Chuyển đổi số tạo thuận lợi cho cử tri lựa chọn người đại biểu xứng đáng

Công nghệ số không chỉ bảo đảm quy trình tổ chức bầu cử chính xác, minh bạch và hiệu quả mà còn giúp cho cử tri có thêm nhiều thông tin để có thể lựa chọn chính xác những đại biểu xứng đáng, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân.

Đưa dữ liệu dân cư và VNeID vào phục vụ bầu cử

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là minh chứng rõ nét của phương thức tổ chức bầu cử truyền thống sang “bầu cử số”, nơi quyền làm chủ của nhân dân được bảo đảm bằng dữ liệu chuẩn xác, xác thực điện tử và hạ tầng công nghệ an toàn. Trung tâm của tiến trình này là nền tảng định danh điện tử VNeID và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đây là hai trụ cột hạ tầng số do Bộ Công an xây dựng, vận hành theo tinh thần của Đề án 06, đồng thời, góp phần cụ thể hóa định hướng phát triển khoa học, công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Cử tri giờ đây chỉ cần mở điện thoại, truy cập VNeID là có thể xem toàn bộ thông tin, tiểu sử, chương trình hành động của ứng cử viên tại đơn vị bầu cử của mình. Điều này giúp quyền tiếp cận thông tin của cử tri được thực hiện mọi lúc, mọi nơi, minh bạch và đầy đủ nhất. Bên cạnh đó, ứng dụng VNeID còn cho phép người dân thực hiện yêu cầu thay đổi nơi bỏ phiếu khi có nhu cầu. Đối với người dân đi làm ăn xa, học tập ngoài địa phương, việc thay đổi nơi bỏ phiếu phù hợp với nơi tạm trú giúp cử tri tham gia bầu cử ngay tại nơi đang sinh sống, làm việc, không phải quay về địa phương thường trú mà vẫn bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân.

Đến nay, hầu hết đơn vị cấp xã, phường ứng dụng phần mềm vào công tác lập danh sách cử tri. Các đơn vị đã phân cử tri về các khu vực bỏ phiếu trên hệ thống phần mềm cho trên 78,5 triệu cử tri đủ điều kiện bỏ phiếu, đạt 99,48%.

Một điểm nhấn quan trọng của “bầu cử số” là việc kết nối Trang thông tin bầu cử với hệ thống định danh và xác thực điện tử, cho phép công dân đăng nhập bằng tài khoản VNeID. Hơn 220.000 lượt đăng nhập đã được ghi nhận, cho thấy người dân từng bước tiếp cận môi trường số trong thực hiện quyền chính trị của mình.

Với vai trò nòng cốt, Bộ Công an không chỉ xây dựng và vận hành hạ tầng dữ liệu, mà còn chủ động triển khai các giải pháp bảo mật, giám sát an ninh mạng, phòng ngừa và xử lý các hành vi lợi dụng công nghệ để xâm hại cuộc bầu cử. Bảo vệ hệ thống dữ liệu bầu cử cũng chính là bảo vệ nền tảng dân chủ.

Trong mô hình “bầu cử số”, an ninh không còn giới hạn ở việc bảo vệ điểm bỏ phiếu vật lý, mà mở rộng sang bảo vệ hệ thống thông tin, hạ tầng dữ liệu, quy trình xác thực điện tử. Điều đó đòi hỏi năng lực kỹ thuật cao, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, và một nền tảng dữ liệu đủ mạnh, đủ an toàn.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền bầu cử

Cùng với các hình thức truyền thống như truyền thanh cơ sở, pano, áp phích, băng rôn, khẩu hiệu và các hoạt động văn hóa - văn nghệ, nhiều địa phương đã đẩy mạnh chuyển đổi số trong tuyền truyền bầu cử.

Tại Hà Nội, các nền tảng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo được khai thác để xây dựng các clip tuyên truyền ngắn, hình ảnh trực quan sinh động phục vụ truyền thông về bầu cử. Nhiều xã, phường đã có những cách làm sáng tạo, tiếp cận cử tri trẻ và cư dân các khu đô thị mới thông qua nền tảng số, như: Xã Yên Lãng xây dựng Chatbot trả lời tự động các câu hỏi thường gặp về bầu cử trên Messenger, vận hành 24/7, đồng thời, sản xuất các video bản tin ngắn, video tổng hợp dễ hiểu để thu hút người xem; xã Đông Anh mở rộng kênh tuyên truyền sang TikTok bên cạnh Facebook và Cổng thông tin điện tử, bắt kịp xu hướng tiếp nhận thông tin của giới trẻ. Hay tại phường Cầu Giấy, Đoàn thanh niên phường đã phát huy thế mạnh về công nghệ khi triển khai cuộc thi thiết kế video tuyên truyền với chủ đề “AI thần tốc - AI bầu cử”, khuyến khích đoàn viên, thanh niên sáng tạo các sản phẩm truyền thông ngắn, sinh động nhằm lan tỏa thông tin về cuộc bầu cử trên môi trường số. Các video được xây dựng bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo, kết hợp hình ảnh trực quan, dễ tiếp cận, giúp người dân nắm bắt nhanh những thông tin cơ bản về quyền và nghĩa vụ của cử tri.

Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã triển khai hệ sinh thái tuyên truyền đa phương tiện trên không gian mạng. Tại các khu dân cư, chung cư cao tầng và điểm niêm yết, các mã QR được bố trí để chỉ với một thao tác quét mã trên điện thoại thông minh, cử tri có thể truy cập tiểu sử tóm tắt của các ứng cử viên, sơ đồ phòng bỏ phiếu và hướng dẫn quy trình bầu cử bằng các đoạn video hoạt hình ngắn, sinh động. Nhiều mô hình hiệu quả, như: Chatbot tự động giải đáp thắc mắc về Luật Bầu cử; các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến thu hút đông đảo người dân, nhất là giới trẻ, biến những quy định pháp lý khô khan thành kiến thức gần gũi, dễ hiểu; các bản đồ số hướng dẫn, chỉ đường cử tri đến với điểm bầu cử...

Tại Hải Phòng, các sở, ngành, địa phương tăng cường tuyên truyền trên cổng thông tin điện tử, mạng xã hội, các nhóm Zalo cộng đồng; xây dựng đồ họa, video ngắn gọn, dễ hiểu về quy trình, nguyên tắc bầu cử và thông tin người ứng cử; tranh thủ đội ngũ người có sức ảnh hưởng (KOLs) trong tuyên truyền, đăng tải, chia sẻ thông tin tích cực về bầu cử trên không gian mạng, thu hút sự quan tâm của cử tri, nhất là giới trẻ.

Tại Nghệ An, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy đã ban hành công văn số 384-CV/BTGDVTU yêu cầu đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về cuộc bầu cử trên các nền tảng số. Theo đó, các địa phương, đơn vị tăng cường đăng tải, chia sẻ tin, bài trên mạng xã hội và hệ thống truyền thanh cơ sở; vận động cán bộ, đảng viên hưởng ứng Cuộc thi trắc nghiệm trực tuyến tìm hiểu về bầu cử; thay ảnh đại diện chào mừng trên các nền tảng như Facebook, Zalo, YouTube; chủ động lan tỏa thông tin chính thống, tạo sự đồng thuận trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Tại Hà Tĩnh, cùng với các hình thức truyền thống, nhiều xã, phường đã chủ động ứng dụng công nghệ số, tận dụng mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến để đưa thông tin đến gần hơn với người dân. Xã Sơn Tây là địa bàn miền núi có diện tích rộng, dân cư đông nhưng nhờ việc xây dựng trợ lý ảo ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và sản xuất các video clip tuyên truyền đã tạo chuyển biến rõ nét. Các nội dung về Luật Bầu cử, tiêu chuẩn đại biểu, quyền và nghĩa vụ của công dân được thể hiện ngắn gọn, trực quan. Còn phường Hà Huy Tập lại thành lập tổ ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng trợ lý ảo phục vụ bầu cử; phân nhóm đối tượng cử tri để tuyên truyền phù hợp trên trang thông tin điện tử và các nền tảng mạng xã hội.

Bằng việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương thức truyền thống và công nghệ số hiện đại, tỉnh Đồng Tháp đang tạo nên đợt sinh hoạt chính trị sôi nổi, giúp mỗi người dân hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm và ý nghĩa của Ngày hội toàn dân. Tỉnh tạo ra một “kho dữ liệu” thông tin bằng các sản phẩm đa phương tiện hiện đại: Infographic tóm tắt quy trình bầu cử qua hình ảnh trực quan; Podcast giúp người dân có thể nghe thông tin bầu cử khi đang làm việc hoặc di chuyển; Video ngắn trên TikTok, YouTube tiếp cận hiệu quả đối với đối tượng cử tri trẻ và công nhân tại các khu công nghiệp. Đặc biệt, tại phường Sa Đéc đã triển khai lắp đặt 40 “bé Cúc Sa Đéc” gắn mã QR tra cứu thông tin bầu cử. Các “bé Cúc Sa Đéc” thiết kế nổi bật và giao diện thân thiện dựa trên bản sắc đặc trưng các loại hoa cúc truyền thống của Sa Đéc, với hình ảnh cách điệu hoa cúc màu vàng, tay cầm chiếc lá in mã QR, tạo điểm nhấn sinh động, gần gũi và thu hút người dân. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ, đảng viên và nhân dân dễ dàng tiếp cận thông tin về bầu cử.

Có thể thấy, từ khâu lập danh sách cử tri đến cung cấp thông tin phục vụ người dân, việc ứng dụng dữ liệu dân cư và nền tảng số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác bầu cử. Từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu, từ sổ giấy sang nền tảng số - đó không chỉ là thay đổi về kỹ thuật, mà còn là bước chuyển trong tư duy quản trị, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Khi công nghệ được ứng dụng đúng hướng, ngày bầu cử không chỉ là một sự kiện chính trị quan trọng, mà thực sự trở thành "Ngày hội của toàn dân", nơi mỗi lá phiếu thể hiện niềm tin, trách nhiệm và khát vọng phát triển đất nước.