Xưởng bánh của những người thợ ‘đặc biệt’

Mỗi sớm, khi những tia nắng đầu ngày chưa kịp len lỏi vào từng góc phố, không khí làm việc tại xưởng bánh Mecake (số 284 đường Giải Phóng, TP Hà Nội) đã bắt đầu nhộn nhịp. Bột được chia thoăn thoắt, nhân bánh vo tròn khéo léo…, từng chiếc bánh bao lần lượt thành hình trước khi đưa vào xửng hấp. 

Điều làm nên sự khác biệt của Mecake không chỉ nằm ở hương vị, mà còn ở những người thợ đứng bếp. Họ là những người lao động mang trong mình những khiếm khuyết hình thể, nhưng vẫn miệt mài mưu sinh và tự chủ cuộc sống bằng chính đôi tay của mình.

Được sáng lập từ năm 2020, dưới sự dẫn dắt của anh Phạm Sơn Tùng (39 tuổi, quê Hải Phòng), tiệm bánh từ một hình kinh doanh nhỏ trên nền tảng trực tuyến, đã phát triển thành một xưởng sản xuất với hệ thống nhiều cửa hàng và đại lý trên khắp các tỉnh thành. Bước ngoặt đáng chú ý đến vào năm 2023, khi xưởng bắt đầu tiếp nhận những lao động là người khuyết tật. 

Anh Phạm Mạnh Dũng (29 tuổi, quê Hải Phòng), quản lý vận hàng cửa hàng, nhớ lại: “Ban đầu là chị Thương, một phụ nữ bị gù lưng đến xin việc. Lúc đó chúng tôi cũng e ngại, không biết chị có làm được không. Nhưng anh Tùng bảo cứ thử xem sao. Sau một thời gian làm việc, thấy chị làm tốt và hiệu quả, nên chúng tôi bắt đầu tạo thêm điều kiện cho các bạn khuyết tật khác. Vừa là tạo việc làm cho người yếu thế, vừa là cách để chúng tôi đóng góp một phần cho xã hội”.

Gắn bó với tiệm bánh bao Mecake từ những ngày đầu, chị Nguyễn Thị Thương (38 tuổi, nhân viên tại quán) dù dáng người gù, một bên mắt mờ, vẫn đảm nhận gần như toàn bộ các công đoạn trong dây chuyền sản xuất. Dường như những rào cản về hình thể chưa bao giờ ngăn đôi tay chị thôi miệt mài bên những khay bột. Chị thừa nhận mình thấp bé, sức khỏe có hạn, không thể làm được những công việc nặng, nhưng chưa bao giờ chị cảm thấy đơn độc.

“Mọi người ở đây luôn xem nhau như gia đình và sẵn sàng hỗ trợ khi có người gặp khó khăn. Ngoài giờ làm việc, mọi người thường trêu đùa, chia sẻ với nhau đủ chuyện nên dần dần tôi cảm thấy thoải mái và cởi mở hơn. Tôi không còn thấy mình đơn độc, mà cảm thấy hạnh phúc như đang ở trong chính gia đình mình”, chị Thương tâm sự.

Cùng chung mái nhà ấy là anh Bàn Văn Linh (24 tuổi, nhân viên tại quán) bị tật ở chân. Những ngày đầu khi mới vào làm, anh rụt rè đến mức gần như không dám cất lời. Thế nhưng sau bốn năm, được làm việc trong môi trường cởi mở và nhận được nhiều sự hỗ trợ từ mọi người, anh dần thay đổi. Từ một người tự ti, anh trở nên tự tin và cởi mở hơn. 

Khác với nhiều nơi chỉ thuê nhân công, tiệm bánh bao Mecake thực sự là một “mái ấm”. Tầng trên của xưởng được bố trí làm nơi ở, ngoài ra còn có thêm một căn nhà gần xưởng bánh để đảm bảo đủ nơi sinh hoạt cho mọi người. Mỗi phòng thường có 2-3 người, có khu vực lớn hơn dành cho nhóm đông hoặc gia đình. 

Bên cạnh đó, nhân viên cũng được hỗ trợ ăn uống. Những bữa cơm trưa, cơm tối được nấu chung, trở thành khoảng thời gian mọi người quây quần bên nhau, sẻ chia cuộc sống như những người thân trong gia đình. 

Tuy nhiên, việc vận hành cơ sở sản xuất có nhiều lao động đặc thù cũng đặt ra không ít thách thức. Anh Phạm Mạnh Dũng thẳng thắn chia sẻ: “Khả năng làm việc của mỗi bạn khác nhau. Có những bạn rất muốn đi làm, nhưng khả năng không cho phép. Chúng tôi cũng từng gặp trường hợp không thể nhận, buộc phải dừng hợp tác do khó khăn trong giao tiếp, không phù hợp với điều kiện sinh hoạt chung, hay có xích mích khó hòa giải...".

Bên cạnh đó, tiệm bánh cũng nhiều lần phải di chuyển địa điểm do gặp khó khăn về tài chính. Dù vậy, những người thợ “đặc biệt” vẫn lựa chọn ở lại và gắn bó với xưởng. Trải qua 6 năm hoạt động, xưởng hiện có một cơ sở sản xuất chính, khoảng 5 cửa hàng trực thuộc và gần 10 đại lý tại các tỉnh, thành như TP Hồ Chí Minh, tỉnh Bắc Ninh, tỉnh Phú Thọ, tỉnh Nam Định, TP Hải Phòng… 

Với nhiều lao động, tiệm bánh Mecake không chỉ nơi mưu sinh, mà còn là nơi mang lại niềm vui, nơi họ được tôn trọng, được tìm thấy giá trị của bản thân. 

Nói về mong muốn của mình, chị Nguyễn Thị Thương bày tỏ: “Ngoài xã hội, những người khiếm khuyết như chúng tôi đôi khi chưa được tôn trọng và lắng nghe. Tôi mong mọi người sẽ có cái nhìn cởi mở hơn, thấu hiểu hơn để chúng tôi có thể tự tin hơn, không còn mặc cảm về bản thân”.

Giữa phố thị sôi động, xưởng bánh nhỏ trên đường Giải Phóng vẫn ngày ngày mở cửa đón khách, lặng lẽ mà bền bỉ. Ở đó, những chiếc bánh bao không chỉ đơn thuần là một món bánh, một sản phẩm được tạo ra, mà đó còn là kết quả của sự kiên trì, nỗ lực vượt qua mặc cảm và giới hạn bản thân của những người thợ “đặc biệt”.