Diện tích rừng của người dân ở huyện Gio Linh. Ảnh minh họa: Hồ Cầu/TTXVN
Trước yêu cầu quản lý diện tích rừng rộng lớn trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan và áp lực từ các hành vi xâm hại rừng, việc ứng dụng công nghệ cao đang được xem là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ tài nguyên rừng.
Mùa khô năm 2026 đang diễn ra với nền nhiệt cao kéo dài, nhiều thời điểm ghi nhận mức nhiệt kỷ lục. Đặc thù địa hình đồi núi rộng lớn cùng lớp thực bì khô khiến nguy cơ cháy rừng tại Quảng Trị luôn ở mức cao. Trong khi đó, lực lượng làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng còn mỏng, phương tiện hỗ trợ chủ yếu vẫn dựa vào tuần tra trực tiếp và quan sát bằng mắt thường.
Thực tế cho thấy, tại nhiều khu vực rừng xa xôi, hiểm trở, khi phát hiện được điểm cháy hoặc hành vi xâm hại rừng thì sự việc đã diễn biến phức tạp. Chỉ cần chậm xử lý vài chục phút, một đám cháy nhỏ có thể nhanh chóng lan rộng trên lớp thực bì khô, gây thiệt hại lớn về tài nguyên rừng và môi trường sinh thái.
Ngoài nguy cơ cháy rừng, tình trạng lấn chiếm đất rừng, khai thác lâm sản trái phép, hủy hoại rừng hoặc sử dụng lửa bất cẩn trong rừng vẫn tiềm ẩn ở nhiều nơi. Địa hình phức tạp, thời tiết khắc nghiệt với mùa mưa thường xảy ra lũ quét, sạt lở, còn mùa khô kéo dài nắng nóng gay gắt khiến công tác kiểm tra, giám sát gặp nhiều khó khăn.
Trước thực tế đó, việc ứng dụng các phương tiện, công nghệ kỹ thuật cao như camera AI, thiết bị bay không người lái (flycam), ảnh viễn thám, hệ thống thông tin địa lý (GIS) và các phần mềm theo dõi biến động rừng được đánh giá là hướng đi có nhiều tiềm năng.
Các hệ thống camera AI thế hệ mới không chỉ ghi hình mà còn có khả năng nhận diện và phân tích dữ liệu theo thời gian thực. Nhiều dòng camera được tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo có thể phát hiện chuyển động bất thường, nhận diện đối tượng, cảnh báo nguy cơ cháy rừng và gửi thông tin tức thời đến lực lượng quản lý.
Đặc biệt, một số hệ thống camera AI chuyên dụng cho bảo vệ rừng sử dụng đồng thời cảm biến nhiệt và hồng ngoại, có khả năng giám sát 24/24 giờ, quay quét 360 độ và phát hiện các đám cháy quy mô nhỏ từ khoảng cách xa. Khi kết hợp với phần mềm quản lý, các cảnh báo được hiển thị trực quan trên bản đồ số, giúp lực lượng chức năng nhanh chóng xác định vị trí và tổ chức xử lý.
Bên cạnh đó, flycam đang trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho ngành lâm nghiệp. Nhờ khả năng thu thập hình ảnh có độ phân giải cao từ trên không, thiết bị này cho phép quan sát tổng thể hiện trạng rừng, xác định ranh giới các lô rừng, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng và phát hiện sớm những khu vực có dấu hiệu biến động.
Đại diện lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị cho biết, với diện tích rừng rất lớn và địa hình trải dài từ vùng đồng bằng ven biển đến khu vực biên giới, miền núi, việc ứng dụng công nghệ số là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn hiện nay. Các giải pháp như camera AI, flycam, ảnh viễn thám và hệ thống cơ sở dữ liệu số sẽ giúp lực lượng kiểm lâm nâng cao năng lực giám sát, phát hiện sớm nguy cơ cháy rừng cũng như các hành vi xâm hại tài nguyên rừng. Công nghệ còn hỗ trợ giảm đáng kể thời gian tuần tra, tiết kiệm nhân lực và nâng cao tính chính xác trong công tác quản lý.
Ngoài ra, việc kết hợp camera AI, flycam, ảnh viễn thám và GIS không chỉ phục vụ phòng cháy, chữa cháy rừng mà còn tạo nền tảng dữ liệu đồng bộ cho quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Đây là giải pháp giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, hỗ trợ cơ quan chức năng đưa ra các quyết định chính xác, kịp thời; đồng thời góp phần giữ vững an ninh, trật tự tại các khu vực rừng và lâm phận trên địa bàn.
Trong bối cảnh Quảng Trị đang quản lý diện tích rừng thuộc nhóm lớn nhất cả nước, đầu tư và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao được xem là bước đi cần thiết nhằm bảo vệ hiệu quả tài nguyên rừng, thích ứng với những thách thức ngày càng gia tăng từ biến đổi khí hậu và các tác động của con người.