Người dân tránh nóng trên bãi biển ở Nice, Pháp. Ảnh: THX/TTXVN
Theo các chuyên gia khí tượng, hiện tượng vòm nhiệt hình thành khi một vùng áp cao hoạt động mạnh giữ khối không khí nóng bị nén lại gần mặt đất, làm nhiệt độ liên tục tăng cao và kéo dài nhiều ngày. Hiện tượng này đã khiến Pháp, Tây Ban Nha và Italy phải ban bố cảnh báo đỏ về nắng nóng, đồng thời triển khai nhiều biện pháp khẩn cấp như tạm dừng hoạt động học tập, hạn chế các hoạt động ngoài trời vào buổi chiều và tăng cường các khuyến cáo bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tại CH Séc, thời tiết hiện vẫn chịu tác động của luồng không khí mát ở rìa vùng áp cao, song các nhà khí tượng nhận định trạng thái này sẽ kết thúc từ ngày 26/6. Nhà khí tượng học Radek Bachtík cho biết nhiệt độ trong hai ngày cuối tuần sẽ phổ biến từ 35-38°C, riêng ngày 28/6 thể vượt ngưỡng 39°C. CH Séc sẽ tiến gần tới mức nhiệt kỷ lục 40,4°C từng được ghi nhận tại Dobřichovice vào tháng 8/2012.
Không chỉ nhiệt độ ban ngày tăng cao, nền nhiệt về đêm cũng được dự báo duy trì trên 20°C, đạt ngưỡng được giới chuyên môn gọi là "đêm siêu nhiệt đới". Điều này làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt tại các đô thị lớn như Praha và Brno, nơi các công trình bê tông và mặt đường hấp thụ, giữ nhiệt trong thời gian dài.
Tại CH Séc, cơ quan cứu hộ khuyến cáo người dân hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trong khoảng thời gian từ trưa đến chiều, bổ sung đầy đủ nước và đặc biệt quan tâm đến người cao tuổi, trẻ em cũng như những người mắc bệnh nền. Chính quyền một số thành phố lớn dự kiến triển khai các xe phun sương làm mát tại các quảng trường công cộng từ ngày 26/6 nhằm giảm tác động của nắng nóng.
Theo dự báo, đợt nắng nóng tại CH Séc có thể chấm dứt vào đầu tuần tới khi một khối không khí lạnh mạnh kèm theo dông, bão di chuyển qua khu vực vào ngày 30/6, kéo nhiệt độ giảm hơn 10°C.
Đây sẽ là đợt nắng nóng thứ hai tại châu Âu trong năm 2026, được cho là xuất phát từ khối không khí nóng di chuyển từ sa mạc Sahara lên phía Bắc. Ngoài nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người, hiện tượng này còn gây gián đoạn giao thông đường sắt tại nhiều quốc gia do đường ray bị quá nhiệt và biến dạng, đồng thời làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan.
“Lục địa già” vốn đang chật vật ứng phó với đợt nắng nóng kỷ lục khi dự báo ít nhất 94 triệu người phải đối mặt với nhiệt độ trên 35°C, chủ yếu tại Pháp và Tây Ban Nha.
Cơ quan khí tượng Pháp (Meteo-France) cho biết ngày 24/6 nước này đã trải qua ngày nóng nhất kể từ khi bắt đầu đo đạc vào năm 1947, phá kỷ lục vừa thiết lập một ngày trước đó là 29,8°C. Chỉ số nhiệt quốc gia ngày 24/6 - được tính trên cơ sở nhiệt độ ban ngày và ban đêm tại 30 trạm khí tượng tham chiếu trên toàn quốc – đạt 30°C. Bản phân tích thời tiết công bố cùng ngày cho thấy 54 trong tổng số 96 tỉnh của Pháp đã ghi nhận mức nhiệt ít nhất 40°C trong giai đoạn từ ngày 17-24/6, tập trung chủ yếu ở khu vực miền Tây và miền Nam nước này.
Trong khi đó, Cơ quan Khí tượng Tây Ban Nha (AEMET) cho biết bán đảo Iberia vừa ghi nhận nhiệt độ trung bình trong ngày của tháng 6 cao nhất kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 1950.
Theo số liệu sơ bộ, hơn 100 trong tổng số 828 trạm quan trắc ghi nhận nhiệt độ từ 40°C trở lên trong ngày 23/6, không chỉ tại miền Nam mà cả ở các khu vực phía Bắc vốn có khí hậu mát mẻ hơn. Nhiệt độ cao nhất được ghi nhận tại thị trấn Andujar ở miền Nam với 45,1°C. Một số khu vực thuộc Catalonia và thung lũng sông Ebro cũng vượt ngưỡng 42°C. Đợt nắng nóng còn kéo theo hiện tượng đêm oi bức bất thường, khi khoảng 30 trạm khí tượng ghi nhận nhiệt độ ban đêm luôn ở mức 25°C trở lên. AEMET dự báo từ ngày 25/6 nhiệt độ sẽ giảm trung bình khoảng 6°C, song thời tiết mùa Hè nắng nóng vẫn sẽ tiếp diễn tại nhiều khu vực.
Tại Italy, nơi 16 thành phố đang ở mức báo động đỏ, tổ chức Greenpeace ghi nhận nhiệt độ bề mặt lên tới 80°C tại khu vực quanh ga Termini ở thủ đô Rome. Dù chính quyền áp dụng các biện pháp hạn chế lao động ngoài trời, nhiều nhân viên giao hàng tự do vẫn tiếp tục làm việc để đảm bảo thu nhập.
Tại Ba Lan, cơ quan khí tượng phát cảnh báo nắng nóng mức độ cao đối với khu vực miền Tây từ ngày 25-27/6 và dự báo nhiệt độ có thể vượt mức kỷ lục 40,2°C được thiết lập năm 1921. Croatia cũng ban bố cảnh báo đỏ đối với khu vực ven biển Adriatic trong hai ngày 26-27/6, còn Hungary sẽ áp dụng mức cảnh báo cao nhất từ ngày 27-30/6.
Đợt nắng nóng dự báo khiến nhiệt độ tăng cao ngay cả tại những nước thường có khí hậu ôn hòa như Đan Mạch. Áo có thể ghi nhận mức nhiệt 40°C, trong khi Slovakia nâng cảnh báo nắng nóng lên mức cao nhất.
Trong bối cảnh nắng nóng cực đoan, Liên đoàn Công đoàn châu Âu (ETUC) ngày 24/6 kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) quy định quyền được nghỉ ngơi giải nhiệt có hưởng lương cho người lao động trong những ngày nhiệt độ tăng cao, nhằm giảm nguy cơ tai nạn và tử vong tại nơi làm việc. Theo ETUC, số ca tử vong liên quan đến điều kiện lao động tại EU đã gia tăng trong hai thập kỷ qua cùng với xu hướng Trái Đất ấm lên. Tổ chức này cho biết nguy cơ tai nạn lao động tăng khoảng 7% khi nhiệt độ vượt 30°C và tăng tới 15% khi nhiệt độ từ 38°C trở lên.
Hiện EU quy định các tiêu chuẩn tối thiểu về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, song việc xây dựng các quy định cụ thể thuộc thẩm quyền của từng quốc gia thành viên. Đối với nắng nóng, EU mới chỉ ban hành các hướng dẫn không mang tính ràng buộc, khuyến khích người sử dụng lao động điều chỉnh điều kiện làm việc, trong đó có việc cho phép nghỉ nhiều hơn hoặc linh hoạt hơn để người lao động hạ nhiệt.