Trang sức vàng được bày bán tại tiệm kim hoàn ở Bhopal, Ấn Độ. Ảnh: THX/TTXVN
Theo kênh Al Jazeera, khi kim loại quý này trở nên quá đắt đỏ, ngày càng nhiều gia đình buộc phải tìm đến các lựa chọn thay thế như trang sức mạ vàng hoặc “vàng một gram” - những món đồ làm từ kim loại thường nhưng phủ một lớp vàng mỏng bên ngoài.
Vàng - biểu tượng danh giá nhưng ngày càng xa tầm với
Tại khu vực Kashmir do Ấn Độ quản lý, Uzma Bashir, 29 tuổi, mỗi đêm đều đặt điện thoại bên cạnh gối để theo dõi biến động giá vàng. Với cô, đây không chỉ là vấn đề chi tiêu mà còn liên quan trực tiếp đến vị thế của mình sau khi kết hôn.
Trong văn hóa địa phương, vàng đi cùng cô dâu về nhà chồng như một dạng bảo chứng trước những áp lực từ gia đình chồng, đặc biệt trong bối cảnh tập quán của hồi môn vẫn tồn tại. “Vàng không chỉ là trang sức, mà là phẩm giá. Nó quyết định cách bạn được đối xử trong gia đình chồng”, cô Bashir chia sẻ với.
Tuy nhiên, với mức thu nhập chưa đến 100 USD mỗi tháng, cô gần như không thể mua nổi dù chỉ một chiếc nhẫn khi giá trị của nó tương đương ba tháng lương. Mong muốn tự trang trải chi phí cưới để giảm gánh nặng cho cha mẹ vì thế trở nên xa vời.
Năm nay, giá vàng thế giới đã chạm mức cao kỷ lục, từng lên tới 5.595 USD/ounce vào cuối tháng 1 trước khi dao động quanh 4.800 USD. Tại Ấn Độ - quốc gia tiêu thụ vàng lớn thứ hai thế giới - giá vàng trong dịp lễ mua sắm Akshaya Tritiya cao hơn 63% so với cùng kỳ năm trước.
Hệ quả là nhu cầu vàng trang sức sụt giảm đáng kể. Hội đồng Vàng Thế giới cho biết lượng tiêu thụ tại Ấn Độ đã giảm 24% trong năm 2025. Các tiệm kim hoàn ghi nhận xu hướng khách hàng rời bỏ vàng nguyên chất, chuyển sang các sản phẩm mạ vàng hoặc có hàm lượng vàng thấp hơn.
Một trong những lựa chọn nổi bật là “vàng một gram” - trang sức làm từ kim loại cơ bản phủ lớp vàng 24K. Với các cô dâu trẻ, đây là “cứu cánh” giúp họ vẫn có thể xuất hiện lộng lẫy trong ngày cưới mà không bị đánh giá.
Trang sức giả lên ngôi
Xu hướng này lan rộng khắp khu vực. Tại New Delhi, Fatima Begum - một bà mẹ có năm người con - đang tìm mua trang sức mạ vàng cho con gái út sắp cưới tại khu chợ Karol Bagh. Bà cho biết không còn khả năng sắm vàng thật như trước đây.
Nếu vào năm 1996, bà từng được cha trao khoảng 60 gram vàng khi kết hôn, thì hiện tại bà không thể chuẩn bị nổi một nửa số đó cho con. Thay vào đó, bà kết hợp trang sức cũ với các món “vàng một gram” để con gái không cảm thấy thua kém trong ngày cưới.
Tại Mumbai, thợ kim hoàn Shiv Yadav nhận định thị trường đã thay đổi rõ rệt sau hơn 30 năm làm nghề. “Nếu 10 người bước vào cửa hàng, chỉ một người mua vàng thật, còn lại đều chọn trang sức nhân tạo”, ông nói.
Tại Bangladesh, giá vàng 22K đã đạt mức kỷ lục, khiến việc sở hữu vàng trở nên xa xỉ đối với đa số người dân có thu nhập trung bình khoảng 2.600 USD/năm. Ở các khu chợ như Chawkbazar (Dhaka), trang sức giả trở thành lựa chọn phổ biến nhờ giá chỉ từ vài USD cho các món nhỏ.
Không chỉ vì chi phí, yếu tố an toàn cũng khiến người tiêu dùng thay đổi thói quen. Nhiều phụ nữ cho biết họ lo ngại bị trộm cắp khi đeo vàng thật tại các sự kiện đông người.
Tại Pakistan, tình hình không khác biệt. Giá vàng đã lên tới khoảng 540.000 rupee mỗi tola (11,668 gram), khiến doanh số vàng trang sức giảm một nửa trong năm qua. Người tiêu dùng chuyển sang vàng 18K, 12K hoặc trang sức mạ vàng để giảm chi phí.
Truyền thống thay đổi, nhưng không hoàn toàn biến mất
Dù xu hướng mới giúp nhiều gia đình duy trì hình thức truyền thống với chi phí thấp hơn, không phải ai cũng chấp nhận. Một số người vẫn coi vàng thật là tiêu chuẩn không thể thay thế, dẫn đến những hệ lụy xã hội như trì hoãn hôn nhân.
Tại Srinagar, Rihanna Ashraf cho biết nhiều lời cầu hôn đã đổ vỡ vì gia đình cô không đáp ứng được yêu cầu về vàng. Với cô, trang sức mạ vàng không mang lại cảm giác chân thực.
Tuy vậy, các chuyên gia trong ngành nhận định nhận thức đang dần thay đổi. Ngày càng nhiều người xem vàng như một tài sản đầu tư thay vì vật dụng tiêu dùng hàng ngày. Trong khi đó, các sản phẩm thay thế giúp duy trì vẻ ngoài của truyền thống mà không tạo áp lực tài chính quá lớn.
“Người ta vẫn muốn cảm giác được đeo vàng, nhưng trong khả năng chi trả”, một chủ tiệm kim hoàn tại Srinagar nhận xét. “Vàng sẽ luôn có giá trị, nhưng có lẽ nó sẽ không còn là thứ mà ai cũng có thể dễ dàng sở hữu như trước”.