Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) trong cuộc họp báo tại Washington, D.C., ngày 6/4/2026 và Thông điệp đầu tiên của tân Đại giáo chủ Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei được đọc trên truyền hình nhà nước. Ảnh: THX, IRINN/TTXVN
Hai nguồn thạo tin về các cuộc đàm phán nói với báo The Jerusalem Post của Israel rằng chính Iran là bên khởi xướng đề xuất ngừng bắn kéo dài 10 ngày giữa Mỹ và Iran, hiện đang được các nước trung gian thúc đẩy.
Mục tiêu của Iran khi đưa ra đề xuất ngừng bắn kéo dài 10 ngày
Việc Tehran chủ động đưa ra sáng kiến này cho thấy Iran đang rất cần một lệnh ngừng bắn trong bối cảnh các cuộc không kích của Mỹ tiếp tục được mở rộng và Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc nối lại một chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran.
Theo hai nguồn tin, mục tiêu của đề xuất ngừng bắn 10 ngày là tìm giải pháp cho vấn đề eo biển Hormuz - nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cuộc khủng hoảng liên quan đến Bản ghi nhớ Islamabad (được Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, ký từ xa vào tối 17/6), sau khi cả Tehran và Washington đều tuyên bố thỏa thuận này trên thực tế không còn hiệu lực.
Các bên trung gian, gồm các quan chức cấp cao của Qatar, Ai Cập, Oman và Pakistan, đã chuyển đề xuất này tới phía Mỹ, đồng thời bổ sung thêm một số nội dung trong quá trình trao đổi với cả Washington và Tehran.
Một trong những ý tưởng được đưa ra là thiết lập một "hành lang trung tâm" đi qua eo biển Hormuz, nằm giữa vùng biển do Oman và Iran kiểm soát, nhằm tạo điều kiện để các tàu thương mại có thể đi lại an toàn.
Hai nguồn tin cho biết ở thời điểm hiện tại, Mỹ yêu cầu một lệnh ngừng bắn có thời hạn dài hơn. Washington cũng muốn đạt được ít nhất những thỏa thuận sơ bộ về quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz trước khi bất kỳ lệnh ngừng bắn nào có hiệu lực, trong khi các chi tiết còn lại sẽ được hoàn tất trong khoảng thời gian đình chiến 10 ngày được đề xuất.
Một trong hai nguồn tin tiết lộ rằng một số quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump đã mô tả đề xuất của Iran là "phi lý" và "thiếu logic”.
Tổng thống Trump muốn bảo đảm Iran "phải trả giá"
Một quan chức Mỹ nói với báo The Jerusalem Post rằng Tổng thống Trump đang tập trung vào việc bảo đảm Iran "phải trả giá" vì vi phạm Bản ghi nhớ Islamabad cũng như vì cái chết của các quân nhân Mỹ.
Vị quan chức này nói: "Tổng thống cũng sẽ bảo đảm Iran phải trả giá cho cái chết gần đây của các binh sĩ Mỹ. Những đòn tấn công mạnh mẽ này sẽ tiếp tục cho đến khi tổng thống quyết định khác, nhưng các cuộc đối thoại giữa hai nước vẫn đang được duy trì”.
Về phần mình, vào ngày 20/7, Tổng thống Trump tuyên bố Iran sẽ phải "trả giá gấp nhiều lần" nếu có thêm binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông vẫn tiếp diễn.
Trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: "Mỗi lần Iran sát hại một binh sĩ Mỹ, họ sẽ phải trả giá cho hành động đó gấp nhiều lần”.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông đã truyền đạt chỉ thị này tới Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Daniel Caine cùng "mọi chỉ huy trong quân đội”.
Lầu Năm Góc xác nhận có ba quân nhân Mỹ thiệt mạng trong dịp cuối tuần, trong đó hai người tại một căn cứ quân sự ở Jordan và một người ở miền Bắc Iraq.
Theo kế hoạch, Tổng thống Trump sẽ tham dự buổi lễ vào ngày 21/7, theo giờ Mỹ, nhằm đón nhận thi hài các quân nhân Mỹ thiệt mạng trong các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) của Iran nhằm vào các căn cứ của Mỹ tại Jordan và Iraq.
Đối với Israel, vào ngày 20/7, Thủ tướng nước này, ông Benjamin Netanyahu đã chủ trì một cuộc họp tham vấn an ninh kéo dài hơn năm tiếng rưỡi và chỉ kết thúc vào lúc 1 giờ 30 sáng 21/7.
Sau cuộc họp, Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich tuyên bố: "Nhà nước Israel không có lợi ích gì khi tham gia vào cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ; duy trì nguyên trạng là lựa chọn tốt nhất của chúng tôi”.