Những vụ tịch thu tài sản trong quá khứ, khung pháp lý thiếu ổn định và cơ sở hạ tầng xuống cấp khiến nhiều “ông lớn” dầu khí Mỹ chưa sẵn sàng đặt cược hàng chục tỷ USD vào Venezuela hậu khủng hoảng (trong ảnh: Biểu tượng công ty dầu khí Chevron tại một trạm xăng ở California, Mỹ). Ảnh: THX/TTXVN
Theo Wall Street Journal, sau cuộc tấn công Venezuela của quân đội Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã nỗ lực lôi kéo các tập đoàn dầu khí hàng đầu quay trở lại quốc gia này để tái thiết. Tuy nhiên, bất chấp những lời hứa hẹn về lợi nhuận khổng lồ, các nhà lãnh đạo ngành năng lượng Mỹ vẫn đang đặt ra nhiều điều kiện khắt khe về an ninh và pháp lý.
Trong cuộc họp tại Nhà Trắng vào cuối tuần trước, Tổng thống Trump đã gặp gỡ lãnh đạo của gần hai chục công ty dầu mỏ lớn. Mục tiêu cốt lõi được ông đưa ra là huy động ít nhất 100 tỷ USD đầu tư vào Venezuela nhằm khai thác một trong những trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới và khôi phục cơ sở hạ tầng đã xuống cấp.
Ông Trump khẳng định chính phủ Mỹ sẽ cung cấp các đảm bảo an ninh cần thiết và đang "hợp tác tốt" với phía Venezuela để thực hiện kế hoạch này. Thậm chí, Tổng thống Trump còn đưa ra lời cảnh báo cứng rắn để hối thúc các doanh nghiệp: “Nếu các bạn không muốn vào, cứ báo cho tôi biết vì có 25 đối tác khác sẵn sàng thay thế”.
Những rào cản từ quá khứ và hiện tại
Dù bày tỏ sự sẵn lòng xem xét các triển vọng mới, phần lớn các giám đốc điều hành (CEO) trên đều giữ thái độ thận trọng. Những mất mát trong quá khứ là rào cản tâm lý và tài chính cực lớn:
Với Exxon Mobil, CEO Darren Woods thẳng thắn nhận định Venezuela hiện là nơi "không thể đầu tư". Ông nhắc lại việc tập đoàn này từng bị tịch thu tài sản hai lần tại đây và khẳng định việc tái gia nhập lần thứ ba đòi hỏi những thay đổi "đáng kể" về khung pháp lý, hệ thống thương mại và luật dầu khí.
Với ConocoPhillips, CEO Ryan Lance cho biết công ty hiện là chủ nợ phi chính phủ lớn nhất tại Venezuela với số tiền lên tới 12 tỷ USD còn kẹt lại sau khi bị quốc hữu hóa vào năm 2007 dưới thời Tổng thống Hugo Chávez.
Đáp lại những lo ngại này, ông Trump tuyên bố sẽ không lặp lại quá khứ: “Các bạn sẽ kiếm được rất nhiều tiền, nhưng chúng ta sẽ không quay trở lại như quá khứ”. Tuy nhiên, vấn đề liệu Exxon và ConocoPhillips được có bồi thường cho những tổn thất trước đây hay không vẫn đang là chủ đề tranh luận gay gắt trong giới công nghiệp.
Mặc dù đa số còn do dự, vẫn có những tín hiệu trái chiều từ các thực thể khác nhau trong ngành. Chevron là công ty Mỹ duy nhất còn hoạt động tại Venezuela, đã nâng sản lượng lên 240.000 thùng/ngày và dự kiến có thể tăng nhập khẩu lên 100% ngay lập tức. Với Hilcorp, CEO Jeff Hildebrand là một trong số ít người cam kết rõ ràng sẽ đầu tư và tái thiết cơ sở hạ tầng.
Dù Exxon Mobil chưa cam kết đầu tư nhưng dự kiến cử nhóm kỹ thuật đến đánh giá tài sản trong vài tuần tới. Các nhà máy lọc dầu (như Valero, Marathon) cũng ủng hộ việc tiếp cận dầu thô giá rẻ từ Venezuela để chế biến tại các cơ sở ven Vịnh Mexico.
Thách thức thực tế và rủi ro thị trường
Các nhà phân tích cảnh báo rằng việc đưa sản lượng dầu của Venezuela trở lại thời kỳ hoàng kim không chỉ cần tiền mà còn cần một cuộc cải tổ toàn diện. Nhiều năm quản lý yếu kém và thiếu đầu tư đã khiến các mỏ dầu xuống cấp trầm trọng.
Bên cạnh đó, một mâu thuẫn chiến lược đang hiện hữu: Trong khi chính quyền Trump muốn kiểm soát tập đoàn dầu khí nhà nước Venezuela (PdVSA) và kỳ vọng hạ giá dầu xuống mức 50 USD/thùng, các chuyên gia cho rằng mức giá này là quá thấp để các công ty dầu khí có thể đầu tư sinh lời tại một khu vực đầy rủi ro như Venezuela.
Cuộc họp kết thúc bằng phần thảo luận kín sau khi giới báo chí rời phòng. Theo các nguồn tin thân cận, các tập đoàn lớn vẫn giữ vững quan điểm: Họ cần một môi trường kinh doanh minh bạch và an toàn hơn trước khi đổ hàng tỷ USD vào quốc gia Nam Mỹ này. Sự hào hứng của một vài cá nhân như tỷ phú Harold Hamm hay Jeff Hildebrand chưa đủ để đại diện cho toàn bộ ngành công nghiệp dầu khí Mỹ trong ván bài địa chính trị đầy rủi ro trên.