Tên lửa SLS (Space Launch System) của NASA cùng tàu vũ trụ Orion tại bệ phóng 39B, Trung tâm Vũ trụ Kennedy, bang Florida (Mỹ). Ảnh: NASA
Theo Al Jazeera, tên lửa Space Launch System (SLS) cao gần 100 mét đã rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy (Florida, Mỹ) vào tối 2/4 theo giờ địa phương, đưa tàu Orion cùng bốn phi hành gia bắt đầu hành trình kéo dài 10 ngày bay quanh Mặt Trăng và quay trở lại Trái Đất.
Đây là chuyến bay có người lái đầu tiên vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất thấp kể từ năm 1972, mang ý nghĩa vừa mang tính biểu tượng vừa mang tính thử nghiệm. Không giống các sứ mệnh Apollo trước đây, Artemis II sẽ không hạ cánh xuống bề mặt Mặt Trăng mà bay theo quỹ đạo “quay trở lại tự do” - một đường bay vòng quanh Mặt Trăng rồi tự động quay về Trái Đất nhờ lực hấp dẫn, nhằm kiểm chứng khả năng vận hành an toàn của tàu Orion trong môi trường không gian sâu.
Phi hành đoàn gồm bốn thành viên, trong đó ba người là phi hành gia kỳ cựu của NASA từng tham gia các nhiệm vụ tại Trạm Vũ trụ Quốc tế và một đại diện đến từ Canada lần đầu bay xa khỏi quỹ đạo Trái Đất. Chỉ huy Reid Wiseman, cựu phi công thử nghiệm và cựu chỉ huy ISS, dẫn dắt toàn bộ sứ mệnh. Đồng hành cùng ông là phi công Victor Glover - người trở thành phi hành gia da màu đầu tiên tham gia một nhiệm vụ bay quanh Mặt Trăng, chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch - người giữ kỷ lục chuyến bay dài nhất của nữ phi hành gia và Jeremy Hansen - phi hành gia Canada đầu tiên trong lịch sử tham gia hành trình quanh Mặt Trăng, thể hiện rõ yếu tố hợp tác quốc tế trong kỷ nguyên thám hiểm không gian mới.
Theo kế hoạch, tàu Orion sẽ mất khoảng 6 ngày để tiếp cận Mặt Trăng, dự kiến vào ngày 6/4. Trong hai ngày đầu, phi hành đoàn hoạt động ở quỹ đạo cao quanh Trái Đất để kiểm tra toàn diện các hệ thống. Sau đó, tàu thực hiện thao tác “translunar injection” - cú đẩy quan trọng đưa tàu thoát khỏi lực hút của Trái Đất và hướng về phía Mặt Trăng. Những ngày tiếp theo, các phi hành gia liên tục theo dõi tình trạng tàu trong hành trình xuyên không gian, trước khi Orion đi vào vùng ảnh hưởng hấp dẫn của Mặt Trăng vào ngày thứ năm.
Đỉnh điểm của sứ mệnh diễn ra vào ngày thứ sáu, khi tàu bay lượn quanh Mặt Trăng ở khoảng cách gần nhất từ 6.450 đến 9.650 km so với bề mặt. Sau đó, Orion sẽ tự động quay đầu theo quỹ đạo đã tính toán sẵn, đưa phi hành đoàn trở về Trái Đất. Trong những ngày cuối, các phi hành gia tiến hành nhiều thí nghiệm khoa học trong môi trường không gian sâu, đồng thời theo dõi sức khỏe nhằm phục vụ các sứ mệnh dài ngày trong tương lai. Dự kiến vào ngày 10/4/2026, tàu Orion sẽ tái nhập khí quyển với tốc độ khoảng 40.000 km/h trước khi hạ cánh xuống Thái Bình Dương.
Trước khi cất cánh, Artemis II đã trải qua nhiều lần trì hoãn do các vấn đề kỹ thuật, đặc biệt là rò rỉ hydro và những lo ngại liên quan đến tấm chắn nhiệt của tàu Orion. NASA từng phải đưa tên lửa trở lại nhà lắp ráp để kiểm tra toàn diện, khiến lịch phóng bị lùi từ cuối năm 2024 sang năm 2026. Tuy nhiên, trong ngày phóng chính thức, mọi hệ thống đều hoạt động ổn định, không ghi nhận sự cố nghiêm trọng, cho phép sứ mệnh diễn ra suôn sẻ trước sự theo dõi của hàng nghìn người dân tập trung gần khu vực phóng.
Thành công của Artemis II được xem là bước đệm quan trọng cho các kế hoạch tiếp theo của NASA, đặc biệt là sứ mệnh Artemis III dự kiến diễn ra vào năm 2027. Trong sứ mệnh này, NASA sẽ phối hợp với các đối tác thương mại như SpaceX và Blue Origin để triển khai các tàu đổ bộ, đưa phi hành gia từ quỹ đạo xuống bề mặt Mặt Trăng, mục tiêu mà nhân loại chưa thực hiện lại trong hơn 50 năm qua.
Artemis II không chỉ là một chuyến bay thử nghiệm đơn thuần mà còn là phép thử toàn diện đối với công nghệ, năng lực con người và chiến lược dài hạn của Mỹ trong cuộc đua chinh phục không gian sâu, mở ra kỳ vọng về việc thiết lập sự hiện diện bền vững của con người ngoài Trái Đất trong những thập kỷ tới.