Ảnh vệ tinh chụp các máy bay tại căn cứ không quân Prince Sultan ở Saudi Arabia ngày 21/2/2026. Ảnh: PLANET LABS PBC
Theo hãng tin Reuters ngày 13/5, các cuộc tấn công này là một phần phản ứng quân sự rộng hơn trên khắp vùng Vịnh mà hầu hết được giữ kín trong cuộc xung đột bắt đầu ngày 28/2, khi Mỹ và Israel tấn công Iran và khiến xung đột lan rộng ra toàn Trung Đông.
Theo một quan chức phương Tây, Saudi Arabia điều các chiến đấu cơ của không quân để tấn công các mục tiêu liên quan tới Iran gần biên giới phía Bắc của Saudi Arabia với Iraq. Một số cuộc tấn công diễn ra vào khoảng thời gian lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran ngày 7/4 có hiệu lực.
Những cuộc không kích này nhằm vào các địa điểm được sử dụng để phóng thiết bị bay không người lái và tên lửa vào Saudi Arabia cũng như các quốc gia vùng Vịnh khác.
Dẫn các đánh giá quân sự, các nguồn tin Iraq cho biết đã có ít nhất hai cuộc tấn công bằng rocket từ lãnh thổ Kuwait nhằm vào Iraq. Một đợt tấn công đã đánh trúng các vị trí của lực lượng thân Iran ở miền Nam Iraq hồi tháng 4, khiến nhiều tay súng thiệt mạng và phá hủy một cơ sở được lực lượng Kataib Hezbollah thân Iran sử dụng để liên lạc và phóng thiết bị bay không người lái.
Hiện chưa thể xác minh liệu lực lượng vũ trang Kuwait hay binh sĩ Mỹ đóng tại nước này phóng rocket từ Kuwait.
Ngoài ra, Saudi Arabia đã tấn công trực tiếp Iran trong thời gian chiến tranh để đáp trả các cuộc tấn công nhằm vào nước này. Đây là lần đầu tiên Saudi Arabia tấn công lãnh thổ Iran. UAE cũng tiến hành các cuộc tấn công tương tự nhằm vào Iran.
Tuy nhiên, tất cả các nguồn tin đều nói rằng hàng trăm thiết bị bay không người lái nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh xuất phát từ Iraq.
Các kênh Telegram liên kết với lực lượng thân Iran liên tục đăng các tuyên bố trong thời gian chiến tranh, thừa nhận tấn công các mục tiêu ở các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm Saudi Arabia và Kuwait.
Các cuộc tấn công trên mặt trận thứ hai tại Iraq đã khiến Saudi Arabia và Kuwait mất kiên nhẫn với các lực lượng thân Iran. Các lực lượng này có hàng chục nghìn tay súng cùng kho vũ khí gồm tên lửa và thiết bị bay không người lái.
Kuwait đã ba lần triệu tập đại diện Iraq tại nước này trong thời gian chiến tranh để phản đối các cuộc tấn công vượt biên giới, cũng như vụ xông vào Lãnh sự quán Kuwait tại thành phố Basra ngày 7/4. Saudi Arabia cũng đã triệu tập Đại sứ Iraq ngày 12/4 để phản đối các cuộc tấn công.
Quan hệ vùng Vịnh - Iraq
Quan hệ giữa các quốc gia Arab vùng Vịnh và Iraq từ lâu luôn chìm trong nghi kỵ. Quan hệ này bị tổn hại nghiêm trọng năm 1990 khi lực lượng của Tổng thống Iraq khi đó là Saddam Hussein đưa quân vào Kuwait và phóng tên lửa Scud vào Saudi Arabia, gây căng thẳng kéo dài suốt nhiều thập kỷ.
Khi Mỹ đưa quân vào Iraq đầu năm 2003, các quốc gia vùng Vịnh lo ngại khi các phe phái chính trị Shi'ite và các nhóm vũ trang có quan hệ chặt chẽ với Iran gia tăng sức mạnh, biến Iraq thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới lực lượng thân Iran.
Các quốc gia vùng Vịnh nhiều lần cáo buộc Iraq không kiểm soát được các nhóm này, vốn hoạt động với mức độ tự chủ lớn và đã tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới.
Thỏa thuận hòa giải giữa Iran và Saudi Arabia do Trung Quốc làm trung gian năm 2023 từng làm dấy lên hy vọng về ổn định khu vực. Nhưng cuộc chiến với Iran bùng phát đã gây sức ép nghiêm trọng lên những thành quả đó, kéo các quốc gia vùng Vịnh vào cuộc xung đột mà họ tìm cách tránh né, phơi bày những giới hạn của tiến triển ngoại giao đạt được trong những năm gần đây.
Theo hai quan chức an ninh Iraq và một cố vấn an ninh chính phủ, hồi tháng 3, Saudi Arabia và Kuwait đã cảnh báo Iraq thông qua các kênh ngoại giao, yêu cầu kiềm chế các cuộc tấn công bằng rocket và thiết bị bay không người lái mà các nhóm thân Iran thực hiện nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh.
Lực lượng Iraq cho biết họ đã chặn một số kế hoạch tấn công, thu giữ một bệ phóng rocket ở phía Tây Basra có thể sẽ được dùng để tấn công các cơ sở năng lượng của Saudi Arabia.
Tuy nhiên, các lực lượng thân Iran vẫn tiếp tục điều thiết bị bay không người lái trinh sát dọc biên giới Iraq với Kuwait và Saudi Arabia, tiến hành do thám và cung cấp thông tin tình báo cho Iran.
Trước đó, truyền thông quốc tế ngày 8/5 đưa tin Saudi Arabia đã từ chối cho Mỹ sử dụng không phận và các căn cứ quân sự trên lãnh thổ nước này để phục vụ chiến dịch hộ tống tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Mỹ vẫn tiếp tục được sử dụng các cơ sở và không phận của Saudi Arabia cho những mục đích khác không liên quan đến hoạt động tấn công nhằm vào Iran.
Một nguồn tin giấu tên cho biết Saudi Arabia phản đối chiến dịch này vì lo ngại động thái quân sự sẽ chỉ khiến căng thẳng leo thang và khó đạt hiệu quả thực tế.
Truyền thông Mỹ đưa tin Thái tử Mohammed bin Salman đã trực tiếp trao đổi với Tổng thống Donald Trump và từ chối đề nghị cho phép quân đội Mỹ sử dụng căn cứ cùng không phận Saudi Arabia để triển khai chiến dịch tại eo biển Hormuz.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 8/5, Thứ trưởng Ngoại giao Saudi Arabia phụ trách ngoại giao công chúng Rayed Krimly nhấn mạnh nước này duy trì lập trưởng ủng hộ các nỗ lực giảm leo thang và thúc đẩy đàm phán nhằm giải quyết căng thẳng hiện nay.