Theo truyền thông phương Tây, có vị cay, ngọt cùng độ dai đặc trưng, latiao (que cay), được chế biến từ bột mì nhào rồi chiên ở nhiệt độ và áp suất cao.
Dù phổ biến tại Trung Quốc, latiao từ lâu bị xem là món ăn vặt không tốt cho sức khỏe và thiếu vệ sinh. Ban đầu được chế biến như một loại lương thực dự trữ trong tình huống khẩn cấp, latiao nay đã trở thành ngành công nghiệp trị giá hơn 60 tỷ nhân dân tệ (hơn 232.000 tỷ đồng).
Nhà máy tại huyện Bình Giang, tỉnh Hồ Nam, sản xuất gần 700 tấn latiao mỗi ngày. Những que latiao màu đỏ, mềm và xốp, bóng dầu, có hình dáng khá giống những miếng khoai tây chiên ép dẹt.
Mala Wangzi, đơn vị vận hành nhà máy, hiện tiêu thụ toàn bộ sản phẩm tại thị trường trong nước. Latiao đang ngày càng được người tiêu dùng nước ngoài ưa chuộng, một phần nhờ sự quan tâm ngày càng lớn trên mạng đối với văn hóa Trung Quốc, xu hướng được gọi là “Chinamaxxing”.
“Latiao hiện được xuất khẩu tới hơn 160 quốc gia trên thế giới, cho thấy thị trường đang ngày càng hướng tới quốc tế hóa”, Li Manliang, Phó Chủ tịch Mala Wangzi, chia sẻ.
Một số thương hiệu đã mở rộng sang Đông Á và Đông Nam Á, nơi doanh số tăng nhanh. Tại Mỹ và Australia, người tiêu dùng có thể tìm mua latiao tại các cửa hàng thực phẩm chuyên biệt, trên các nền tảng thương mại điện tử và qua TikTok.
Weilong, nhà sản xuất latiao lớn nhất Trung Quốc, thu về 117 triệu nhân dân tệ (khoảng 454 tỷ đồng) từ thị trường nước ngoài trong năm ngoái, tăng gần 50% so với năm 2024.
Trên TikTok và Instagram, nhiều video ghi lại cảnh người nước ngoài lần đầu thử món ăn cay này thu hút hàng triệu lượt xem.
Một người có ảnh hưởng trên mạng thu hút 1,5 triệu lượt xem khi ăn thử mô hình ngôi nhà được làm hoàn toàn từ latiao. Trong một video khác đạt 2,6 triệu lượt xem, một nữ reviewer người Australia thưởng thức một thanh latiao khổng lồ.
“Nếu bạn ăn được cay, tôi nghĩ bạn sẽ thích món này”, cô nói, đồng thời khẳng định đây là món “rất đáng thử”.
Latiao ra đời tại Bình Giang năm 1998, sau khi những trận lũ nghiêm trọng phá hủy mùa đậu tương tại địa phương. Ban đầu, sản phẩm này được phát triển như một loại lương thực dự trữ trong tình huống khẩn cấp. Sau đó, latiao nhanh chóng xuất hiện tại các siêu thị trên khắp Trung Quốc.
Tuy nhiên, món ăn này cũng từng gây tranh cãi vì không tốt cho sức khỏe và thiếu vệ sinh. Theo tờ Global Times, latiao vẫn thường bị chỉ trích vì được sản xuất trong điều kiện không bảo đảm vệ sinh. Trước đó, thông tin về những cơ sở sản xuất latiao trong các xưởng bẩn tại Hà Nam đã gây chú ý, trong khi nhiều người cho biết bị tiêu chảy, đau bụng sau khi ăn món này.
Các nhà sản xuất đã mất nhiều năm để thay đổi những định kiến này.
Xu Zichen, quan chức phụ trách kiểm tra thực phẩm tại huyện Lục Hà, cho biết chính quyền địa phương đã đóng cửa nhiều cơ sở sản xuất latiao không đạt yêu cầu hoặc yêu cầu các cơ sở này nâng cấp để bảo đảm an toàn thực phẩm.
“Khi còn nhỏ, bố mẹ tôi cho rằng latiao chứa quá nhiều chất phụ gia”, Wang Jingfei, 22 tuổi, sống tại Bắc Kinh, chia sẻ. “Nhưng khi ngành này phát triển, ngày càng có nhiều thương hiệu tham gia chế biến và vấn đề an toàn thực phẩm được chú trọng hơn... Vì vậy, tôi không nghĩ thỉnh thoảng ăn một chút là vấn đề lớn”.
Tại nhà máy Mala Wangzi, một nhân viên phát trực tiếp hình ảnh dây chuyền sản xuất nhằm cho thấy điều kiện vệ sinh tại cơ sở. Phó Chủ tịch Li cho biết doanh nghiệp áp dụng các tiêu chuẩn dựa trên quy trình của ngành dược phẩm.
Theo ông, công thức latiao cũng đã được điều chỉnh theo hướng giảm những thành phần có thể khiến sản phẩm bị xem là không lành mạnh.
“Chúng tôi đang giảm lượng dầu, muối, đường và chất phụ gia, đồng thời sử dụng nhiều nguyên liệu tự nhiên hơn”, ông nói.
Mala Wangzi cũng tìm cách thu hút nhóm khách hàng trẻ, vốn là lực lượng tiêu dùng chính của latiao, thông qua nhiều hoạt động quảng bá gắn với văn hóa đại chúng và giải trí.
“Tôi thấy latiao khá dễ gây nghiện và cũng giúp giảm căng thẳng. Khi không muốn ăn một bữa đầy đủ, tôi sẽ ăn latiao thay thế. Tôi cũng thích ăn vặt món này khi xem các chương trình truyền hình”, Yang Xuhao, 24 tuổi, nói.
Tuy nhiên, những nỗ lực cải thiện hình ảnh latiao không thuyết phục được tất cả người tiêu dùng.
Li Peng, 22 tuổi, cho biết anh đã từ bỏ thói quen ăn latiao từ thời đi học.
“Tôi muốn có lối sống lành mạnh và giữ vóc dáng, nên đã ngừng ăn món này”, anh nói.
Trong một video thu hút 2,8 triệu lượt xem, một reviewer nước ngoài mô tả latiao có kết cấu “hơi giống đậu phụ dai”, đồng thời nhận xét món ăn “rất nhiều dầu mỡ”.
