Cuộc xung đột Nga - Ukraine sắp bước sang năm thứ năm. Ảnh: Kyiv Post
Tờ Kyiv Post dẫn báo cáo mới của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington cho biết, bất chấp những tuyên bố của Điện Kremlin về đà tiến trên chiến trường, quân đội Nga chỉ tiến được từ 15 - 70 mét mỗi ngày trong các mũi tiến công chủ lực kể từ đầu năm 2024 - mức chậm nhất của bất kỳ lực lượng quân sự nào trong 100 năm qua.
CSIS cho biết, tốc độ tiến công chậm chạp thể hiện rõ nhất tại mặt trận miền Đông Ukraine.
Cuộc tiến công vào Chasiv Yar, bắt đầu từ tháng 2/2024, chỉ đạt trung bình 15 mét mỗi ngày. Sau gần hai năm giao tranh, lực lượng Nga mới tiến được khoảng 10 km và vẫn chưa kiểm soát hoàn toàn thành phố.
Mũi tiến công hướng Kupyansk, khởi động từ tháng 11/2024, đạt khoảng 23 mét mỗi ngày.
Chiến dịch nhằm vào Pokrovsk – được phát động sau khi Nga giành được Avdiivka với tổn thất nặng nề của cả hai phía vào tháng 2/2024 – tiến với tốc độ khoảng 70 mét mỗi ngày. Sau hai năm giao tranh và khoảng 50 km, Nga hiện kiểm soát phần lớn thành phố này.
Để so sánh, trong Trận Somme ở Thế chiến I – một trong những trận đánh đẫm máu nhất lịch sử – quân Pháp vẫn tiến được khoảng 80 mét mỗi ngày. Còn tại Trận Belleau Wood năm 1918, quân đội Mỹ tiến tới 410 mét mỗi ngày.
Theo CSIS, bất chấp tổn thất lớn về người, lãnh thổ Nga giành được quyền kiểm soát là rất hạn chế. Trong năm 2024, Nga chỉ kiểm soát thêm khoảng 0,6% lãnh thổ Ukraine, và năm 2025 là 0,8% – tổng cộng chưa đến 1,5% trong hai năm qua.
Ở đỉnh điểm cuộc xung đột vào tháng 3/2022, Nga từng kiểm soát khoảng 115.000 km² lãnh thổ Ukraine. Đến tháng 11/2022, Ukraine đã giành lại khoảng 75.000 km² thông qua các cuộc phản công.
Hiện nay, Nga kiểm soát khoảng 120.000 km², tương đương 20% lãnh thổ Ukraine, bao gồm bán đảo Crimea. CSIS ước tính khoảng 75.000 km² trong số đó là kết quả của cuộc xung đột toàn diện kể từ tháng 2/2022.
“Những kết quả này rõ ràng không đáp ứng được mục tiêu chinh phục Ukraine bằng quân sự của Moskva”, báo cáo nhấn mạnh.
Chiến tranh tiêu hao
CSIS cho rằng, sau khi không thể đánh bại Ukraine nhanh chóng vào năm 2022, Nga chuyển sang chiến lược chiến tranh tiêu hao.
Chiến lược này dựa vào các đợt xung phong bộ binh quy mô lớn, pháo binh, bom lượn và UAV nhằm bào mòn lực lượng phòng thủ Ukraine.
Dù Nga đã điều chỉnh chiến thuật, mở rộng sử dụng UAV và tác chiến điện tử, CSIS cho rằng Moskva vẫn không tạo ra được đột phá chiến dịch đủ sức làm sụp đổ các tuyến phòng thủ của Ukraine.
Áp lực kinh tế và suy thoái dài hạn
CSIS cho rằng cuộc chiến đã phơi bày những điểm yếu cấu trúc sâu xa của nền kinh tế Nga. Sản xuất suy giảm trong phần lớn năm 2025, tăng trưởng chỉ đạt 0,6%, lạm phát duy trì ở mức cao và tình trạng thiếu lao động ngày càng nghiêm trọng.
Nga tiếp tục tụt hậu trong các công nghệ then chốt như trí tuệ nhân tạo, và hiện không có công ty nào nằm trong top 100 doanh nghiệp công nghệ lớn nhất thế giới xét theo giá trị vốn hóa.
CSIS nhận định Nga ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc về thương mại, xuất khẩu năng lượng và các linh kiện thiết yếu phục vụ chiến tranh, từ máy công cụ cho tới vật tư liên quan đến tên lửa.
Dù các lệnh trừng phạt chưa khiến kinh tế Nga sụp đổ, báo cáo kết luận rằng cuộc chiến đang “khóa chặt” nước này vào quỹ đạo tăng trưởng năng suất thấp, trì trệ công nghệ và chi phí dài hạn ngày càng lớn.