Mỹ nghi ngờ Trung Quốc thử hạt nhân giữa khoảng trống do New START chấm dứt

Tuy nhiên, trong một thông báo ngày 6/2, Tổ chức Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện (CTBTO), cơ quan quốc tế chịu trách nhiệm giám sát các vụ thử hạt nhân trên toàn cầu, cho biết hệ thống theo dõi của họ không phát hiện bất kỳ sự kiện nào mang đặc điểm của một vụ nổ thử vũ khí hạt nhân tại thời điểm Mỹ cáo buộc Trung Quốc tiến hành thử nghiệm. Tổng thư ký điều hành CTBTO, ông Robert Floyd, khẳng định các phân tích chi tiết hơn cũng củng cố đánh giá này.

Tuyên bố của CTBTO được đưa ra cùng ngày Mỹ cáo buộc Trung Quốc không công bố một vụ thử hạt nhân diễn ra vào năm 2020. Một quan chức Mỹ cho rằng hành động này vi phạm các cam kết không chính thức liên quan đến Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện năm 1996, dù cả Washington và Bắc Kinh mới chỉ ký mà chưa phê chuẩn hiệp ước.

Thời điểm Mỹ đưa ra cáo buộc được xem là nhạy cảm, khi khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân toàn cầu đang lung lay nghiêm trọng. Trước đó, Washington tuyên bố không gia hạn Hiệp ước New START với Nga, thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân ràng buộc cuối cùng giữa hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới.

Phát biểu tại một hội nghị giải trừ quân bị ở Geneva, Thứ trưởng phụ trách kiểm soát vũ khí và an ninh quốc tế Mỹ Thomas DiNanno cho biết Washington cho rằng Trung Quốc đã tiến hành các vụ nổ thử hạt nhân, đồng thời chuẩn bị cho những thử nghiệm có mức đương lượng lên tới hàng trăm tấn thuốc nổ nhưng không đưa ra bằng chứng cụ thể.

Về phía Trung Quốc , ông Shen Jian, đại sứ phụ trách các vấn đề giải trừ quân bị, không xác nhận cũng không phủ nhận cáo buộc, nhưng nhấn mạnh Trung Quốc hành động thận trọng trong các vấn đề hạt nhân. Ông cho rằng Mỹ đang tiếp tục thổi phồng cái gọi là mối đe dọa hạt nhân từ Trung Quốc, đồng thời cáo buộc Washington là bên làm trầm trọng thêm cuộc chạy đua vũ trang toàn cầu.

New START, được ký năm 2010, từng giới hạn mỗi bên Mỹ và Nga không triển khai quá 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược và không quá 800 bệ phóng tên lửa đạn đạo, máy bay ném bom hạng nặng. Dù hiệp ước đã hết hạn, Nga từng đề xuất gia hạn thêm một năm, nhưng Mỹ từ chối, cho rằng thỏa thuận này đặt Washington vào thế bất lợi.

Việc New START chấm dứt hiệu lực đã làm dấy lên lo ngại rộng khắp về nguy cơ một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới. Mỹ đồng thời kêu gọi Trung Quốc tham gia một cơ chế kiểm soát vũ khí ba bên với Nga, song Bắc Kinh nhiều lần bác bỏ đề xuất này.

Giải thích lập trường của Trung Quốc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lin Jian cho biết kho vũ khí hạt nhân của nước này “không cùng quy mô” với Mỹ và Nga. Ông nhấn mạnh trách nhiệm chính trong giải trừ quân bị hạt nhân thuộc về các quốc gia sở hữu kho vũ khí lớn nhất, đồng thời bày tỏ tiếc nuối trước việc New START hết hiệu lực.

Trong sách trắng công bố tháng 11/2025, Bắc Kinh khẳng định không theo đuổi chạy đua vũ trang hạt nhân và phản đối việc Mỹ triển khai tên lửa tấn công tại châu Á. Trung Quốc cho biết lực lượng hạt nhân của nước này luôn được duy trì ở mức tối thiểu cần thiết nhằm bảo đảm an ninh quốc gia và răn đe chiến tranh.

Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Trung Quốc hiện sở hữu khoảng 600 đầu đạn hạt nhân và đã bổ sung trung bình khoảng 100 đầu đạn mỗi năm kể từ 2023. Ngay cả trong kịch bản Trung Quốc đạt đỉnh khoảng 1.500 đầu đạn vào năm 2035, quy mô này vẫn chỉ bằng khoảng một phần ba tổng kho vũ khí hạt nhân của Mỹ và Nga cộng lại.

SIPRI ước tính Mỹ hiện có 5.177 đầu đạn hạt nhân, trong khi Nga sở hữu khoảng 5.459 đầu đạn. Trong khi đó, Lầu Năm Góc dự báo Trung Quốc có thể đạt mốc 1.000 đầu đạn vào năm 2030.

Dù Bắc Kinh nhiều lần nhấn mạnh chính sách “không sử dụng trước” vũ khí hạt nhân và cam kết không dùng vũ khí hạt nhân nhằm vào các quốc gia phi hạt nhân, Washington vẫn cáo buộc Trung Quốc thiếu minh bạch và đang mở rộng nhanh chóng năng lực răn đe chiến lược. Những bất đồng này đang làm sâu sắc thêm chia rẽ trong bối cảnh trật tự kiểm soát vũ khí toàn cầu bước vào giai đoạn bất định.