Tàu hàng di chuyển qua eo biển Hormuz sau khi thoả thuận ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ và Iran có hiệu lực, ngày 8/4/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN
Theo các nguồn tin, động thái trên cho thấy Mỹ đang mở rộng phạm vi thực thi phong tỏa đối với hoạt động vận chuyển dầu của Iran, vượt ra ngoài khu vực eo biển Hormuz và Vịnh Persian, sang cả các vùng biển quốc tế.
Các tàu được xác định gồm siêu tàu chở dầu Deep Sea (đang chở một phần dầu thô), tàu Sevin (có sức chứa tối đa khoảng 1 triệu thùng, đang chở khoảng 65% tải trọng) và siêu tàu Dorena (chở đầy khoảng 2 triệu thùng dầu). Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận tàu Dorena đang được một tàu khu trục của Hải quân Mỹ hộ tống tại Ấn Độ Dương sau khi bị chặn.
Ngoài ra, nguồn tin cho biết một tàu khác mang tên Derya cũng có thể đã bị chặn. Con tàu này trước đó không thể dỡ hàng dầu tại Ấn Độ sau khi thời hạn miễn trừ đối với việc mua dầu thô Iran hết hiệu lực.
Theo một nguồn tin an ninh hàng hải, chiến lược của Mỹ là tiến hành các hoạt động chặn tàu tại vùng biển mở, thay vì gần eo biển Hormuz, nhằm tránh rủi ro từ thủy lôi và các mối đe dọa khác trong khu vực.
Sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nước này từ cuối tháng 2, Iran đã siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, khiến chỉ có số ít tàu thuyền có thể đi qua. Căng thẳng leo thang khi Mỹ ngày 13/4 cũng bắt đầu phong tỏa tuyến hàng hải này đối với các tàu thuyền ra vào cảng của Iran. Mỹ khẳng định các tàu thuyền không phải của Iran được tự do quá cảnh qua eo biển Hormuz miễn là họ không trả phí cho Tehran.
CENTCOM cho biết kể từ khi bắt đầu chiến dịch phong tỏa, lực lượng Mỹ đã yêu cầu tổng cộng hơn 30 tàu thay đổi lộ trình hoặc quay trở lại cảng, dù chưa công bố đầy đủ danh sách các tàu bị chặn. Diễn biến này phản ánh xu hướng gia tăng kiểm soát hàng hải trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran tiếp tục leo thang, đồng thời cho thấy phạm vi cạnh tranh đang mở rộng ra các tuyến vận tải năng lượng toàn cầu.
Iran thu khoản phí đầu tiên từ việc 'quản lý' eo biển Hormuz
Theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim, cùng ngày, một quan chức cấp cao của Quốc hội Iran cho biết Tehran đã nhận khoản thu đầu tiên từ việc áp phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột với Mỹ và Israel.
Phó Chủ tịch Quốc hội Iran Hamidreza Hajibabaei nêu rõ: “Khoản thu đầu tiên từ phí qua eo biển Hormuz đã được nộp vào tài khoản của Ngân hàng Trung ương”. Một số cơ quan truyền thông khác của Iran cũng đăng tải thông tin tương tự, song không cung cấp thêm chi tiết.
Trước đó, ngày 17/4, hãng thông tấn ISNA đưa tin Quốc hội Iran đang xây dựng dự luật về quản lý eo biển Hormuz, trong đó đề xuất thu phí đối với các tàu thuyền đi qua tuyến hàng hải được cho là huyết mạch của thế giới này. Ước tính doanh thu từ việc “quản lý” eo biển Hormuz có thể đạt từ 10-15 tỷ USD.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran sau đó tuyên bố coi việc Mỹ phong tỏa các cảng nước này và eo biển Hormuz là hành động vi phạm ngừng bắn, đồng thời khẳng định sẽ ngăn chặn “bất kỳ việc mở lại eo biển có điều kiện hoặc hạn chế nào”. Theo cơ quan này, Iran sẽ tiếp tục giám sát và kiểm soát lưu thông qua eo biển cho tới khi chiến tranh kết thúc hoàn toàn, bao gồm việc áp dụng các tuyến đường do Iran chỉ định, thu phí và cấp giấy phép quá cảnh.
Trong diễn biến liên quan, theo hãng tin Yonhap, ông Chung Byung Ha, đặc phái viên của Ngoại trưởng Hàn Quốc đã có cuộc gặp với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tại Tehran, trong đó kêu gọi bảo đảm an toàn lưu thông qua eo biển Hormuz trong bối cảnh tuyến hàng hải này bị phong tỏa giữa căng thẳng khu vực.
Tại cuộc gặp, phía Hàn Quốc đề nghị Iran hỗ trợ bảo đảm an toàn cho công dân và tàu thuyền mắc kẹt của nước này, đồng thời bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ sớm được nối lại nhằm khôi phục ổn định khu vực.
Về phần mình, Ngoại trưởng Araghchi khẳng định Iran sẵn sàng hợp tác và tiếp tục quan tâm đến công dân Hàn Quốc đang lưu trú tại nước này. Liên quan đến việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz, Ngoại trưởng Araghchi bảo vệ động thái này như một biện pháp nhằm bảo vệ an ninh và lợi ích quốc gia, đồng thời cho rằng trách nhiệm đối với các hệ quả phát sinh thuộc về các bên “gây hấn”.
Hàn Quốc là một trong số ít quốc gia vẫn duy trì hoạt động đại sứ quán tại Iran, đồng thời gần đây đã cung cấp viện trợ nhân đạo cho quốc gia này thông qua Ủy ban Chữ thập Đỏ quốc tế (ICRC).