Khả năng Chủ tịch Tập Cận Bình thăm Triều Tiên và những tín hiệu ngoại giao đáng chú ý

Theo hãng tin CNA, nếu diễn ra, đây không chỉ là chuyến thăm mang ý nghĩa biểu tượng trong quan hệ Trung Quốc - Triều Tiên, mà còn phản ánh những tính toán chiến lược của Bắc Kinh trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị tại Đông Bắc Á ngày càng gia tăng.

Chuyến thăm mang nhiều thông điệp ngoại giao

Giới phân tích đặc biệt quan tâm tới thời điểm xuất hiện các đồn đoán về chuyến thăm của ông Tập Cận Bình.

Trước hết, đây có thể trở thành chuyến công du nước ngoài đầu tiên được công khai của nhà lãnh đạo Trung Quốc trong năm 2026. Trong ngoại giao Trung Quốc, lựa chọn điểm đến đầu tiên thường mang hàm ý chính trị và chiến lược rõ rệt.

Khả năng ông Tập Cận Bình tới Bình Nhưỡng cũng xuất hiện không lâu sau các cuộc gặp của ông với Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong tháng này - những động thái tiếp tục đưa Triều Tiên trở lại vị trí đáng chú ý trên bàn cờ ngoại giao khu vực.

Bên cạnh đó, chuyến thăm tiềm năng này diễn ra chỉ vài tháng sau khi nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tới Trung Quốc hồi tháng 9/2025 để tham dự lễ duyệt binh kỷ niệm 80 năm kết thúc Thế chiến II và hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình.

Lần gần nhất ông Tập Cận Bình thăm Triều Tiên là năm 2019. Khi đó, ông được Bình Nhưỡng đón tiếp bằng nghi thức quân đội cấp cao nhất, cho thấy tầm quan trọng mà Triều Tiên dành cho quan hệ với Trung Quốc.

Theo các chuyên gia, nếu chuyến thăm lần này diễn ra, đây được cho là động thái cho thấy Bắc Kinh muốn duy trì vai trò và mức độ ảnh hưởng đối với các vấn đề trên bán đảo Triều Tiên trong bối cảnh cục diện khu vực đang thay đổi nhanh chóng.

Ông Hao Nan, chuyên gia về bán đảo Triều Tiên thuộc Ủy ban Quốc gia về Chính sách Đối ngoại Mỹ (NCAFP), nhận định chuyến đi còn nhằm phát đi thông điệp rằng Trung Quốc vẫn là nhân tố “không thể thiếu” trong các vấn đề an ninh Đông Bắc Á.

Theo ông, Bắc Kinh muốn cho Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ và cả Nga thấy rằng Triều Tiên vẫn giữ vị trí quan trọng trong tính toán chiến lược của Trung Quốc.

Dấu hiệu chuẩn bị cho chuyến thăm

Tạp chí TIME ngày 20/5 dẫn các nguồn tin giấu tên cho biết ông Tập Cận Bình có thể thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Triều Tiên ngay trong tuần cuối của tháng 5.

Theo một nguồn tin nắm rõ công tác chuẩn bị, Trung Quốc và Triều Tiên có thể sẽ trao đổi về các vấn đề an ninh khu vực trong bối cảnh tình hình Đông Bắc Á tiếp tục có nhiều diễn biến đáng chú ý.

Trong khi đó, hãng thông tấn Yonhap của Hàn Quốc dẫn nguồn tin chính phủ cho biết chuyến thăm có thể diễn ra vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6.

Một số nguồn tin khác tiết lộ nhóm quan chức phụ trách an ninh và nghi lễ của Trung Quốc gần đây đã xuất hiện tại Bình Nhưỡng, làm dấy lên suy đoán rằng công tác chuẩn bị đang được xúc tiến.

Dù vậy, phía Trung Quốc hiện vẫn giữ thái độ thận trọng.

Khi được hỏi về khả năng ông Tập Cận Bình thăm Triều Tiên hôm 25/5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết bà “không có thông tin để cung cấp”, đồng thời nhấn mạnh Trung Quốc và Triều Tiên là hai nước láng giềng xã hội chủ nghĩa hữu nghị, có các hoạt động trao đổi lâu dài góp phần phục vụ lợi ích chung cũng như hòa bình và ổn định khu vực.

Trong khi đó, trang NK News ngày 26/5 dẫn hình ảnh vệ tinh cho thấy đến ngày 24/5, Quảng trường Kim Nhật Thành vẫn chưa xuất hiện các dấu hiệu chuẩn bị cho nghi thức đón nguyên thủ nước ngoài, hoạt động thường được tổ chức tại địa điểm này.

Tuy nhiên, ông Hao Nan cho rằng nền tảng cho chuyến thăm có thể đã được đặt ra từ trước, đặc biệt sau chuyến công du Bình Nhưỡng của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị hồi tháng 4. Dù vậy, ông cho rằng thời điểm cụ thể vẫn còn khó đoán định.

Yếu tố Mỹ trong cục diện khu vực

Theo chuyên gia, cách Trung Quốc xử lý quan hệ với Triều Tiên cũng có liên hệ chặt chẽ với chiến lược của Mỹ tại khu vực.

Tổng thống Donald Trump thời gian qua nhiều lần phát tín hiệu muốn nối lại đối thoại với nhà lãnh đạo Kim Jong-un. Trong chuyến thăm Bắc Kinh đầu tháng này, ông Trump tiếp tục khẳng định quan hệ giữa hai bên vẫn “rất tốt đẹp”, làm dấy lên đồn đoán về khả năng Mỹ - Triều nối lại tiếp xúc.

Ông Hao Nan cho rằng Washington có thể không phản đối chuyến thăm của ông Tập nếu điều đó giúp duy trì ổn định trên bán đảo Triều Tiên. Tuy nhiên, Mỹ nhiều khả năng sẽ quan ngại nếu chuyến đi cho thấy sự phối hợp giữa các nước trong khu vực, bởi điều đó có thể làm gia tăng áp lực chiến lược đối với Washington cùng các đồng minh tại Đông Bắc Á.

Trong nhiều năm qua, Mỹ và các nước đồng minh đã áp đặt hàng loạt biện pháp trừng phạt nhằm gây sức ép lên Triều Tiên liên quan chương trình hạt nhân và tên lửa. Tuy nhiên, hiệu quả của cơ chế trừng phạt đang đối mặt nhiều thách thức khi hợp tác Nga - Triều gia tăng, còn Trung Quốc và Nga phản đối việc tiếp tục siết chặt sức ép với Bình Nhưỡng.

Theo ông Edward Howell, giảng viên quan hệ quốc tế tại Đại học Oxford và chuyên gia của Chatham House, Bắc Kinh muốn cho phương Tây thấy rằng họ vẫn có ảnh hưởng đáng kể tại bán đảo Triều Tiên và không đồng tình với cách tiếp cận chỉ dựa vào trừng phạt và sức ép.

Bài toán cân bằng chiến lược

Các chuyên gia cho rằng câu hỏi lớn tiếp theo là liệu chuyến thăm của ông Tập, nếu diễn ra, có giúp hạ nhiệt căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên hay ngược lại sẽ làm gia tăng lo ngại an ninh trong khu vực.

Ông Hao Nan nhận định kết quả nhiều khả năng sẽ là trạng thái “ổn định có kiểm soát”, thay vì tạo ra một đột phá ngoại giao thực sự. Theo ông, Hàn Quốc dưới thời Tổng thống Lee Jae Myung có thể lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn, ưu tiên duy trì không gian đối thoại và quản lý khủng hoảng.

Trong khi đó, Nhật Bản được cho là sẽ nhìn nhận chuyến thăm qua lăng kính an ninh cứng rắn hơn, đặc biệt trong bối cảnh Tokyo ngày càng lo ngại về chương trình tên lửa và hạt nhân của Triều Tiên cũng như khả năng phối hợp sâu hơn giữa Bình Nhưỡng với Bắc Kinh và Moskva.

Giới phân tích cũng cho rằng nếu chuyến thăm diễn ra, nội dung các tuyên bố chính thức sẽ mang nhiều ý nghĩa không kém các hình ảnh ngoại giao.