Ảnh vệ tinh ghi lại hoạt động xây dựng của Iran tại cơ sở Núi Pickaxe vào ngày 9/8/2026. Ảnh:
CSIS/Satellogic
Một cơ sở được cho là liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, nằm sâu dưới lớp đá granite, đang chứng kiến hoạt động xây dựng gia tăng trong năm nay, trong bối cảnh cuộc chiến giữa Iran và Mỹ tiếp diễn. Đây là kết quả phân tích ảnh vệ tinh trong 6 năm của một nhóm chuyên gia.
Theo truyền thông Mỹ, cơ sở Núi Pickaxe, nằm gần khu phức hợp hạt nhân Natanz, cách Tehran khoảng 225 km về phía Nam, từ lâu đã được các cơ quan tình báo quan tâm. Khu vực này được cho là có thể trở thành nơi Iran bảo vệ các hoạt động liên quan đến chương trình hạt nhân trong tương lai.
Theo phân tích ảnh vệ tinh mới của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), được chia sẻ với đài CNN trước khi công bố, hoạt động xây dựng tại đây đã “tăng rõ rệt” trong năm 2026.
Các chuyên gia CSIS nhận định cơ sở ngầm này “nhiều khả năng” được thiết kế như một nơi trú ẩn an toàn cho chương trình hạt nhân của Iran.
Tình báo Israel cho rằng Iran có thể đang tìm cách chuyển các máy ly tâm tới Núi Pickaxe để phục vụ hoạt động làm giàu urani. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng nhiều lần đe dọa tấn công cơ sở này.
“Chúng tôi có thể tấn công Pickaxe rất sớm”, ông Trump nói với các phóng viên tuần trước, đồng thời khẳng định Mỹ “biết tất cả những ai đang di chuyển” tại khu vực này.
Tuy nhiên, lớp đá granite của ngọn núi khiến Pickaxe trở thành mục tiêu khó tấn công, ngay cả đối với những loại bom phi hạt nhân có sức công phá lớn nhất của Lầu Năm Góc, theo nhóm chuyên gia CSIS. Đây cũng không phải cơ sở hạt nhân duy nhất của Iran được cho là nằm ngoài khả năng tấn công của các loại vũ khí hiện nay.
Mỹ tìm cách đánh mục tiêu nằm sâu dưới lòng đất
Có những dấu hiệu cho thấy Mỹ đang tìm cách phát triển phương án tấn công các cơ sở như vậy, trong khi lực lượng Mỹ phần lớn vẫn tập trung vào những loại mục tiêu khác trong cuộc xung đột kéo dài 6 tháng với Iran.
Bốn ngày trước khi Mỹ phát động Chiến dịch Epic Fury, một quan chức phụ trách chương trình tại Cơ quan Giảm thiểu Đe dọa Quốc phòng (DTRA), đơn vị thuộc Lầu Năm Góc chuyên đối phó với các mối đe dọa từ vũ khí hủy diệt hàng loạt, đã ký đề xuất cấp kinh phí khẩn cấp 1,2 triệu USD để sửa chữa một “cơ sở thử nghiệm ngầm đặc biệt” tại thao trường White Sands ở bang New Mexico.
Theo tài liệu, cơ sở này được chuẩn bị cho một cuộc thử nghiệm thực địa nhằm đánh giá những năng lực mật trước các mối đe dọa mới xuất hiện.
Tài liệu được DTRA đưa lên cơ sở dữ liệu liên bang ngày 27/2, một ngày trước khi cuộc chiến bắt đầu.
Bản ghi nhớ cho biết công tác chuẩn bị thử nghiệm cần hoàn thành trong vòng 2-3 tuần vì liên quan đến một “chỉ thị an ninh quốc gia có tính cấp thiết về thời gian”.
Ba nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết, kế hoạch thử nghiệm có liên quan đến cuộc chiến với Iran, trong đó có nhu cầu phát triển phương án tấn công những cơ sở nằm sâu dưới lòng đất của Iran và có khả năng mô phỏng các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào những cơ sở hạt nhân cụ thể.
CNN không thể độc lập xác nhận cuộc thử nghiệm có thực sự diễn ra hay không, cũng như mục đích chính xác của hoạt động xây dựng tại cơ sở White Sands.
Mỹ từng gặp khó với các mục tiêu ngầm của Iran
Mỹ từng tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6/2025 trong Chiến dịch Midnight Hammer. Các cuộc không kích đã phá hủy một số địa điểm quan trọng liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.
Tuy nhiên, một tướng cấp cao của Mỹ khi đó nói với các nghị sĩ rằng cơ sở hạt nhân Isfahan nằm sâu dưới lòng đất chỉ bị phá hủy các lối vào, bởi Lầu Năm Góc cho rằng loại bom phá boongke mạnh nhất hiện có của Mỹ, Massive Ordnance Penetrator (MOP), không đủ khả năng đánh sập toàn bộ cơ sở.
Quân đội Mỹ hiện phát triển một loại bom xuyên phá thế hệ mới để thay thế MOP, với khả năng tấn công các mục tiêu nằm sâu hơn dưới lòng đất. Hợp đồng phát triển nguyên mẫu được trao vào tháng 9/2025, trong khi Không quân Mỹ kêu gọi các doanh nghiệp quốc phòng đề xuất phương án cho loại vũ khí mới vào tháng 6 năm nay.
Ảnh vệ tinh do CNN phân tích cho thấy từ ngày 16-18/2, hoạt động đào đất bắt đầu tại một địa điểm hẻo lánh thuộc thao trường White Sands, do DTRA và Bộ Tư lệnh Chiến lược Mỹ vận hành. Cơ sở này được sử dụng để thử nghiệm tác động của vũ khí đối với các mục tiêu nằm sâu dưới lòng đất.
Hoạt động tại đây tiếp diễn đến giữa tháng 3, khi lượng đất đào lên ngày càng lớn, trước khi có dấu hiệu dừng lại.
Tương tự Pickaxe Mountain, cơ sở thử nghiệm của DTRA tại White Sands cũng được xây dựng trong lớp đá granite, theo một đánh giá môi trường.
Cơ sở Núi Pickaxe đang được xây dựng đến đâu?
Quân đội Mỹ vẫn duy trì các phương án tác chiến nhằm vào Pickaxe Mountain. Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, cơ sở này từng nằm trong danh sách mục tiêu được xem xét hồi đầu mùa Hè, khi ông Trump đe dọa mở rộng xung đột với Iran.
Phương án tấn công Pickaxe Mountain dự kiến sử dụng một số loại bom lớn nhất trong kho vũ khí Mỹ. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu những vũ khí này có thể xuyên đủ sâu để phá hủy các cơ sở mà Iran có thể đã đưa vào bên trong hay không.
Một nguồn tin cho biết các nỗ lực xây dựng phương án tấn công những cơ sở ngầm vẫn đang được tiến hành. Các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ gần đây đã tổ chức một đợt “tập trung lập kế hoạch” về vấn đề này.
Theo phân tích của CSIS, cơ sở tại Núi Pickaxe “nhiều khả năng” được xây dựng cho một trong ba mục đích liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran: cơ sở lắp ráp máy ly tâm, cơ sở làm giàu urani hoặc nơi bảo vệ các hoạt động khác liên quan đến công nghệ vũ khí hạt nhân, chẳng hạn chuyển đổi urani kim loại.
Các chuyên gia CSIS cho rằng hoạt động xây dựng tại đây đã chuyển từ giai đoạn đào hầm tích cực sang xây dựng bên trong và tiếp tục gia cố bên ngoài.
Trong năm 2026, Núi Pickaxe chứng kiến hoạt động trên các tuyến đường nhiều hơn bất kỳ thời điểm nào trước đó. Các công việc khác bao gồm nâng cao và gia cố các cửa hầm, trải đường nội bộ, củng cố khu vực tiếp cận và san lấp, di chuyển lượng đất đào lên trong quá trình xây dựng hệ thống đường hầm.
Tuy nhiên, CSIS lưu ý hoạt động xây dựng liên tục tại Núi Pickaxe và một số dấu hiệu khác cho thấy cơ sở này có thể chưa sẵn sàng cho hoạt động làm giàu urani, nếu đây thực sự là mục đích của công trình.