Công ty dầu khí Rosneft-Tuapsenefteprodukt, cơ sở vận chuyển dầu chính ở miền nam nước Nga. Ảnh: Sputnik
Quyết định nhằm ổn định thị trường năng lượng
Theo trang BBC (Anh), Bộ Tài chính Mỹ vừa ban hành giấy phép tạm thời cho phép các quốc gia mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga đã được chất lên tàu trước đó và đang trên đường vận chuyển trên biển. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran khiến hoạt động vận tải dầu mỏ qua khu vực Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết biện pháp này chỉ mang tính ngắn hạn nhằm giúp ổn định thị trường năng lượng toàn cầu. “Đây là một biện pháp tạm thời để thúc đẩy sự ổn định của thị trường năng lượng thế giới”, ông nói.
Theo giấy phép do Washington cấp, các lô dầu Nga được bốc lên tàu trước hoặc trong ngày 12/3 có thể tiếp tục được vận chuyển và giao dịch cho đến hết ngày 11/4 theo giờ Washington.
Quyết định này được đưa ra sau khi giao tranh tại Trung Đông khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới - gần như tê liệt. Các cuộc tấn công vào tàu chở hàng và cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh khiến nhiều tàu dầu bị mắc kẹt trên biển trong gần hai tuần, buộc một số nhà sản xuất phải cắt giảm sản lượng.
Tình trạng gián đoạn nguồn cung đã đẩy giá dầu toàn cầu tăng mạnh, dao động quanh mức 100 USD mỗi thùng trong những ngày gần đây. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng đã cam kết giải phóng lượng dầu dự trữ kỷ lục lên tới 400 triệu thùng nhằm giảm áp lực thị trường, song giá dầu vẫn duy trì ở mức cao.
Đồng minh phương Tây phản đối
Tuy nhiên, động thái của Washington nhanh chóng vấp phải phản ứng từ các đồng minh châu Âu và Ukraine, những nước lo ngại việc nới lỏng trừng phạt có thể giúp Moskva tăng nguồn tài chính cho cuộc chiến tại Ukraine.
Theo hãng tin Reuters, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo rằng quyết định này có thể mang lại nguồn thu đáng kể cho Nga. Ông cho rằng việc nới lỏng trừng phạt sẽ tăng cường vị thế của Nga, đồng thời nhấn mạnh Moskva sử dụng doanh thu từ năng lượng để sản xuất vũ khí.
“Chỉ riêng việc nới lỏng này của Mỹ cũng có thể mang lại cho Nga khoảng 10 tỷ USD cho cuộc chiến. Điều đó chắc chắn không giúp ích cho hòa bình”, ông Zelensky nói tại Paris.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng nhấn mạnh việc tạm thời gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz không phải là lý do để dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt nhằm vào Nga.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng quyết định của Mỹ là sai lầm và cho biết châu Âu dường như đã bị bất ngờ trước bước đi này. Ông lập luận rằng thị trường hiện chỉ gặp vấn đề về giá chứ không phải thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng.
Trong khi đó, Canada và Na Uy cũng kêu gọi duy trì sức ép đối với Moskva. Người phát ngôn của Thủ tướng Anh Keir Starmer khẳng định các đối tác phương Tây cần tiếp tục gây áp lực lên “cỗ máy chiến tranh” của Nga.
Nga hoan nghênh, thị trường vẫn bất ổn
Phía Nga lại tỏ ra hoan nghênh động thái của Washington. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng quyết định này nhằm ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.
Đặc phái viên kinh tế của Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Kirill Dmitriev, cũng cho rằng động thái của Mỹ cho thấy vai trò quan trọng của dầu Nga đối với thị trường toàn cầu. Theo ông, quyết định nới lỏng trừng phạt có thể liên quan đến khoảng 100 triệu thùng dầu Nga hiện đang được vận chuyển trên biển.
Dữ liệu từ các công ty theo dõi tàu chở dầu cho thấy hàng triệu thùng dầu Nga đang được lưu trữ nổi hoặc đang trên đường tới các khách hàng, chủ yếu tại châu Á, đặc biệt là Ấn Độ.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia nhận định biện pháp nới lỏng trừng phạt khó có thể làm dịu đáng kể giá dầu trong ngắn hạn. Một số nhà phân tích cho rằng phần lớn các lô hàng dầu Nga hiện đã có người mua từ trước, nên quyết định của Mỹ chủ yếu giúp các chuyến hàng đang trên đường hoàn tất giao dịch.
Trong khi đó, tình hình an ninh tại eo biển Hormuz vẫn là yếu tố then chốt quyết định diễn biến thị trường năng lượng toàn cầu. Mỹ cho biết đang nỗ lực khôi phục hoạt động vận tải tại khu vực này và cân nhắc triển khai tàu hộ tống cho các tàu chở dầu, song chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể.
Giữa lúc giá năng lượng tăng cao và căng thẳng địa chính trị leo thang, quyết định nới lỏng trừng phạt dầu Nga của Washington đang đặt ra bài toán khó cho phương Tây: vừa phải ổn định thị trường năng lượng toàn cầu, vừa duy trì sức ép kinh tế đối với Moskva.