Bản sao Tuyên ngôn Độc lập Mỹ được phát hiện trong kho lưu trữ của chính phủ Anh sau gần 250 năm. Ảnh: Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh
Theo Financial Times, Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh cho biết tài liệu này được một tình nguyện viên phát hiện hồi tháng 5 khi tham gia dự án lập danh mục các hồ sơ liên quan đến thời kỳ Cách mạng Mỹ.
Đây là bản sao thứ 11 còn tồn tại được biết đến trong loạt bản in tại Exeter, bang New Hampshire, trong khoảng ngày 16 - 19/7/1776, tức khoảng hai tuần sau khi Tuyên ngôn Độc lập được công bố tại Philadelphia ngày 4/7/1776.
Tài liệu vừa được Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh giới thiệu với báo chí trong tuần này, trước lễ kỷ niệm 250 năm Tuyên ngôn Độc lập vào ngày 4/7. Dù đã trải qua gần hai thế kỷ rưỡi, phần nổi tiếng nhất của văn kiện, trong đó khẳng định "mọi người sinh ra đều bình đẳng và có quyền sống, tự do, mưu cầu hạnh phúc" vẫn còn đọc được rõ ràng.
Theo các nhà lưu trữ, bản sao này nằm trong số giấy tờ bị thủy thủ trên tàu Raisonable của Hải quân Hoàng gia Anh thu giữ ngày 24/12/1776, khi bắt tàu Dalton của Mỹ ngoài khơi mũi Finisterre, tây bắc Tây Ban Nha. Dalton là một tàu tư nhân được chính phủ Mỹ cho phép hoạt động thay mặt mình trong chiến tranh.
Bà Amanda Bevan, người đứng đầu bộ phận hồ sơ pháp lý tại Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh, cho rằng thuyền trưởng Thomas Fitzherbert của tàu Raisonable có thể đã gửi tài liệu này về trụ sở Bộ Hải quân Anh vì xem đây là thông tin quan trọng. Tàu Dalton trước đó rời Portsmouth, New Hampshire, vào tháng 11/1776. Thuyền trưởng Eleazer Johnson nhiều khả năng đã mua bản sao Tuyên ngôn Độc lập tại đây trước khi lên đường.
Dalton được cho là tàu tư nhân đầu tiên của Mỹ bị bắt trong vùng biển châu Âu trong cuộc chiến giành độc lập, đồng thời là tàu đầu tiên bị đưa tới một cảng của Anh sau khi bị bắt, thay vì tới New York.
Bản Tuyên ngôn Độc lập được tìm thấy cùng một bản quy tắc giao chiến dành cho các tàu Mỹ và giấy ủy nhiệm cho Dalton hoạt động thay mặt Mỹ. Giấy ủy nhiệm này có chữ ký trực tiếp của John Hancock, một trong những người ký Tuyên ngôn Độc lập.
Sau khi được chuyển tới London, tài liệu dường như đã nằm trong hồ sơ mà không được chú ý suốt gần 250 năm. Ông Michael Scurr, tình nguyện viên tham gia dự án lập danh mục, phát hiện ra nó sau khi đọc một lá thư của Fitzherbert gửi Bộ Hải quân có nhắc tới các tài liệu đính kèm. Ông cho biết đã tiếp tục tìm kiếm các giấy tờ liên quan và bắt gặp một tờ giấy được gấp lại. Đó chính là bản sao Tuyên ngôn Độc lập.
Các nhà lưu trữ cho rằng phát hiện này đặc biệt giá trị vì nguồn gốc của tài liệu được xác định rõ hơn nhiều so với một số bản in sớm khác. Việc tàu Dalton bị bắt từng được báo cáo lên Tòa án Hải quân ở London, giúp giới nghiên cứu có thêm cơ sở để truy vết hành trình của bản sao.
Theo các chuyên gia, một phần hồ sơ của tàu Dalton đã được chuyển tới tòa án, nhưng bản Tuyên ngôn Độc lập lại được giữ trong nhóm giấy tờ của Fitzherbert, có thể vì ông xem đây là tài liệu có ý nghĩa đặc biệt.
Ông Graham Moore, nhà sử học của Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh, gọi đây là một phát hiện rất hiếm, do số lượng bản in sớm của Tuyên ngôn Độc lập còn tồn tại hiện nay rất ít.
Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh dự kiến bổ sung các tài liệu mới phát hiện vào triển lãm Revolution 250, sau khi hoàn tất công tác bảo tồn. Triển lãm hiện trưng bày nhiều hồ sơ liên quan đến cuộc chiến giành độc lập của Mỹ, trong đó có một bản Dunlap Broadside hiếm, thuộc loạt bản in Tuyên ngôn Độc lập được thực hiện tại Philadelphia trong đêm 4/7/1776.
Thời điểm đưa các tài liệu mới ra trưng bày hiện chưa được ấn định.