10 năm vụ khủng bố tại Brussels (Bỉ): Khi ký ức đau thương hóa thành sức mạnh đoàn kết

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, không gian nơi đây không còn sự vội vã thường nhật. Những chuyến tàu vẫn đến và đi, nhưng nhịp bước của hành khách dường như chậm hơn, ánh mắt trầm xuống. Một số người dừng lại rất lâu trước bức tường tưởng niệm, khẽ chạm tay vào từng cái tên, như muốn nối lại sợi dây ký ức với ngày 22/3/2016 – ngày mà loạt vụ tấn công khủng bố tại sân bay Zaventem và ga Maelbeek đã cướp đi sinh mạng của 32 người vô tội và làm bị thương 340 người khác.

Giữa dòng người ấy, chị Kathleen Coppieters đứng lặng hồi lâu trước khi chia sẻ với phóng viên, giọng vẫn còn run nhẹ khi nhắc về những ngày không thể nào quên. 10 năm trước, chị là nhân viên dân sự thuộc lực lượng cảnh sát Brussels, tham gia hỗ trợ các nạn nhân. Chị kể: “Chúng tôi được điều động tới bệnh viện quân y để hỗ trợ nhận dạng các nạn nhân. Tôi đã ở đó cùng các gia đình, từ lúc thu thập thông tin cho đến khi xác định danh tính người thân của họ”.

Công việc của chị khi đó không chỉ là hỗ trợ thủ tục, mà còn là điểm tựa tinh thần cho những con người đang đứng trước mất mát không gì bù đắp. Dừng lại một chút, chị thở dài: “Trong tôi vẫn còn ngổn ngang. Một bên là ký ức kinh hoàng, một bên là sự sẻ chia mà chúng tôi nhận được. Nhưng chính sự đồng hành ấy giúp tôi nhẹ lòng hơn, vì biết rằng mọi người vẫn nhớ và luôn ở bên chúng tôi”.

Không xa đó, chị Namali Gossens, một cư dân Brussels cho biết ký ức về ngày hôm ấy vẫn còn nguyên vẹn: “Tôi chỉ mong có thêm sự hiện diện của binh sĩ tại các ga tàu điện ngầm, để mọi người cảm thấy an tâm hơn”.

Tại công viên Cinquantenaire, nơi đặt đài tưởng niệm các nạn nhân trong khu phố châu Âu, lễ tưởng niệm chính thức diễn ra trong không khí trang nghiêm. Nhà Vua Bỉ Philippe, cùng nhiều quan chức cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) và người dân, đã dành phút mặc niệm các nạn nhân. Phát biểu tại buổi lễ, Nhà Vua nhấn mạnh ký ức đau thương sẽ không bao giờ bị lãng quên. Nhưng điều được nhắc đến nhiều hơn cả không chỉ là mất mát, mà là cách nước Bỉ đã đứng dậy sau biến cố.

10 năm trước, sau thảm kịch, nước Bỉ phải đối mặt với câu hỏi lớn: làm thế nào để không lặp lại bi kịch ấy? Câu trả lời dần hình thành qua những cải tổ sâu rộng trong hệ thống an ninh và sự đoàn kết của toàn xã hội.

Theo các cơ quan chức năng, trong suốt một thập kỷ qua, Bỉ đã tăng cường đáng kể sự phối hợp giữa tình báo, cảnh sát và tư pháp. Một cơ sở dữ liệu chung về các đối tượng cực đoan được thiết lập, giúp việc chia sẻ thông tin trở nên nhanh chóng và hiệu quả hơn. Nhân sự của Cơ quan An ninh quốc gia cũng được mở rộng, phản ánh mức độ ưu tiên cao cho công tác phòng chống khủng bố.

Ông Gert Vercauteren, Giám đốc Cơ quan phân tích mối đe dọa (OCAM), thẳng thắn thừa nhận những thiếu sót trong quá khứ. Nhưng chính từ những “khoảng trống” ấy, hệ thống an ninh của Bỉ đã được tái cấu trúc theo hướng chặt chẽ hơn, hiệu quả hơn.

Không chỉ dừng lại ở cấp độ chính sách, tinh thần đoàn kết còn lan tỏa sâu rộng trong xã hội. Tại lễ tưởng niệm, những người sống sót, thân nhân nạn nhân và người dân đứng cạnh nhau trong im lặng. Không có ranh giới, không có khác biệt, chỉ có sự sẻ chia. Thông điệp ấy cũng được Thủ tướng Bart De Wever nhấn mạnh: Bảo đảm an ninh không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

10 năm đã trôi qua, nhưng ký ức về ngày 22/3 vẫn hiện diện: lặng lẽ mà bền bỉ. Trong dòng người rời ga Maelbeek, nhiều người vẫn nán lại thêm vài phút trước bức tường tưởng niệm, chỉnh lại những bó hoa, thắp lên một ngọn nến nhỏ hay đơn giản là đứng lặng im. Không cần lời nói, chính sự hiện diện ấy đã nói lên tất cả – rằng quá khứ không thể bị lãng quên, và nỗi đau năm nào vẫn được gìn giữ trong ký ức tập thể.

Brussels hôm nay vẫn bình yên, nhưng không lơ là. Một thành phố từng chịu tổn thương sâu sắc, giờ đây bước tiếp với sự cảnh giác, chuẩn bị và trên hết là tinh thần đoàn kết, nền tảng giúp nước Bỉ vững vàng trước mọi thử thách phía trước.