Tổng Tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) Eyal Zamir phát biểu tại cuộc họp ở Jerusalem. Ảnh: THX/TTXVN phát
Tổng Tham mưu trưởng IDF Eyal Zamir cho biết kế hoạch thành lập nhánh "hệ thống không người lái và AI" đã được hoàn tất và đơn vị mới dự kiến chính thức hoạt động vào đầu tháng 12 tới. Theo ông Zamir, chiến trường đang thay đổi nhanh chóng cùng sự phát triển của robot, thiết bị bay không người lái (UAV) và AI, đòi hỏi quân đội phải thay đổi cả công nghệ lẫn cơ cấu tổ chức.
Điểm đáng chú ý là đơn vị mới không chỉ tập trung phát triển UAV mà sẽ phụ trách tổng thể năng lực robot trên cả ba môi trường tác chiến gồm trên bộ, trên không và trên biển. Các hệ thống này được định hướng có thể hoạt động cùng lực lượng có người điều khiển hoặc tự thực hiện một số nhiệm vụ độc lập, qua đó tăng cường khả năng tác chiến và giảm mức độ binh sĩ phải trực tiếp tiếp xúc với những khu vực nguy hiểm.
Trong lĩnh vực hải quân, IDF dự kiến phát triển và tích hợp các phương tiện tự hành hoạt động cả trên và dưới mặt nước. Trên bộ, robot và phương tiện không người lái có thể hỗ trợ hoặc thay thế binh sĩ trong một số nhiệm vụ. Trong khi đó, trên không, UAV và các hệ thống tự hành ngày càng được tổ chức thành những mạng lưới có khả năng phối hợp với nhau.
Mục tiêu dài hạn là hình thành các đội hình tác chiến kết hợp giữa con người và máy móc, thay vì sử dụng từng phương tiện không người lái riêng lẻ. Theo định hướng này, robot và các hệ thống tự hành có thể phối hợp trực tiếp với binh sĩ, hoạt động theo đội hình hoặc thực hiện độc lập một số nhiệm vụ mà trước đây cần lực lượng chiến đấu có người điều khiển.
Việc thành lập nhánh mới là bước tiếp theo trong quá trình Israel đưa AI và công nghệ tự hành từ lĩnh vực nghiên cứu, phát triển vào cơ cấu quân sự chính thức.
Tháng 1/2025, Bộ Quốc phòng Israel đã thành lập Cơ quan AI và Tự hành trực thuộc Cục Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng, tập hợp các đơn vị công nghệ quân sự, viện nghiên cứu, doanh nghiệp quốc phòng và các công ty khởi nghiệp nhằm phát triển công nghệ và xây dựng năng lực trong lĩnh vực này.
Đến cuối năm 2025, Bộ Quốc phòng Israel cho biết hàng chục nghìn hệ thống tự hành đã được triển khai trên chiến trường, từ các phi đội UAV đến robot mặt đất. Ông Yaron Sarig - người đứng đầu chương trình AI và tự hành của Bộ Quốc phòng Israel - khi đó mô tả cuộc xung đột đang diễn ra là "cuộc chiến robot đầu tiên", đồng thời dự báo quy mô sử dụng các hệ thống này sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới.
Việc IDF thành lập một nhánh chuyên trách cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong cách quân đội Israel tiếp cận AI và robot: từ những công cụ hỗ trợ riêng lẻ sang một thành phần được tích hợp vào cơ cấu lực lượng và đội hình tác chiến. Sự thay đổi này cũng cho thấy vai trò ngày càng lớn của các hệ thống tự hành trên chiến trường hiện đại. Thay vì chỉ phục vụ trinh sát, vận chuyển hoặc thu thập thông tin, các hệ thống này đang được hướng tới khả năng phối hợp với binh sĩ, hoạt động theo mạng lưới và thực hiện độc lập một số nhiệm vụ, qua đó thay đổi cách con người tổ chức và tiến hành tác chiến.