Nóng trong tuần: Hiệp ước hạt nhân New START hết hiệu lực; Giá vàng, bạc biến động dữ dội

Hiệp ước hạt nhân New START hết hiệu lực

Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) giữa Mỹ và Nga đã chính thức hết hạn vào ngày 5/2, khép lại thỏa thuận song phương cuối cùng còn hiệu lực nhằm hạn chế kho vũ khí hạt nhân chiến lược của hai quốc gia sở hữu số đầu đạn lớn nhất thế giới.

Sự kiện này không chỉ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ Washington – Moskva, mà còn chấm dứt hơn nửa thế kỷ tồn tại của các cơ chế pháp lý song phương được thiết lập nhằm kiểm soát cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân giữa hai siêu cường kể từ thập niên 1970.

Việc New START chấm dứt hiệu lực đồng nghĩa, lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ, Mỹ và Nga không còn bất kỳ khuôn khổ ràng buộc pháp lý nào để giới hạn số lượng và chủng loại vũ khí hạt nhân chiến lược của nhau. Điều này làm dấy lên những lo ngại về nguy cơ gia tăng cạnh tranh chiến lược và chạy đua vũ trang trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế ngày càng bất ổn.

Phát biểu từ Nhà Trắng, Thư ký báo chí Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump không ủng hộ việc gia hạn Hiệp ước New START, nhưng muốn các chuyên gia hạt nhân nghiên cứu một hiệp ước mới, được cải tiến và hiện đại hóa, có thể tồn tại lâu dài trong tương lai. Bà Leavitt nhấn mạnh không có thỏa thuận tạm thời nào để duy trì các điều khoản của New START sau khi thỏa thuận kiểm soát vũ khí cuối cùng giữa hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới này chính thức hết hiệu lực. Tổng thống Trump sẽ đưa ra quyết định về các bước tiếp theo trong kiểm soát vũ khí hạt nhân khi ông cho rằng thời điểm phù hợp.

Về phần mình, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga lấy làm tiếc trước việc New START chính thức hết hiệu lực, sau khi Washington không gia hạn thỏa thuận. Ông Peskov cho biết Nga sẵn sàng tham gia đàm phán nếu Mỹ đưa ra phản hồi mang tính xây dựng đối với đề xuất tiếp tục tuân thủ các giới hạn của New START. Trước đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Moskva sẵn sàng tự nguyện duy trì các hạn chế của hiệp ước trong vòng một năm, với điều kiện Mỹ có hành động tương tự.

Được ký năm 2010 và có hiệu lực từ năm 2011, New START đặt ra trần 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược triển khai cho mỗi bên, đồng thời giới hạn số lượng tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và bệ phóng. Hiệp ước cũng thiết lập cơ chế thanh sát thực địa, trao đổi dữ liệu và thông báo trước về việc triển khai vũ khí. Trong nhiều năm, New START được xem là công cụ quan trọng giúp hai bên tăng cường minh bạch, giảm nguy cơ hiểu lầm chiến lược và ngăn chặn leo thang thành khủng hoảng.

Việc hiệp ước hết hiệu lực phản ánh rõ sự suy giảm lòng tin chiến lược giữa Mỹ và Nga, đồng thời cho thấy những thách thức ngày càng lớn đối với các cơ chế kiểm soát vũ khí truyền thống trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng. Khi chưa có khuôn khổ thay thế rõ ràng, khoảng trống pháp lý hiện nay đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì ổn định chiến lược và vai trò của các hiệp ước kiểm soát vũ khí trong việc bảo đảm an ninh quốc tế thời gian tới.

Chủ tịch Trung Quốc hội đàm với Tổng thống Nga, Mỹ

Ngày 4/2, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có hội đàm trực tuyến với Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, trao đổi về quan hệ song phương cũng như các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm.

Trong cuộc hội đàm, Chủ tịch Trung Quốc bày tỏ mong muốn cùng Tổng thống Nga hoạch định định hướng phát triển mới cho quan hệ Trung - Nga trong bối cảnh mới. Ông Tập Cận Bình khẳng định Trung Quốc sẽ mở rộng đối ngoại ở trình độ cao hơn, chia sẻ cơ hội phát triển với các nước, trong đó có Nga. Hai bên cần duy trì trao đổi cấp cao, tăng cường hợp tác thực chất trên các lĩnh vực và làm sâu sắc hơn phối hợp chiến lược.

Tổng thống Putin đánh giá cao sự phát triển ổn định của quan hệ Nga - Trung trong năm qua, đồng thời khẳng định Moskva mong muốn tiếp tục tăng cường phối hợp chiến lược với Bắc Kinh tại các cơ chế đa phương như Liên hợp quốc, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và Nhóm Các nền kinh tế mới nổi (BRICS), qua đó đóng góp tích cực vào việc giải quyết các vấn đề quốc tế. Phía Nga cũng bày tỏ ủng hộ Trung Quốc trong việc tổ chức Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) không chính thức tại Thâm Quyến.

Tối cùng ngày, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp tục điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm trao đổi về quan hệ song phương.

Trong cuộc trao đổi, Chủ tịch Trung Quốc nhấn mạnh coi trọng quan hệ Trung - Mỹ, bày tỏ sẵn sàng cùng Tổng thống Trump trong năm mới dẫn dắt quan hệ hai nước vượt qua khó khăn, hướng tới ổn định và phát triển. Hai bên được cho là đã nhất trí tăng cường đối thoại, kiểm soát thỏa đáng bất đồng, mở rộng hợp tác thực chất và từng bước tích lũy lòng tin, hướng tới tôn trọng lẫn nhau, chung sống hòa bình và hợp tác cùng có lợi.

Về phần mình, Tổng thống Trump khẳng định quan hệ Mỹ - Trung là một trong những mối quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới, đồng thời bày tỏ sự tôn trọng đối với Chủ tịch Tập Cận Bình. Ông cho biết Mỹ sẵn sàng tăng cường hợp tác với Trung Quốc, coi trọng các quan tâm của Bắc Kinh và duy trì trao đổi nhằm giữ cho quan hệ hai nước ổn định.

Nhà nghiên cứu Zhang Hong tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc nhận định rằng trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với hàng loạt biến động và rủi ro địa chính trị, Trung Quốc thông qua trao đổi với Nga và Mỹ đã gửi đi thông điệp rõ ràng tới cộng đồng quốc tế rằng các vấn đề toàn cầu cần sự tham gia rộng rãi của nhiều quốc gia, và Bắc Kinh đang thực hiện đầy đủ trách nhiệm cũng như vai trò ảnh hưởng riêng.

Vòng đàm phán ba bên thứ hai về vấn đề Ukraine tiến triển tích cực

Trong hai ngày 4 và 5/2, vòng đàm phán ba bên Mỹ, Nga và Ukraine lần hai đã diễn ra tại thủ đô Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nhằm tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột tại Ukraine. Các cuộc đàm phán được tiến hành theo hình thức họp kín, với sự tham gia đầy đủ của cả ba phái đoàn.

Phía Nga cho biết các cuộc thảo luận đã đạt được một số tiến triển và tín hiệu tích cực, dù vẫn còn nhiều yếu tố cản trở. Những vấn đề liên quan đến kinh tế, cơ chế ngừng bắn và lãnh thổ là các chủ đề chính được đưa ra bàn thảo.

Ukraine đánh giá các cuộc đàm phán “không hề dễ dàng”, song bày tỏ hy vọng rằng nỗ lực ngoại giao gia tăng có thể góp phần chấm dứt xung đột. Kiev cũng cho biết sẵn sàng tham gia các vòng đàm phán tiếp theo, dự kiến sẽ được tổ chức trong thời gian gần.

Trong khi đó, phía Mỹ cho biết các cuộc đàm phán diễn ra “chi tiết và hiệu quả”, đồng thời thông báo ba bên đã nhất trí tiến hành trao đổi 314 tù nhân. Đây sẽ là đợt trao đổi đầu tiên trong vòng 5 tháng qua. Tuy nhiên, Washington tỏ ra thận trọng về khả năng đạt được đột phá lớn, cho rằng tiến trình hòa bình vẫn còn nhiều việc phải làm.

Những thông tin ban đầu cho thấy vòng đàm phán đã tạo ra một số bước tiến nhất định, đặc biệt trong các vấn đề nhân đạo. Tuy vậy, các phát biểu dè dặt từ cả Mỹ và Ukraine cho thấy những khác biệt cốt lõi liên quan đến ngừng bắn, lãnh thổ và sắp xếp hậu xung đột vẫn chưa được thu hẹp đáng kể. Do đó, triển vọng hòa bình vẫn phụ thuộc nhiều vào các vòng đàm phán tiếp theo cũng như mức độ sẵn sàng nhượng bộ của các bên liên quan.

Giá vàng và bạc biến động mạnh hiếm thấy

Thị trường kim loại quý thế giới vừa trải qua một tuần giao dịch đặc biệt biến động, khi giá vàng và bạc liên tục đảo chiều với biên độ lớn.

Ngày 2/2, giá vàng thế giới giảm xuống dưới 4.500 USD/ounce, trong khi giá bạc giao ngay lùi về khoảng 76,8 USD/ounce. Sang các phiên ngày 3 và 4/2, cả hai kim loại quý bật tăng trở lại, trước khi giảm mạnh trong phiên ngày 5/2. Giá bạc trong phiên này giảm tới 13,3%, còn giá vàng giao ngay rơi xuống dưới 4.800 USD/ounce. Đến sáng 7/2, giá vàng quốc tế đóng cửa phiên cuối tuần ở mức 4.968 USD/ounce, tăng khoảng 148 USD/ounce so với mức thấp nhất trong phiên trước đó.

Những biến động mạnh này diễn ra trong bối cảnh chỉ một tuần trước, giá vàng thế giới từng tiến sát mốc 5.600 USD/ounce. Diễn biến giá được mô tả như một chuỗi tăng nóng, sụp đổ mạnh, hồi phục ngắn rồi tiếp tục điều chỉnh và bật tăng trở lại trong thời gian rất ngắn.

Nhà đầu tư kỳ cựu của Ấn Độ Vijay Kedia cho rằng đợt tăng vừa qua chủ yếu mang tính đầu cơ hơn là phản ánh dòng vốn đầu tư dài hạn. Trong một cuộc trao đổi trên mạng xã hội X, ông nhận định thị trường hiện đang bị dẫn dắt bởi các nhà đầu cơ, đồng thời cảnh báo những đợt tăng nóng thường đi kèm với rủi ro điều chỉnh mạnh.

Theo ông Kedia, vàng và bạc, dù thường được coi là tài sản trú ẩn an toàn, cũng không nằm ngoài quy luật thị trường. Các đợt tăng dựng đứng hiếm khi bền vững và có thể nhanh chóng đảo chiều khi tâm lý đầu cơ suy yếu. Nhận định này được xem là lời nhắc nhở đối với giới đầu tư trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu đang biến động mạnh và khó lường.