Tín dụng xanh mở đường nông nghiệp bền vững

Từ mục tiêu bảo đảm sản lượng, nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng xanh, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Trong quá trình đó, dòng vốn tín dụng xanh được xem là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi sản xuất và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Chuỗi liên kết bền chặt

Thanh Hóa hiện là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong phát triển rừng gỗ lớn gắn với cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC - hệ thống các tiêu chuẩn về chứng nhận nguồn gốc gỗ cho các nhà khai thác. Trên những triền đồi xã Xuân Du, nơi trước kia người dân trồng keo theo thói quen, mạnh ai nấy làm, nay đã khác. Vẫn đồi rừng đấy, vẫn cây keo đó, nhưng ngày cách làm đã dần đổi thay, bài bản hơn, tính toán hơn và quan trọng là đầu ra không còn bấp bênh như trước. Sự thay đổi ấy bắt đầu từ một bài toán rất cụ thể: liên kết doanh nghiệp -người dân phát triển rừng theo tiêu chuẩn FSC.
 
Ông Đỗ Xuân Bình, Gíám đốc Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Bảo Thành (Thanh Hóa) cho biết, từ năm 2024, doanh nghiệp đã phối hợp với hơn 1.000 hộ dân triển khai trên 3.300 ha rừng tại Xuân Du và Mậu Lâm theo hướng này. Đến nay, toàn bộ diện tích đã được cấp chứng chỉ FSC. Không chỉ dừng lại ở một tấm “giấy thông hành”, điều quan trọng hơn là cách làm rừng của người dân đã thay đổi với chuỗi liên kết được hình thành: Ngân hàng Agribank Chi nhánh Nam Thanh Hóa hỗ trợ vốn cho cả nông dân và doanh nghiệp; doanh nghiệp đứng ra tổ chức sản xuất, đồng thời hỗ trợ người dân trồng rừng FSC thông qua các đơn vị chuyên trách.
 
Không chỉ phát triển rừng FSC, nhiều địa phương tại Thanh Hóa còn đẩy mạnh trồng cây dược liệu dưới tán rừng, mở ra hướng nâng cao giá trị kinh tế từ đất rừng. Ông Nguyễn Sỹ Huyện, xã Luận Thành là người gắn bó cả cuộc đời với nghề rừng khi sở hữu gần 50 ha keo. Để gây dựng được cơ ngơi ấy, ông Huyện cũng từng phải đưa ra một quyết định không hề dễ dàng khi cầm cố sổ đỏ, vay 1,6 tỷ đồng từ Agribank Nam Thanh Hóa để thuê đất, mua giống, trồng rừng. Năm năm trước, lứa keo đầu tiên đã cho thu hoạch, mang lại thu nhập hơn 500 triệu đồng, lứa keo thứ hai cũng đang đến kỳ xuất bán. 

“Bình quân mỗi ha đạt khoảng 130-140 tấn gỗ, với giá bán khoảng 1,4 triệu đồng/tấn, mỗi ha mang về chừng 170-180 triệu đồng”, ông Huyện cho biết.
 
Không chỉ trông vào cây keo, ông Huyện có 3 ha cát sâm trồng dưới tán rừng - một loại dược liệu luôn ở tình trạng “cháy hàng” cũng đang hứa hẹn vụ mùa bội thu với sản lượng ước đạt khoảng 12 tấn, mang lại gần 1 tỷ đồng doanh thu. Tất cả nhờ vào nguồn vốn vay của Agribank.
 
Từ những mô hình đơn lẻ, những mô hình phát triển kinh tế rừng bền vững lan rộng và trở thành hướng đi chung của nhiều địa phương trong tỉnh. Chuỗi liên kết bền chặt giữa nhà nông, nhà nước, doanh nghiệp có sự đóng góp không nhỏ của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Agribank Nam Thanh Hóa.
 
Ông Trần Văn Thành, Giám đốc Agribank Nam Thanh Hóa cho hay, sau hơn 7 năm Chi nhánh được chia tách từ Agribank Thanh Hóa đến nay Agribank Nam Thanh Hóa có tổng dư nợ đạt 20.964 tỷ đồng, trong khi tỷ lệ nợ xấu chỉ ở mức 0,21%. Con số cho thấy dòng vốn được sử dụng hiệu quả, đi đúng hướng. Đáng chú ý, dòng tín dụng không dàn trải, mà tập trung mạnh vào khu vực nông nghiệp, nông thôn, chiếm trên 75% tổng dư nợ. Trong đó, tín dụng xanh đang là hướng đi chủ đạo, với tổng dư nợ đạt khoảng 6.900 tỷ đồng, tương đương 32% tổng dư nợ toàn chi nhánh.
 
Hoàn thiện hệ sinh thái tài chính xanh

Từ một nền sản xuất truyền thống dựa nhiều vào kinh nghiệm và lao động, nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu mới - chuyển đổi theo hướng xanh hơn, thông minh hơn và bền vững hơn. Đây không chỉ là xu thế của thị trường, mà là yêu cầu tất yếu của hội nhập, cạnh tranh và của mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
 
Chuyển đổi mô hình nông nghiệp xanh không chỉ là sự thay đổi về mô hình sản xuất, mà đó là quá trình đầu tư dài hạn, đòi hỏi nguồn vốn lớn.
 
Theo Ngân hàng Nhà nước, dư nợ tín dụng xanh toàn hệ thống ước đạt khoảng 850.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng 30% so với năm 2023 và chiếm gần 6% tổng dư nợ nền kinh tế. Hai lĩnh vực có tỷ trọng dư nợ tín dụng cao nhất lần lượt là lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học (chiếm 33%), năng lượng xanh (chiếm 24,6%).
 
Ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó trưởng Ban Chính sách Tín dụng Ngân hàng Agribank cho biết, Agribank luôn chú trọng và quan tâm đến nông nghiệp xanh và định hướng ưu tiên nguồn vốn cho lĩnh vực này. Thời gian qua, Agribank đã triển khai nhiều gói sản phẩm nông nghiệp xanh với dư nợ cho lĩnh vực này đạt trên 27.300 tỷ đồng.
 
Dù có nhiều chuyển động tích cực, quy mô tín dụng xanh hiện nay vẫn còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế của nền kinh tế. Theo ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính Thị trường, Đại học Nguyễn Trãi, nguyên nhân chủ đạo là các ngân hàng vẫn đang cung cấp tín xanh dựa trên cách thẩm định truyền thống, như dựa vào tài sản đảm bảo. Trong khi trong lĩnh vực nông nghiệp, tài sản đảm bảo đối với các hợp tác xã hay các hộ nông dân, các doanh nghiệp nhỏ rất hạn chế.
 
Ông Thạch Phước Bình - Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cũng khẳng định, hiện nhiều hộ nông dân không có hoặc thiếu tài sản bảo đảm, trong khi đây là một trong những yêu cẩu của tổ chức tín dụng cho vay. Hơn nữa những mô hình sản xuất công nghệ mới tiềm ẩn những rủi ro trong khi đó tổ chức tín dụng hay ngân hàng rất khó thẩm định. Mặc khác, thực tế cho thấy liên kết chuỗi và đầu ra của sản phẩm nông sản chưa ổn định cũng là khó khăn khiến tín dụng nông nghiệp xanh khó mở rộng.
 
Các chuyên gia cho rằng, để tín dụng xanh phát triển hiệu quả, cần hoàn thiện cơ chế chia sẻ rủi ro; trong đó mở rộng bảo hiểm nông nghiệp và xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ cho người dân và doanh nghiệp là giải pháp hoàn thiện hệ sinh thái tài chính xanh bền vững.
 
“Bảo hiểm chính là “chìa khóa” để mở rộng tín dụng xanh. Khi rủi ro được bảo vệ, ngân hàng sẽ mạnh dạn cho vay, doanh nghiệp tự tin đầu tư và nông dân yên tâm sản xuất, từ đó thúc đẩy đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp xanh”, ông Lê Đình Huy, Phó Tổng giám đốc Bảo hiểm Agribank (ABIC) nhấn mạnh.
 
Cùng với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, việc đồng bộ các giải pháp xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh - nơi ngân hàng, bảo hiểm, doanh nghiệp và người dân cùng liên kết, chia sẻ rủi ro và tạo giá trị bền vững, chính là chìa khóa để tín dụng xanh mở đường cho nông nghiệp phát triển bền vững.