Thủ đô Hà Nội đang ưu tiên nguồn lực phát triển hạ tầng, chuyển đổi số và chính sách đột phá thí điểm thực hiện mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa, lấy người dân làm trung tâm phục vụ tại hai xã Phúc Thịnh, Thư Lâm để nhân rộng kết quả.
Hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm được chọn triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa hội tụ các tiêu chí về không gian phát triển, còn nhiều dư địa về tiềm lực, thuận lợi kết nối với các trục giao thông, phù hợp phát triển theo hướng đô thị xanh, thông minh, bền vững.
Xã Phúc Thịnh có lợi thế nằm ở vị trí cửa ngõ phía bắc Thủ đô, tiếp giáp sông Hồng, kết nối thuận tiện với trục giao thông cầu Nhật Tân, cầu Thăng Long, Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và các tuyến đường bộ, đường thủy… Trong khi xã Thư Lâm đang triển khia hàng loạt dự án tạo động lực phát triển kinh tế xã hội của Thủ đô như: Khu đô thị đa mục tiêu, khu đô thị mới Liên Hà, liên thông với cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, đường sắt cao tốc Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng, sân bay Gia Bình trong tương lai và đã hoàn thiện hệ thống giao thông liên xã…
Tổng diện tích tự nhiên của hai xã hiện nay rộng 86,53 km2, dân số xấp xỉ 199.000 người, với thu nhập bình quân đầu người khoảng 90 triệu đồng/năm. Đến năm 2030, theo định hướng của thành phố, khu vực này được kỳ vọng thu hút khoảng 690.000 người dân sinh sống, trở thành mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa quy mô quốc gia.
Hà Nội thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” tại hai xã theo lộ trình hoàn thiện các đề án, kiện toàn cơ chế chỉ đạo, điều hành của bộ máy tổ chức trong năm 2026; giai đoạn 2027 - 2030 triển khai đồng bộ chủ trương hiện thực hóa các giá trị vĩ mô của chủ nghĩa xã hội vào đời sống cơ sở với phương thức quản trị địa phương thông minh, nâng cao chất lượng sống và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo để đánh giá kết quả nhân rộng mô hình trong giai đoạn tiếp theo.
Song mục tiêu quan trọng nhất của mô hình là đáp ứng kỳ vọng của người dân trong chuyển đổi xã phường từ quản lý hành chính kiểu cũ sang quản trị phát triển cộng đồng dựa trên công nghệ, dữ liệu số và trách nhiệm giải trình của cán bộ, để chăm lo tốt an sinh xã hội, nâng cao mức sống, thu nhập và không để ai bị bỏ lại phía sau; đồng thời, phát huy quyền làm chủ, khả năng giám sát trực tiếp của người dân đối với hoạt động của chính quyền và xây dựng không gian sống an toàn, sạch đẹp, văn minh.
Ông Nguyễn Thế Nghị, Trưởng ban Văn hóa và nghệ nhân múa rối nước thôn Đào Thục (xã Thư Lâm) cho biết, đây vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm để mỗi cán bộ, đảng viên, người dân Thư Lâm chung tay xây dựng quê hương, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đưa chính quyền đến gần dân... Nhiều người dân xã Thư Lâm cũng tin tưởng mô hình sẽ tạo môi trường sống văn minh, tăng cường các hoạt động cộng đồng, góp phần nâng cao đời sống tinh thần thiết thực và củng cố sự gắn kết giữa chính quyền với nhân dân.
Còn theo ông Đặng Minh Thắng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Phúc Thịnh, việc địa phương được lựa chọn thí điểm mô hình xuất phát từ nền tảng phát triển kinh tế xã hội, văn hóa, hạ tầng được kế thừa từ huyện Đông Anh trước đây, nhất là vị trí nằm ở cửa ngõ phía Bắc ra vào Thủ đô được định hướng trở thành một trong những động lực phát triển trọng tâm của thành phố. Sau khi TP Hà Nội ban hành Nghị quyết triển khai trên cơ sở các tiêu chí đặt ra, xã Phúc Thịnh sẽ xây dựng kế hoạch nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân, các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội theo hướng chú trọng sinh kế, thu nhập, điều kiện thụ hưởng các giá trị văn hóa, thể thao, đời sống tinh thần… nhằm tăng cường kết nối cộng đồng…
Trao đổi với phóng viên về giá trị cốt lõi của mô hình xã xã hội chủ nghĩa, ông Nguyễn Trọng Hải, Trưởng ban Xây dựng Đảng xã Thư Lâm chia sẻ thêm, mô hình không phải là tạo ra hệ thống hành chính mới hay phong trào thi đua, mà xây dựng bộ máy chính quyền gần người dân, để mọi người cảm nhận được giá trị gia tăng hạnh phúc trong cuộc sống hàng ngày dựa trên 3 tiêu chí: Kinh tế phát triển, hiệu quả quản trị bằng nền tảng số và người dân được thụ hưởng thành quả phát triển của quản trị hiện đại.
Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu thông tin, cùng với việc triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa, thành phố đã xây dựng bộ 54 tiêu chí (8 nhóm) bao quát các lĩnh vực từ xây dựng hệ thống chính trị, phát triển hạ tầng, kinh tế, an sinh xã hội đến văn hóa, môi trường, quốc phòng an ninh và chuyển đổi số… làm căn cứ để giám sát, đo lường hiệu quả mô hình trước khi nghiên cứu nhân rộng.
Đơn cử, lĩnh vực xây dựng hệ thống chính trị có 7 tiêu chí (15 điểm), tập trung vào chất lượng tổ chức cơ sở Đảng, năng lực cạnh tranh và mức độ tham gia góp ý chính sách của người dân; lĩnh vực hạ tầng gồm 5 tiêu chí (10 điểm), đánh giá phát triển hạ tầng theo quy hoạch, kết nối giao thông, hạ tầng thiết yếu và vận tải hành khách công cộng; lĩnh vực kinh tế có 7 tiêu chí (20 điểm), chú trọng tăng trưởng, năng suất lao động, thu nhập bình quân và tỷ lệ lao động có việc làm...
Ở góc độ cơ sở, Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La chia sẻ, hệ thống chính trị, chính quyền và nhân dân địa phương đang nỗ lực rất lớn để hoàn thành bộ tiêu chí thành phố đề ra. Hiện nay, hệ thống hạ tầng xã hội của xã hiện ở mức khá tốt, mạng lưới hạ tầng thiết yếu, nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng, cụm làng nghề… cơ bản đáp ứng nhu cầu. Tuy nhiên, hạ tầng giao thông của xã vẫn là “điểm nghẽn” khi thiếu các tuyến đường kết nối liên thông với bên ngoài, công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư… còn nhiều vướng mắc cần sớm tháo gỡ...
Về vấn đề này, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng khẳng định, do đây là mô hình mới thí điểm, nên cần có đánh giá kết quả thực hiện định kỳ hàng tháng, hàng năm để kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn, điều chỉnh những nội dung tiêu chí chưa phù hợp. Các cơ quan chức năng của thành phố đang tập trung hướng dẫn các xã áp dụng tiêu chí phù hợp, thống nhất, đồng bộ, theo hướng ưu tiên tối đa nguồn lực cho các nhiệm vụ then chốt, hạ tầng thiết yếu, chuyển đổi số, môi trường. Đặc biệt, phải bảo đảm mọi người dân được tiếp cận bình đẳng các dịch vụ công và các dịch vụ thiết yếu về giáo dục, y tế, văn hóa, việc làm, nhà ở, an sinh…
Bài: Quang Phong
Trình bày: Hà Nguyễn
04/08/2026 06:00