Bên cạnh nguyên nhân giá dầu diesel – nhiên liệu chính cho tàu cá tăng cao, một khó khăn nan giải khác khiến nghề biển lao đao là tình trạng thiếu hụt lao động đi biển, đặc biệt là lao động trẻ.
Tình trạng thiếu lao động nghề biển, đặc biệt là lao động trẻ là khó khăn chung của nhiều địa phương ven biển hiện nay.
Theo nhiều ngư dân, nghề biển hiện nay đối mặt với nhiều rủi ro, thu nhập bấp bênh, trong khi điều kiện làm việc khắc nghiệt khiến không ít lao động rời bỏ nghề để tìm việc làm ổn định hơn. Điều này khiến nhiều chủ tàu cá dù có nhu cầu ra khơi nhưng vẫn không thể tổ chức sản xuất.
Ngư dân Bùi Đình Dũng, trú tại xã Cửa Việt - chủ tàu cá QT 91568 TS chia sẻ, việc thiếu bạn thuyền là một trong những trở ngại lớn. “Giá dầu diesel tăng cao mà bạn thuyền lại thiếu, làm không đủ năng suất nên đi biển rất khó khăn”, ông Dũng nói.
Theo ông Dũng, trước đây, với những tàu nhỏ công suất dưới 700CV, chi phí mỗi chuyến biển trong vòng 10 ngày là khoảng 50 - 60 triệu đồng; tàu lớn hơn chi phí từ 80 - 100 triệu đồng. Tuy nhiên, hiện nay chi phí tăng cao, tàu nhỏ tiêu tốn khoảng 80 - 90 triệu đồng, tàu lớn khoảng 100 - 150 triệu đồng/chuyến biển.
“Giá dầu diesel tăng nhưng giá hải sản không tăng, nên ngư dân gặp rất nhiều khó khăn. Dù vậy, nhiều ngư dân vẫn quyết tâm bám biển, bởi đây là nghề cha ông để lại. Bà con vẫn vươn khơi bám biển, vừa đánh bắt thủy hải sản vừa góp phần bảo vệ biển đảo quê hương”, ông Dũng cho hay.
Cùng chung nỗi lo, ngư dân Phạm Văn Bảy, chủ tàu đánh bắt xa bờ tại xã Cửa Việt cho biết, chi phí nhiên liệu hiện nay đang trở thành gánh nặng lớn. Trước đây tiền mua nhiên liệu cho mỗi chuyến ra khơi khoảng 30 triệu đồng, nhưng hiện nay lên hơn 40 triệu đồng. Trước biến động giá dầu, nhiều tàu cá buộc phải điều chỉnh phương án sản xuất để thích nghi. Một trong những cách hiệu quả là chuyển đổi ngư trường và thay đổi phương thức khai thác nhằm tăng sản lượng.
“Trước đây tôi làm nghề lưới rê đánh bắt mực nước chìm, nay chuyển sang rê nổi, hiệu quả cao hơn. Chuyến vừa rồi đi 11 ngày, sản lượng đạt hai tấn rưỡi hải sản, thu nhập cho thuyền viên tăng khoảng 30%, phần nào bù lại chi phí dầu diesel tăng”, ông Bảy cho biết.
Thực tế cho thấy, mặc dù giá nhiên liệu cho tàu cá là dầu diesel thời gian từ đầu tháng 5/2026 đến nay, đã giảm so với giai đoạn cao điểm tháng 3 – 4/2026, song vẫn duy trì ở mức cao. Trong khi đó, chi phí nhiên liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí mỗi chuyến biển, dao động khoảng 45–60%, đặc biệt với tàu khai thác xa bờ.
Trước biến động của giá dầu, nhiều tàu cá buộc phải điều chỉnh phương án sản xuất để thích nghi.
Không chỉ đối mặt với chi phí đầu vào tăng cao, các địa phương ven biển tỉnh Quảng Trị còn đang gặp khó khăn, bởi tình trạng thiếu lao động nghề cá. Nhiều tàu cá hiện nay không tuyển đủ bạn thuyền, khiến việc tổ chức chuyến biển bị gián đoạn hoặc phải giảm ngày đi biển, giảm sản lượng khai thác.
Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Trần Xuân Tiến, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Quảng Trị cho biết, trước những khó khăn của ngư dân, thời gian tới đơn vị sẽ tập trung tham mưu và triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ ngư dân giảm chi phí, nâng cao hiệu quả khai thác và ổn định sinh kế.
Theo ông Tiến, giải pháp trước mắt là tập trung giảm chi phí đầu vào, tăng hiệu quả mỗi chuyến biển. Ngành thủy sản sẽ tiếp tục hướng dẫn ngư dân thực hiện các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu như tổ chức sản xuất theo tổ, đội; tối ưu hóa hành trình khai thác; bảo dưỡng định kỳ máy móc, thiết bị để giảm tiêu hao. Đồng thời, ngành khuyến khích ngư dân ứng dụng khoa học công nghệ trong khai thác như đèn LED tiết kiệm điện, thiết bị dò cá, tời thủy lực, hệ thống lái tự động… qua đó giảm chi phí nhiên liệu, chi phí nhân công, nâng cao năng suất.
Cùng với đó, đơn vị sẽ phối hợp với địa phương, các cảng cá và cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá tổ chức tốt việc cung ứng nhiên liệu, đá lạnh, vật tư đầu vào với giá hợp lý; đồng thời tăng cường thông tin dự báo ngư trường, giúp ngư dân lựa chọn vùng đánh bắt hiệu quả, hạn chế rủi ro.
Một hướng đi quan trọng khác là nâng cao giá trị sản phẩm sau khai thác. Lãnh đạo Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh Quảng Trị cho biết, ngành sẽ tiếp tục hướng dẫn ngư dân cải thiện chất lượng bảo quản hải sản ngay trên tàu nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch; đồng thời, khuyến khích liên kết giữa khai thác – thu mua – chế biến – tiêu thụ để ổn định đầu ra và nâng giá trị sản phẩm. Ngoài ra, việc triển khai nhật ký khai thác điện tử, truy xuất nguồn gốc sẽ được đẩy mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu thị trường và phục vụ công tác chống khai thác IUU.
Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh sẽ tiếp tục tổ chức lại hoạt động khai thác theo hướng bền vững, phù hợp nguồn lợi thủy sản; từng bước chuyển đổi những nghề khai thác ảnh hưởng lớn đến môi trường sang nghề khai thác chọn lọc, hiệu quả hơn; khuyến khích phát triển khai thác xa bờ theo hạn ngạch gắn với bảo vệ nguồn lợi và bảo vệ chủ quyền biển đảo. Bên cạnh các giải pháp về sản xuất, tỉnh sẽ tiếp tục triển khai kịp thời các chính sách hỗ trợ ngư dân, đặc biệt là chính sách hỗ trợ khai thác hải sản vùng biển xa, hỗ trợ cước thuê bao giám sát hành trình nhằm giúp bà con có thêm nguồn lực duy trì hoạt động đánh bắt.
Ngư dân chuẩn bị ngư lưới cụ và trang thiết bị thiết yếu để vươn khơi đánh bắt.
Đối với bài toán thiếu hụt lao động nghề biển, ông Trần Xuân Tiến cho rằng, đây là vấn đề mang tính lâu dài. “Muốn giữ lao động thì nghề biển phải có thu nhập ổn định và điều kiện làm việc tốt hơn. Ngoài hỗ trợ nâng cao hiệu quả sản xuất, ngành sẽ phối hợp triển khai các chính sách hỗ trợ ngư dân bám biển, đào tạo nghề, từng bước thu hút lao động trẻ quay lại với nghề”, ông Tiến nhấn mạnh.
Có thể thấy, trong bối cảnh nghề cá đang chịu nhiều sức ép từ chi phí đầu vào tăng cao và thiếu hụt nhân lực, việc hỗ trợ ngư dân không chỉ dừng lại ở việc duy trì sản lượng khai thác mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả, tăng giá trị sản phẩm và phát triển nghề cá theo hướng hiện đại, bền vững và có trách nhiệm. Đây cũng là nền tảng để ngư dân yên tâm vươn khơi, bám biển, ổn định cuộc sống và góp phần giữ gìn chủ quyền biển đảo quê hương.