“Từ Nghị quyết Đại hội XIII đến Đại hội XIV, vai trò của kinh tế tư nhân (KTTN) và KTTT ngày càng được định vị rõ nét: KTTN là động lực quan trọng nhất, trong khi KTTT (nòng cốt là HTX) là thành phần kinh tế quan trọng, không ngừng được củng cố.
Giảm chi phí tuân thủ khoảng 48,6 nghìn tỷ đồng/năm cho doanh nghiệp
Ông Đỗ Mạnh Khởi, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính).
Tại Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia 2026 diễn ra ngày 10/4, đại diện Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và KTTT (Bộ Tài chính) đã chia sẻ sâu sắc về thực trạng và các giải pháp hoàn thiện thể chế nhằm thúc đẩy mối quan hệ liên kết này.
Ông Đỗ Mạnh Khởi cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 về phát triển KTTTN. Chỉ sau gần 1 năm triển khai, Nghị quyết đã thực sự đi vào cuộc sống, tạo ra luồng sinh khí mới cho cộng đồng doanh nghiệp. Đặc biệt, tinh thần khởi nghiệp đã lan tỏa mạnh mẽ khi có gần 4.200 hộ kinh doanh tự nguyện chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.
Theo Báo cáo mới nhất của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), quý I/2026, mặc dù còn đối mặt với nhiều thách thức từ thị trường quốc tế, số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng so với cùng kỳ năm trước.
Đơn cử trong tháng 3/2026, thị trường đã chứng kiến sự “bùng nổ” về số lượng doanh nghiệp thành lập mới với gần 22 nghìn đơn vị, tăng tới 94,1% so với tháng trước đó. Tổng số vốn đăng ký của các doanh nghiệp mới này đạt 224,9 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 69% so với tháng 2/2026 và tăng tới 78,1% so với cùng kỳ năm 2025. Bên cạnh đó, thị trường cũng ghi nhận hơn 7,9 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, góp phần làm sôi động thêm môi trường kinh doanh sau giai đoạn nghỉ Tết.
Tính chung quý I/2026, cả nước có hơn 57,4 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng số vốn đăng ký gần 538,6 nghìn tỷ đồng. So với cùng kỳ năm trước, số lượng doanh nghiệp mới đã tăng mạnh 57,8% và số vốn đăng ký tăng 51%. Nếu tính cả số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tổng số đơn vị gia nhập và tái gia nhập thị trường lên tới 96 nghìn doanh nghiệp, trung bình mỗi tháng có khoảng 32 nghìn doanh nghiệp mới xuất hiện hoặc hoạt động trở lại.
Để có được kết quả này, công tác cải cách thể chế đóng vai trò tiên quyết. Chính phủ đã hoàn thành 41/43 nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2025, cắt giảm và đơn giản hóa hơn 3.000 thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất kinh doanh (đạt tỷ lệ 63,1%).
Theo ông Đỗ Mạnh Khởi, việc tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính đã dự kiến tiết giảm chi phí tuân thủ khoảng 48,6 nghìn tỷ đồng mỗi năm cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các chính sách ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) cũng đạt được những kết quả ấn tượng. Trong lĩnh vực mua sắm công, các gói thầu dưới 20 tỷ đồng dành cho DNNVV đã chiếm tới 95,5% tổng số gói thầu, với tổng giá trị trúng thầu đạt trên 125.000 tỷ đồng. Sự phục hồi của khu vực tư nhân đã đóng góp trực tiếp vào ngân sách Nhà nước với ước tính 497.156 tỷ đồng từ khu vực ngoài quốc doanh, vượt xa dự toán đề ra.
Phân tích về nền tảng của sự kết nối, ông Đỗ Mạnh Khởi khẳng định: Đảng và Nhà nước luôn nhất quán quan điểm phát triển hài hòa các thành phần kinh tế. Từ Nghị quyết Đại hội XIII đến Đại hội XIV, vai trò của kinh tế tư nhân (KTTN) và KTTT ngày càng được định vị rõ nét: KTTN là động lực quan trọng nhất, trong khi KTTT (nòng cốt là HTX) là thành phần kinh tế quan trọng, không ngừng được củng cố.
Về mặt pháp lý, hệ thống luật pháp đã dần hoàn thiện để tạo hành lang cho sự hợp tác này. Nghị quyết 198/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt phát triển KTTN, Luật Hợp tác xã 2023, cùng các Nghị định như 20/2026/NĐ-CP hay 113/2024/NĐ-CP đã tạo ra những đòn bẩy cụ thể. Chẳng hạn, quy định cho phép doanh nghiệp lớn được khấu trừ chi phí đào tạo nhân lực cho DNNVV khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp là một bước đi đột phá để hình thành chuỗi cung ứng bền vững.
Liên kết giữa HTX và doanh nghiệp là mối quan hệ cộng sinh
Toàn cảnh Diễn đàn ngày 10/4.
Liên kết giữa HTX và doanh nghiệp được nhiều chuyên gia kinh tế nhận định, không đơn thuần là một mô hình kinh doanh, mà là động lực để phát triển cộng đồng và củng cố nội lực nền kinh tế quốc gia.
Dưới góc nhìn chuyên gia, ông Đỗ Mạnh Khởi cho rằng, liên kết giữa HTX và doanh nghiệp là mối quan hệ cộng sinh, giúp khơi thông tiềm năng mà nếu đứng riêng lẻ, mỗi bên đều gặp khó khăn. Đối với các HTX, việc bắt tay với doanh nghiệp mang lại 4 lợi ích cốt lõi: Mở rộng quy mô và dịch vụ; tăng nguồn thu bền vững; nâng cao năng lực quản trị; củng cố vai trò với thành viên.
“Đối với các doanh nghiệp, sự liên kết với HTX giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Thay vì phải tự đầu tư dàn trải vào vùng nguyên liệu, doanh nghiệp có thể kiểm soát chất lượng từ gốc thông qua HTX. Điều này giúp giảm rủi ro, tối ưu hóa chi phí logistics và đảm bảo nguồn cung ổn định. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững trong chuỗi cung ứng không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế mà còn xây dựng hình ảnh thương hiệu gắn với trách nhiệm xã hội”, ông Đỗ Mạnh Khởi nhận định.
Dù đã có những kết quả ban đầu, nhưng theo đại diện Bộ Tài chính, sự liên kết hiện nay vẫn còn những hạn chế, chưa tận dụng hết lợi thế bổ trợ. Để vượt qua thách thức và đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, ông Đỗ Mạnh Khởi đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm đó là, cần quán triệt sâu rộng và cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về liên kết khu vực KTTT và KTTN thành các hành động thực tiễn, tránh tình trạng chính sách chỉ nằm trên giấy; tiếp tục đổi mới toàn diện hệ thống chính sách phát triển KTTN. Cần chuyển mạnh từ tư duy "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", đơn giản hóa tối đa thủ tục gia nhập thị trường và bảo đảm quyền bình đẳng tiếp cận nguồn lực cho mọi loại hình doanh nghiệp.
“Hoàn thiện hành lang pháp lý về hợp tác công tư và liên doanh liên kết. Hệ thống pháp luật cần tính ổn định cao, minh bạch trong cơ chế giải quyết tranh chấp và phân phối lợi ích để củng cố niềm tin cho các bên tham gia”, đại diện Bộ Tài chính nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế hỗ trợ đặc thù theo chuỗi giá trị. Ông Đỗ Mạnh Khởi nhấn mạnh: “Cần có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đóng vai trò ‘đầu tàu’ để dẫn dắt các HTX tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu”. Các chính sách này nên tập trung vào ưu đãi tín dụng, bảo lãnh vay vốn cho các mô hình tăng trưởng xanh, áp dụng tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị). Bên cạnh đó, triển khai thực chất các hỗ trợ về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.
Nhiều chuyên gia kinh tế kỳ vọng, với một hệ thống thể chế minh bạch và thông thoáng, sự hợp tác này sẽ tạo nên những chuỗi giá trị bền vững, góp phần nâng cao đời sống người dân và đưa Việt Nam vươn tới những mục tiêu phát triển thịnh vượng trong tương lai. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên sẽ là chìa khóa để hiện thực hóa tầm nhìn về một nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập sâu rộng.