Gỡ điểm nghẽn để nông nghiệp công nghệ cao cất cánh

Những cánh đồng lúa cơ giới hóa, trang trại bò sữa thông minh, tổ hợp chăn nuôi ứng dụng công nghệ 4.0 hay những vùng nguyên liệu mía được quản trị bằng trí tuệ nhân tạo đã cho thấy một diện mạo mới của nền nông nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, để khát vọng ấy trở thành hiện thực, việc tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, thủ tục đầu tư, hạ tầng và nguồn nhân lực đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Công nghệ mở đường

Là một trong những địa phương thu hút mạnh dòng vốn vào nông nghiệp công nghệ cao, Tây Ninh đang chứng kiến sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp đầu ngành với những dự án quy mô lớn, góp phần hình thành hệ sinh thái sản xuất khép kín từ nguyên liệu đến chế biến và xuất khẩu.

Ông Vũ Mạnh Hùng, Chủ tịch Tập đoàn Hùng Nhơn cho biết, doanh nghiệp đang đầu tư Tổ hợp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao DHN Tây Ninh gồm 8 dự án với tổng quy mô hàng nghìn tỷ đồng. Đến nay, hai dự án đã hoàn thành và đi vào hoạt động. Trong đó, Khu chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao DHN Tây Ninh tại xã Tân Hội có tổng vốn đầu tư 200 tỷ đồng, công suất khoảng 20 triệu trứng giống mỗi năm. Dự án DHN Tây Ninh 5 tại xã Tân Thành cũng có vốn đầu tư 200 tỷ đồng, quy mô 196.000 gà giống, cung cấp khoảng 28 triệu trứng giống mỗi năm.

Cùng đó, 6 dự án còn lại đang được triển khai bao gồm các khu chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao và tổ hợp nhà máy chế biến thực phẩm. Theo ông Vũ Mạnh Hùng, toàn bộ các dự án được đầu tư theo mô hình chuồng kín tự động hóa, ứng dụng công nghệ 4.0, kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, thức ăn, nước uống và môi trường bằng hệ thống thiết bị tự động; đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về an toàn sinh học, truy xuất nguồn gốc và định hướng phát triển theo tiêu chuẩn Halal phục vụ xuất khẩu.

Khi hoàn thiện vào năm 2030, tổ hợp dự kiến cung cấp ra thị trường hơn 20.000 con lợn giống bố mẹ, trên 10 triệu con gà giống, khoảng 30.000 tấn thịt gà và khoảng 500 triệu quả trứng mỗi năm, góp phần đưa Tây Ninh trở thành trung tâm chăn nuôi công nghệ cao của khu vực.

Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, một số dự án dù đã được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng phải mất nhiều tháng mới hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Dự án DHN Tây Ninh 6 vẫn còn vướng khoảng 3,7 ha chưa được giải quyết dứt điểm, khiến mặt bằng bị chia cắt, ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư. Đặc biệt, việc tách rời diện tích giữa nhà máy giết mổ công nghệ cao và tổ hợp chế biến thực phẩm đã làm giảm tính đồng bộ của dây chuyền sản xuất khép kín theo tiêu chuẩn quốc tế.

Cùng chung định hướng phát triển xanh, ông Đoàn Quốc Khánh, Giám đốc điều hành Phát triển vùng nguyên liệu Vinamilk cho biết, Trang trại sinh thái Vinamilk Green Farm tại Tây Ninh được đầu tư hơn 1.200 tỷ đồng trên diện tích khoảng 685 ha. Trang trại hiện nuôi hơn 8.000 con bò sữa, đạt năng suất bình quân từ 28–30 kg sữa/con/ngày, ứng dụng đồng bộ nhiều giải pháp công nghệ cao như robot đẩy thức ăn, chip điện tử quản lý sức khỏe đàn bò, hệ thống vắt sữa tự động, công nghệ biogas và tái sử dụng nước phục vụ sản xuất lúa hữu cơ.

Dù vậy, doanh nghiệp cũng kiến nghị địa phương hỗ trợ đẩy nhanh thủ tục pháp lý để triển khai các hạng mục cấp thiết trước mùa mưa, đồng thời tháo gỡ khó khăn đối với 2 dự án trọng điểm gồm mở rộng trang trại bò sữa giai đoạn 2, nâng tổng đàn lên khoảng 16.000 con và dự án nhà máy chế biến sữa quy mô 13,6 ha.

Ở lĩnh vực trồng trọt, bà Đặng Huỳnh Ức Mi, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Agris Tây Ninh cho biết, doanh nghiệp đang phát triển vùng nguyên liệu mía gần 18.000 ha, sản lượng khoảng 1,1 triệu tấn mía mỗi vụ, dự kiến mở rộng lên gần 20.000 ha trong niên vụ 2026–2027. Hai nhà máy đường tại Tây Ninh hiện chế biến khoảng 1,5 triệu tấn mía nguyên liệu/năm, sản xuất khoảng 345.000 tấn đường/năm, đồng thời phát triển điện sinh khối, điện mặt trời, phân hữu cơ vi sinh và nhiều sản phẩm chế biến sâu.

Doanh nghiệp cũng tiên phong ứng dụng chuyển đổi số với nền tảng AgriOS; sử dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ viễn thám, thiết bị bay không người lái, tưới nhỏ giọt, nhật ký điện tử và cơ giới hóa gần như toàn bộ quy trình sản xuất. Song, theo bà Đặng Huỳnh Ức Mi, diện tích đất sản xuất ngày càng thu hẹp, hạ tầng thủy lợi chưa đồng bộ, đất đai phân tán nhỏ lẻ, thủ tục tiếp cận chính sách còn phức tạp và tình trạng thiếu hụt lao động trẻ đang là những rào cản lớn đối với quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp công nghệ cao.

Các kiến nghị của doanh nghiệp đều gặp nhau ở một điểm chung là cần đơn giản hóa thủ tục, đẩy nhanh giải quyết hồ sơ, phát triển hạ tầng dùng chung, hỗ trợ tích tụ đất đai và tạo cơ chế thuận lợi hơn để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn.

Kiến tạo hệ sinh thái nông nghiệp hiện đại

Từ thực tiễn đó cho thấy, bên cạnh nguồn lực của doanh nghiệp, điều quan trọng hơn cả là cần một môi trường thể chế thông thoáng, ổn định và đồng hành thực chất.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh Đinh Thị Phương Khanh, phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của tỉnh và là hướng đi tất yếu nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tăng sức cạnh tranh của nông sản, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững.

Ngành nông nghiệp đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như hỗ trợ người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tiếp cận khoa học, công nghệ; đẩy mạnh cơ giới hóa, chuyển đổi số; xây dựng mã số vùng trồng, vùng nuôi; phát triển các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ gắn với truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Cùng đó, tỉnh tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy hoạch, phát triển các vùng sản xuất hàng hóa tập trung gắn với đầu tư hạ tầng đồng bộ; hỗ trợ tổ hợp tác, hợp tác xã tháo gỡ khó khăn, xây dựng thương hiệu, tiếp cận nguồn vốn và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Khâu đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ ngành nông nghiệp và kinh tế tập thể cũng được chú trọng; đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản trong và ngoài nước, thúc đẩy chuyển đổi số và kết nối thương mại điện tử đối với các sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Theo bà Đinh Thị Phương Khanh, đến năm 2030, Tây Ninh phấn đấu nâng tỷ lệ ứng dụng công nghệ cao trên các cây trồng chủ lực lên 60%, đồng thời có 90% trang trại chăn nuôi tập trung ứng dụng công nghệ cao, tiếp tục nhân rộng các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp xanh và chuyển đổi số trong sản xuất.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh Huỳnh Văn Sơn khẳng định, với vị trí cửa ngõ kết nối vùng Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long, cùng hệ thống cửa khẩu quốc tế, cảng quốc tế và các công trình hạ tầng giao thông chiến lược đang được đầu tư mạnh mẽ, Tây Ninh có nhiều lợi thế để phát triển nền nông nghiệp quy mô lớn gắn với logistics, chế biến sâu và xuất khẩu.

Tỉnh xác định mục tiêu tăng trưởng hai con số, phát triển công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp công nghệ cao sẽ được đẩy mạnh, từng bước trở thành trung tâm kết nối chiến lược của khu vực.

Tây Ninh cam kết tiếp tục đồng hành thực chất cùng cộng đồng doanh nghiệp; tập trung tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; nâng cao chất lượng điều hành, phục vụ, tạo điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và phát triển lâu dài trên địa bàn.

Khi những “điểm nghẽn" được tháo gỡ bằng tư duy kiến tạo và hành động quyết liệt, Tây Ninh không chỉ có thêm những trang trại thông minh hay nhà máy hiện đại, mà còn có cơ hội hình thành một nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn và có sức cạnh tranh quốc tế. Đó cũng là con đường để nâng cao thu nhập cho người nông dân, gia tăng giá trị nông sản Việt Nam và hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nền nông nghiệp phát triển bền vững trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng.