Không gian thể chế cho dòng vốn toàn cầu
Trong cuộc cạnh tranh giữa các trung tâm tài chính quốc tế, hạ tầng hay vị trí địa lý chỉ là điều kiện cần; điều các định chế tài chính toàn cầu quan tâm hơn nằm ở khả năng bảo vệ tài sản, mức độ minh bạch pháp lý và tốc độ xử lý thủ tục.
Hội nghị Xây dựng Trung tâm tài chính tại Việt Nam diễn ra tại TP Hồ Chí Minh, thu hút nhiều lãnh đạo và chuyên gia tài chính trong và ngoài nước đến tham gia. Ảnh tư liệu
Đó cũng là lý do nhiều chuyên gia nhận định điểm nghẽn lớn nhất của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) không nằm ở những tòa tháp tại Thủ Thiêm, mà ở khả năng tạo ra một “luật chơi” đủ khác biệt để cạnh tranh với Singapore hay Dubai.
Theo Nghị quyết 222/2025/QH15, lần đầu tiên Việt Nam thiết kế một cơ chế riêng cho trung tâm tài chính quốc tế với hàng loạt chính sách vượt khung về đầu tư, ngoại hối, thuế và quản trị. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ tư duy quản lý hành chính sang vận hành theo chuẩn thị trường vốn quốc tế.
Tại lễ ra mắt VIFC-HCMC hồi tháng 2/2026, nguyên Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh việc xây dựng trung tâm tài chính quốc tế là nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi quyết tâm lớn và không có chỗ cho sự trì hoãn hay nửa vời.
Theo nguyên Thủ tướng Phạm Minh Chính, thành công của trung tâm tài chính phải được đo bằng khả năng vận hành thực chất, quy mô vốn thu hút và mức độ tham gia của các định chế tài chính toàn cầu.
Ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh phát biểu tại hội nghị.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị quyết 222 là cơ chế trọng tài quốc tế độc lập nhằm tăng niềm tin của các quỹ đầu tư và định chế tài chính toàn cầu.
Ông Arnaud Ginolin, Giám đốc điều hành Boston Consulting Group (BCG), đánh giá TP Hồ Chí Minh có tiềm năng trở thành trung tâm vốn của khu vực nếu xây dựng được môi trường pháp lý minh bạch và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư theo chuẩn quốc tế.
Không chỉ cởi mở hơn về pháp lý, Nghị quyết 222 còn cho phép xem xét miễn hoặc giảm trách nhiệm với cán bộ thực thi nếu hành động vì lợi ích chung và không có yếu tố vụ lợi.
Trong môi trường tài chính biến động nhanh, quy định này được xem như “vùng đệm chính sách” để bộ máy điều hành mạnh dạn thử nghiệm các mô hình mới.
Song song đó, Chính phủ triển khai cơ chế Sandbox cho Fintech nhằm thử nghiệm nhiều sản phẩm tài chính mới trong phạm vi kiểm soát rủi ro.
Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng, hệ thống thanh toán tại Việt Nam hiện xử lý lượng giao dịch khoảng 800.000 tỷ đồng mỗi ngày. Vì vậy, các mô hình Fintech mới phải được kiểm soát chặt chẽ để tránh rủi ro lan rộng tới toàn hệ thống.
Theo giới phân tích, khác biệt lớn nhất của VIFC-HCMC không nằm ở mức ưu đãi thuế, mà ở khả năng xây dựng môi trường pháp lý có tính dự báo cao - yếu tố được xem là nền tảng để dòng vốn dài hạn ở lại với thị trường.
Thiết kế “đường băng” cho dòng vốn tỷ đô
Đằng sau Nghị quyết 222 là bài toán huy động nguồn vốn khổng lồ cho tăng trưởng trong thập niên tới. Theo tính toán của TP Hồ Chí Minh, nhu cầu vốn cho hạ tầng giao thông, logistics, chuyển đổi số và năng lượng xanh giai đoạn 2026 - 2030 lên tới hàng triệu tỷ đồng. Chỉ riêng kế hoạch đầu tư công năm 2026 đã vượt 147.000 tỷ đồng.
Nếu tiếp tục phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và ngân sách nhà nước, dư địa tăng trưởng sẽ nhanh chóng chạm trần. Đó là lý do VIFC-HCMC được thiết kế như một “cổng hút vốn” quy mô lớn, hướng tới kéo dòng vốn dài hạn từ các quỹ đầu tư quốc tế, quỹ hưu trí và định chế tài chính toàn cầu chảy trực tiếp vào Việt Nam.
Đông đảo các chuyên gia tài chính trong và ngoài nước đến tham gia Hội nghị Xây dựng Trung tâm tài chính tại Việt Nam.
Ông Arnaud Ginolin cho rằng thị trường vốn Việt Nam còn dư địa rất lớn nếu xây dựng được cơ chế huy động vốn nợ quốc tế ngay tại nội địa. Có thể thấy trong nhiều năm, doanh nghiệp Việt Nam muốn phát hành trái phiếu quốc tế hay huy động vốn hợp vốn đều phải đi qua Singapore hoặc Hong Kong (Trung Quốc) kéo theo chi phí tư vấn, bảo lãnh và pháp lý rất cao.
Một trong những thay đổi quan trọng là cơ chế PPP mới. Theo Nghị quyết 222, tỷ lệ vốn nhà nước tham gia dự án PPP tại trung tâm tài chính có thể nâng lên tới 70%. Các thủ tục đầu tư cũng được rút gọn nhằm giảm thời gian chuẩn bị dự án, đồng thời miễn chia sẻ phần tăng doanh thu trong ba năm đầu để bảo đảm sức hấp dẫn với nhà đầu tư quốc tế.
Theo giới chuyên gia, cạnh tranh giữa các trung tâm tài chính hiện không còn chỉ nằm ở ưu đãi thuế, mà ở tốc độ ra quyết định và khả năng triển khai dự án. Đó cũng là lý do TP Hồ Chí Minh đang hướng tới mô hình vận hành linh hoạt hơn, thay vì tư duy quản lý hành chính truyền thống.
Ông Richard D. McClellan, CEO Trung tâm Tài chính Quốc tế TP Hồ Chí Minh, cho rằng khác biệt của một trung tâm tài chính không nằm ở tham vọng, mà ở năng lực thực thi và khả năng vận hành theo chuẩn quốc tế.
Theo ông McClellan, điều nhà đầu tư quốc tế quan tâm không chỉ là ưu đãi, mà còn là khả năng đưa vốn vào, vận hành linh hoạt và rút vốn thuận lợi khi cần thiết.
Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Công Vinh cho biết, Thành phố đang định vị VIFC-HCMC như một “trung tâm tài chính thế hệ mới”, nơi công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo giữ vai trò trung tâm trong vận hành thị trường vốn.
Theo ông Nguyễn Công Vinh, việc hợp tác với Sở Giao dịch chứng khoán London sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận tốt hơn nguồn vốn quốc tế, đồng thời nâng chuẩn quản trị và minh bạch thị trường.
Theo các chuyên gia tài chính, điều TP Hồ Chí Minh đang làm không chỉ là xây dựng một trung tâm tài chính mới, mà là thử nghiệm cách vận hành mới cho thị trường vốn Việt Nam - nơi dòng tiền được kết nối linh hoạt hơn với hạ tầng, công nghệ và nền kinh tế thực.
Bài 3: Guồng máy tăng tốc cho cuộc chơi toàn cầu