Còn hơn 11.400 cơ sở nhà đất dôi dư chưa xử lý triệt để

Tại bước 1 (từ ngày 1/7 - 31/12/2025), đại diện Cục Quản lý Công sản cho biết, đã hoàn thành xử lý là 26.447 cơ sở nhà, đất của địa phương; trong đó bố trí vào mục đích giáo dục đào tạo là 3.015 cơ sở; bố trí làm cơ sở y tế là 648 cơ sở; bố trí làm thiết chế văn hoá, thể thao là 2.385 cơ sở; bố trí cho các mục đích công cộng khác 626 cơ sở...

“Từ đầu năm 2026 đến hết quý II/2026, còn 16.101 cơ sở nhà, đất của địa phương đã có quyết định thu hồi, chuyển giao cần tiếp xử lý, khai khác triệt để. Đến nay, số cơ sở nhà, đất dôi dư được hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác là 4.709”, ông Nguyễn Tân Thịnh chia sẻ.

Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, hiện vẫn còn 11.412 cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý nhưng chưa hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác triệt để. Trong số đó, 5.329 cơ sở đã được giao cho các tổ chức kinh doanh nhà hoặc tổ chức phát triển quỹ đất quản lý, nhưng chưa đưa vào khai thác; 2.823 cơ sở đã được phê duyệt phương án xử lý nhưng chưa hoàn thành và 3.260 cơ sở chưa có phương án xử lý, khai thác.

Đối với các bộ, ngành Trung ương, đã có 3.446 cơ sở nhà, đất được xử lý, song vẫn còn 702 cơ sở chưa hoàn thành xử lý. Một số cơ quan còn số lượng lớn nhà, đất dôi dư chưa xử lý xong như: Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Tòa án nhân dân tối cao.

Tại buổi làm việc chiều 1/6, bà Trần Diệu An, Phó Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho rằng, việc sắp xếp, xử lý tài sản công thời gian qua đã góp phần quan trọng bảo đảm hoạt động thông suốt của bộ máy chính quyền địa phương hai cấp sau sắp xếp. Đồng thời, quá trình này cũng tạo thêm nguồn lực đất đai và cơ sở vật chất cho các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công và đời sống người dân.

Tuy nhiên, tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư giữa các địa phương tại bước 2 chưa đồng đều. Trong khi một số địa phương như: Lai Châu, Điện Biên, Cao Bằng, Lạng Sơn và An Giang chỉ còn số lượng nhỏ cơ sở cần tiếp tục xử lý thì nhiều địa phương khác vẫn còn số lượng lớn nhà, đất dôi dư chưa hoàn tất bước khai thác, sử dụng.

“Quá trình xử lý tài sản công đang đối mặt với nhiều vướng mắc. Việc bố trí, sắp xếp trụ sở và nhà, đất phải thực hiện trong thời gian ngắn, với khối lượng tài sản rất lớn và triển khai đồng loạt trên phạm vi cả nước. Trong khi đó, mô hình tổ chức bộ máy sau sắp xếp có nhiều thay đổi so với trước đây, dẫn tới yêu cầu về cơ sở vật chất cũng thay đổi theo, đòi hỏi việc bố trí, sử dụng tài sản phải linh hoạt”, đại diện Bộ Tài chính cho biết.

Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ làm quản lý tài sản công tại nhiều địa phương có sự xáo trộn sau sắp xếp đơn vị hành chính; nhiều cán bộ phải đảm nhiệm cùng lúc nhiều nhiệm vụ, làm gia tăng áp lực và khối lượng công việc.

Không chỉ vậy, một số bộ, ngành, địa phương cũng chưa ban hành đầy đủ các văn bản thuộc thẩm quyền liên quan đến phân cấp quản lý tài sản công, tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở, xe công và tài sản chuyên dùng, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý tài sản.

Đáng chú ý, việc khai thác nhà, đất dôi dư đang gặp khó do nguồn cung tăng mạnh sau sắp xếp đơn vị hành chính, trong khi nhu cầu sử dụng của cả khu vực Nhà nước và khu vực tư nhân tại nhiều địa bàn lại giảm. Nhiều cơ sở nhà, đất có quy mô nhỏ, nằm ở vùng sâu, vùng xa hoặc không có lợi thế thương mại nên khó thu hút tổ chức, cá nhân thuê hoặc khai thác. Ngoài ra, một số xã mới được giao quản lý tài sản dôi dư vẫn còn lúng túng trong việc xây dựng phương án sử dụng hiệu quả.

Để phục vụ việc sắp xếp tài sản công, từ cuối năm 2024 đến nay, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính đã ban hành 38 văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý, sử dụng tài sản công. Riêng từ ngày 1/6/2025 đến nay, Bộ Tài chính đã trình cấp có thẩm quyền ban hành 12 nghị định, 2 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và ban hành 7 thông tư nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho việc quản lý, xử lý tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Ông Nguyễn Tân Thịnh chia sẻ, thời gian tới các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục đẩy nhanh việc đưa nhà, đất dôi dư vào khai thác, sử dụng hiệu quả; rà soát, hoàn thiện các quy định về quản lý tài sản công; đồng thời, coi kết quả xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư là một tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị.

Đáng chú ý, từ ngày 26/5, Bộ Tài chính đã có Tờ trình Chính phủ về việc ban hành Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính theo trình tự, thủ tục rút gọn. Bộ Tài chính đang tích cực phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ để ban hành.

Để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, theo Bộ Tài chính, Nhà nước cần có những cơ chế, chính sách đặc thù khác với quy trình thông thường hiện nay.

Ông Nguyễn Tân Thịnh nhấn mạnh, Dự thảo Nghị quyết về các cơ chế, chính sách đặc thù đã được Bộ Tài chính đề xuất nhiều giải pháp nhằm rút ngắn quy trình xử lý như đơn giản hóa cách xác định giá cho thuê, phân cấp mạnh hơn cho địa phương, cho phép điều chỉnh linh hoạt các phương án quản lý, khai thác và giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết.

Đáng chú ý, Dự thảo cũng đề xuất cho phép điều chỉnh giá cho thuê trong trường hợp đã công khai nhưng chưa lựa chọn được người thuê nhằm tránh tình trạng tài sản bị bỏ không kéo dài.