Máy bay F-35 Lightning II của tập đoàn Lockheed Martin. Ảnh: PAP/TTXVN
Theo phóng viên TTXVN tại New York, Mỹ đã có những bước tiên phong trong cuộc chạy đua vũ trang AI tự hành bằng “Kế hoạch Hành động” – bao gồm một loạt biện pháp tích hợp và bãi bỏ quy định mạnh mẽ, nhằm củng cố sự thống trị trong lĩnh vực công nghệ này.
Bản thân kế hoạch AI tự hành của Mỹ tập trung vào 3 trụ cột cốt lõi: thúc đẩy đổi mới AI, xây dựng cơ sở hạ tầng AI và dẫn đầu trong ngoại giao và an ninh AI quốc tế. Một số hành động được nêu trong kế hoạch đã được thông qua các sắc lệnh hành pháp, song nhiều hành động vẫn chỉ là ý tưởng ban đầu. Tuy nhiên, đây vẫn là một bước đi thể hiện quyết tâm của Chính quyền Tổng thống Trump nhằm đảm bảo Mỹ sẽ ở vị thế dẫn dắt cuộc đua AI toàn cầu.
Trên thực tế, Kế hoạch Hành động AI thu hẹp khả năng của nhiều cơ quan tại Mỹ trong việc quản lý AI hoặc bổ sung các biện pháp bảo vệ cốt lõi trong quá trình phát triển công nghệ. Kế hoạch này bao gồm hơn 90 khuyến nghị chính sách tập trung vào đổi mới, cơ sở hạ tầng và bảo vệ an ninh quốc gia. Nếu được triển khai, kế hoạch có tiềm năng thay đổi đáng kể lĩnh vực AI tự hành tại Mỹ, nhất là mảng ứng dụng.
Kế hoạch Hành động AI của Mỹ cũng nâng tầm phát triển AI khi coi AI ngang hàng với cơ sở hạ tầng quốc gia - định vị AI là "được bảo vệ" trước các đối thủ nước ngoài và quy định trong nước. Các nhà phát triển AI tự hành sẽ được hưởng lợi rất nhiều từ các biện pháp mới. Với khả năng tiếp cận tốt hơn với điện toán, nhân tài, thị trường sáp nhập và mua lại đang ngày càng sôi động, việc ứng dụng AI tự hành sẽ lan rộng nhanh chóng - từ các hoạt động xử lý dữ liệu, đến các sản phẩm hướng đến khách hàng.
Chính phủ Mỹ thúc đẩy chương trình hành động về AI tự hành trong bối cảnh ứng dụng công nghệ mới này đang bùng nổ. Trong lĩnh vực quân sự, Hải quân Mỹ thời gian gần đây đang thử nghiệm mô hình “máy bay có người lái + thiết bị bay không người lái (UAV) trợ chiến”, trong đó UAV vận hành gần như hoàn toàn tự động bằng AI để yểm trợ, trinh sát và tấn công mục tiêu.
Một số bài thử nghiệm dùng phần mềm điều khiển như Hivemind của Shield AI, cho phép UAV tự ra quyết định phản ứng với mối đe dọa trong kịch bản mô phỏng mà không cần điều khiển trực tiếp từng thao tác. Lầu Năm Góc cũng thúc đẩy tích hợp tiêm kích tàng hình F‑35 với các chương trình “UAV trợ chiến” và cơ sở dữ liệu genai.mil để giới chức quân sự truy cập trực tiếp vào các chatbot AI lớn như Gemini, Grok… nhằm phục vụ việc lập kế hoạch, phân tích dữ liệu và hỗ trợ tác chiến.
Trong lĩnh vực dân sự, AI tự hành ở Mỹ đang bùng nổ mạnh, nhất là trong lĩnh vực giao thông (xe tự lái, robotaxi) và chế tạo… Dịch vụ robotaxi (xe taxi tự hành) của Waymo đã xuất hiện ở 10 đô thị lớn, như Dallas, Houston, San Antonio, Orlando, San Francisco và Mỹ đặt mục tiêu 1 triệu chuyến đi/tuần vào cuối năm 2026. Ngoài ra, một số mẫu xe điện như Tesla Model S đã thực hiện chuyến chạy xuyên nước Mỹ hơn 4.900 km bằng hệ thống tự lái FSD.
Tuy nhiên, các chuyên gia công nghệ cũng cảnh báo các rủi ro tiềm tàng của việc “đốt cháy giai đoạn phát triển” AI tự hành. Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ sắp tới sẽ loại bỏ mọi tham chiếu đến đa dạng, công bằng và hòa nhập và biến đổi khí hậu, cũng như thông tin sai lệch, khỏi khuôn khổ quản lý rủi ro AI. Trên thực tế, tình trạng thay thế việc làm đã diễn ra và thông tin sai lệch cũng đang gây thiệt hại hàng tỷ USD.