Tuyến đường giao thông nông thôn ở xã Phong Hiệp (tỉnh Cà Mau).
Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, thời gian qua, hệ thống giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã được đầu tư, từng bước hoàn thiện, góp phần quan trọng đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của Nhân dân. Nhiều tuyến đường xã, đường ấp đã được đầu tư xây dựng, nâng cấp, bê tông hóa, hình thành mạng lưới giao thông kết nối các khu dân cư với trung tâm xã và các trục giao thông chính của tỉnh.
Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tỉnh Cà Mau xác định phát triển kết cấu hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông, là một trong những khâu đột phá chiến lược. Việc hoàn thiện hạ tầng giao thông thông suốt đến 100% khóm, ấp không chỉ là tiêu chí cốt lõi trong xây dựng nông thôn mới mà còn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển, tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh.
Theo đồng chí Huỳnh Quốc Việt, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Cà Mau, tỉnh Cà Mau xác định, phát triển giao thông nông thôn là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu của cả hệ thống chính trị nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Phát triển hạ tầng giao thông phải gắn liền với xây dựng nông thôn mới, phòng chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tỉnh Cà Mau quán triệt nguyên tắc đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, đúng quy hoạch; bảo đảm tính kết nối đồng bộ, liên hoàn theo nguyên tắc “đường đến đâu, cầu đến đó” (cầu và đường phải được đầu tư gắn kết, không tách rời), tăng cường kết nối với hệ thống đường tỉnh, quốc lộ. Tuyệt đối không phân bổ vốn bình quân theo địa giới hành chính xã/phường, không đầu tư dàn trải, lãng phí; bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, tuyệt đối không để xảy ra tiêu cực, lợi ích nhóm…
Đặc biệt là quán triệt sâu sắc phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân; thiết lập cơ chế phối hợp, cam kết chặt chẽ giữa Nhà nước - Nhân dân - Nhà tài trợ. Ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo hỗ trợ mặt đường cứng hóa; Nhân dân là chủ thể tự nguyện hiến đất, di dời vật kiến trúc, đắp nền đất đen, làm cống ngang đường phục vụ sản xuất nông nghiệp và tham gia đối ứng theo khả năng thực tế (không cào bằng, không ép buộc, không để trở thành gánh nặng của dân).
Cùng đó, Cà Mau cũng đẩy mạnh xã hội hóa tối đa các nguồn lực ngoài ngân sách, nhất là vận động tài trợ xây dựng hệ thống cầu giao thông nông thôn. Đa dạng hóa các đối tượng tham gia xã hội hóa; khuyến khích các doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ hạ tầng giao thông cùng tham gia đầu tư, hỗ trợ…
Đến nay, toàn tỉnh Cà Mau đã có 43/55 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 3 xã đạt nông thôn mới nâng cao và 1 xã đạt nông thôn mới kiểu mẫu. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, tổng nguồn vốn phân bổ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 hơn 573 tỷ đồng. Đến cuối năm 2025, tỉnh giải ngân hơn 353 tỷ đồng, đạt 65,3% kế hoạch. Nguồn lực tập trung cho địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng bãi ngang, ven biển.
Theo ông Bùi Tứ Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, nguồn vốn đầu tư đã tạo bước ngoặt cải thiện hạ tầng thiết yếu, nhất là giao thông và thủy lợi. Bên cạnh đó, nguồn vốn ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội tiếp tục hỗ trợ hiệu quả hộ nghèo phát triển sản xuất, tạo sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao thu nhập bền vững.
Về lộ trình đạt chuẩn nông thôn mới, tỉnh Cà Mau phấn đấu năm 2026, có thêm 3 xã đạt chuẩn nông thôn mới (tỷ lệ 5,4%); giải ngân đạt từ 90% trở lên kế hoạch vốn năm 2026 và xử lý dứt điểm 100% vốn năm 2025 chuyển sang.
Đến năm 2030, phấn đấu thêm 9 xã đạt chuẩn nông thôn mới (lũy kế 36/55 xã, đạt 65,5%); có 4 xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại (đạt 11,1%). Mục tiêu đến năm 2030, tỉnh Cà Mau phấn đấu toàn tỉnh có khoảng 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có khoảng 10% số xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.
Đặc biệt, trong Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 (giai đoạn I), tỉnh dự kiến bố trí nguồn vốn hơn 1.614 tỷ đồng để đầu tư diện mạo nông thôn phát triển toàn diện và bền vững.
Ông Nguyễn Văn Trung, ngụ tại ấp Long Hải (xã Phước Long, tỉnh Cà Mau) phấn khởi chia sẻ, những năm qua, nhờ sự quan tâm đầu tư của các cấp chính quyền, hệ thống đường giao thông nông thôn trên địa bàn xã nói riêng và trong tỉnh nói chung ngày càng phát triển. Nhờ đó, việc giao thương, liên kết tiêu thụ lúa, tôm và các mặt hàng nông sản của người dân càng thêm thuận tiện. Lợi nhuận từ sản xuất vì thế cũng tăng lên thấy rõ.
Giai đoạn 2026 - 2027, tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu cứng hóa bê tông 100% các tuyến đường đã có nền đất đen hoàn chỉnh đủ điều kiện thi công (khoảng 1.251 tuyến, chiều dài khoảng 2.160 km). Cùng đó là hoàn thành đắp nền đất đen và hệ thống cống ngang đường đối với tất cả các tuyến chưa có nền (khoảng 815 tuyến, chiều dài khoảng 1.437 km) để chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo…
Đến giai đoạn 2028 - 2030, tỉnh Cà Mau sẽ thực hiện nâng cấp các tuyến đường hư hỏng, xuống cấp, ngập nước (khoảng 538 tuyến, chiều dài khoảng 1.072 km). Đồng thời, thực hiện nâng cấp, mở rộng các tuyến đường có tính chất kết nối liên xã, kết nối đường tỉnh và quốc lộ (khoảng 1.485 tuyến, chiều dài khoảng 3.801 km). Quan trọng là cứng hóa bê tông 100% các tuyến đường đã đắp nền đất đen ở giai đoạn 1, bảo đảm đến năm 2030 đạt 100% khóm, ấp trên địa bàn tỉnh có đường bê tông giao thông nông thôn thông suốt. Cùng đó là xây dựng mới và sửa chữa khoảng 2.104 cầu giao thông nông thôn và 14.910 cống trên các tuyến triển khai.
Để hoàn thành các mục tiêu về xây dựng giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh Cà Mau, giai đoạn 2026 - 2030 đã đề ra, dự kiến tổng nhu cầu kinh phí cần khoảng 14.048 tỷ đồng; trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ khoảng 12.397 tỷ đồng; nguồn vốn vận động xã hội hóa xây dựng cầu giao thông nông thôn khoảng 1.421 tỷ đồng và Nhân dân đóng góp khoảng 230 tỷ đồng để làm cống phục vụ sản xuất. Đối với nguồn vốn ngân sách nhà nước, tỉnh dự kiến lồng ghép từ nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, chi thường xuyên của các
Chương trình mục tiêu quốc gia (Nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số); nguồn giao cấp xã quản lý và các nguồn hợp pháp khác với tổng khả năng cân đối khoảng 17.147 tỷ đồng.
Hiện nay, tỉnh Cà Mau có 64 đơn vị hành chính cấp xã (9 phường, 55 xã) với 830 khóm, ấp. Mạng lưới giao thông nông thôn toàn tỉnh có 685 tuyến đường xã (dài 2.281,94 km) và 4.250 tuyến đường ấp (dài 6.930,86 km). Do đặc thù ba mặt giáp biển, nền đất yếu, sông rạch chằng chịt, biến đổi khí hậu và không có mỏ cát, đá tại chỗ, chi phí đầu tư hạ tầng giao thông tại Cà Mau thường cao gấp 1,5-2 lần so với các khu vực khác. Việc Cà Mau quan tâm phát triển hệ thống đường giao thông nông thôn là bước đột phá chiến lược, là chiến dịch nhằm hoàn thiện hạ tầng, thu hẹp khoảng cách phát triển, làm thay đổi diện mạo nông thôn, mở ra không gian phát triển mới tại các địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng và vùng đồng bào dân tộc trên địa bàn tỉnh.