Nâng chất từ trường lớp, đội ngũ
Năm học 2025 - 2026 diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi TP Hồ Chí Minh thực hiện sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức lại bộ máy và mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Trong điều kiện đó, ngành Giáo dục và Đào tạo thành phố vừa phải bảo đảm hoạt động chuyên môn liên tục, vừa triển khai những yêu cầu mới theo Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Ông Nguyễn Tấn Phát, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh phát biểu tại chương trình.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh Nguyễn Tấn Phát cho biết, toàn ngành đã nỗ lực duy trì ổn định hoạt động, không để quá trình sắp xếp làm gián đoạn việc dạy và học. Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tiếp tục được triển khai đồng bộ; chất lượng giáo dục đại trà và giáo dục mũi nhọn được duy trì; các lĩnh vực STEM/STEAM, hướng nghiệp, phân luồng, chuyển đổi số và nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục tiếp tục được đẩy mạnh.
Tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường đánh giá năm học vừa qua có 4 điểm nhấn đáng chú ý: Hệ thống giáo dục vận hành ổn định trong bối cảnh sắp xếp, sáp nhập; năm đầu tiên triển khai Nghị quyết 71; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được thúc đẩy mạnh; đồng thời quy mô giáo dục thành phố tiếp tục mở rộng.
Sau hợp nhất, TP Hồ Chí Minh có hệ thống giáo dục quy mô lớn với hơn 3.500 cơ sở giáo dục, khoảng 2,6 triệu học sinh và gần 130.000 giáo viên, hơn 8.000 cán bộ quản lý. Thành phố cũng ghi dấu với nhiều mô hình đổi mới như trường học số, khoảng 1.000 phòng học số và việc triển khai xây dựng “Trường học hạnh phúc” tại các cơ sở giáo dục.
Chất lượng giáo dục mũi nhọn tiếp tục được khẳng định. Học sinh TP Hồ Chí Minh đạt 288 giải tại kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, trong đó có 10 giải Nhất. Tại Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, học sinh thành phố đạt 1 giải Nhất, 3 giải Ba và 6 giải Tư; một dự án được lựa chọn tham dự cuộc thi quốc tế tại Hoa Kỳ. Một học sinh được chọn vào đội tuyển Việt Nam tham dự Olympic Tin học quốc tế năm 2026.
Công tác phổ cập giáo dục, xây dựng xã hội học tập, trường chuẩn quốc gia, giáo dục hòa nhập và hội nhập quốc tế tiếp tục được quan tâm. Chương trình đồng diễn Võ nhạc Vovinam với khoảng 60.000 học sinh tham gia cũng tạo dấu ấn khi xác lập kỷ lục kép Việt Nam và thế giới.
Bên cạnh kết quả đạt được, ngành giáo dục thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế cần khắc phục. Chất lượng giáo dục giữa các địa bàn còn chênh lệch; tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ chưa được giải quyết căn cơ; áp lực trường lớp tại các khu đô thị mới, khu công nghiệp còn lớn; hồ sơ, sổ sách và một số công việc hành chính vẫn chiếm nhiều thời gian của đội ngũ nhà giáo.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh Nguyễn Tấn Phát nhấn mạnh, yêu cầu xây dựng một nền giáo dục trung thực, thực chất; kiên quyết không để xảy ra tình trạng nâng điểm, làm đẹp học bạ, chạy theo thành tích, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi gian lận, tiêu cực trong giáo dục.
Theo ông Nguyễn Tấn Phát, mỗi hạn chế phải đi kèm giải pháp khắc phục cụ thể; mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành và kết quả đầu ra, không né tránh, không đùn đẩy và không để những tồn tại kéo dài từ năm học này sang năm học khác.
Từ yêu cầu nâng chất lượng, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho rằng nhiệm vụ cốt lõi của ngành trong thời gian tới là nâng chất lượng dạy và học, trước hết từ những điều kiện bảo đảm cho việc học.
Hội nghị lắng nghe nhiều tham luận đến từ các cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố.
Thành phố phấn đấu bảo đảm đủ trường, lớp cho năm học 2026 - 2027 và đến năm học 2027 - 2028 có đủ điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày tại tất cả cơ sở giáo dục phổ thông, sớm hơn yêu cầu chung đến năm 2029.
Trong quá trình sắp xếp mạng lưới trường học, lãnh đạo thành phố yêu cầu quán triệt nguyên tắc giảm đầu mối nhưng không giảm điểm trường, không để việc tổ chức lại hệ thống ảnh hưởng đến chỗ học của học sinh. Việc sắp xếp phải bảo đảm hoạt động dạy học liên tục, đồng thời sử dụng hiệu quả hơn cơ sở vật chất và nguồn lực giáo dục.
Cùng với việc bảo đảm đủ số lượng, Thành phố yêu cầu nâng chất lượng từng phòng học, từng trường học. Những phản ánh liên quan đến bàn ghế, phòng học và điều kiện học tập cần được rà soát, xử lý kịp thời; nhà trường phải chủ động kiểm tra, đồng thời tăng cường tiếp nhận phản hồi của phụ huynh, học sinh và giáo viên.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội nghị.
Đội ngũ nhà giáo được xác định là yếu tố trực tiếp quyết định chất lượng giáo dục. Trong bối cảnh triển khai đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, tăng cường ứng dụng AI và đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên cần được bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu mới.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, những yêu cầu mới vừa tạo thách thức, vừa mở ra cơ hội để đội ngũ nhà giáo đổi mới phương pháp, nâng cao năng lực chuyên môn. Tuy nhiên, yêu cầu cốt lõi vẫn là tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm, tận tụy và đạo đức nghề nghiệp của người thầy.
Hướng tới giáo dục công bằng, kết quả thực chất
Cùng với trường lớp và đội ngũ, lãnh đạo TP Hồ Chí Minh yêu cầu ngành giáo dục chú trọng chất lượng môi trường học tập và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Theo đó, giáo dục thành phố cần giải quyết hài hòa nhiều mối quan hệ: giữa khu vực trung tâm với vùng ven, giữa địa bàn thuận lợi với nơi còn khó khăn; giữa giáo dục mũi nhọn với giáo dục đại trà; giữa dạy chữ với dạy người; giữa học tập với rèn luyện thể chất và chăm sóc sức khỏe tinh thần.
Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng đánh giá cao những kết quả đã đạt được trong thời gian qua của ngành giáo dục thành phố.
Đặc biệt, việc đẩy mạnh công nghệ không làm giảm vai trò của người thầy. AI và các nền tảng số cần được sử dụng để hỗ trợ dạy học, quản trị, đánh giá và cá thể hóa việc học, trong khi sự tương tác, định hướng và giáo dục nhân cách của giáo viên vẫn giữ vai trò không thể thay thế.
Thành phố tiếp tục xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh và hạnh phúc. Việc phát triển “Trường học hạnh phúc” được đặt trong mối liên hệ với quản trị nhà trường dựa trên dữ liệu và xây dựng trường học số, hướng tới mục tiêu tạo động lực học tập tích cực, để học sinh được phát triển toàn diện cả về năng lực, phẩm chất, thể chất và sức khỏe tinh thần.
Một yêu cầu khác được lãnh đạo thành phố nhấn mạnh là đưa các chính sách hỗ trợ giáo dục đến đúng đối tượng và bảo đảm hiệu quả thực tế. Các chính sách về bồi dưỡng học sinh giỏi, hỗ trợ giáo dục ở khu vực khó khăn, miễn học phí, hỗ trợ sách giáo khoa cho các đối tượng chính sách, trợ giá vé xe buýt cho học sinh và chương trình khám sức khỏe miễn phí toàn diện cho học sinh cần được triển khai đồng bộ, thuận lợi.
Các cơ sở giáo dục và cơ quan liên quan được yêu cầu thường xuyên rà soát để kịp thời điều chỉnh, bổ sung chính sách phù hợp với thực tiễn, qua đó bảo đảm mọi học sinh, trong đó có học sinh khó khăn và học sinh khuyết tật, đều có cơ hội tiếp cận giáo dục.
Đánh giá kết quả của ngành giáo dục TP Hồ Chí Minh, Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho rằng, thành phố tiếp tục là một trong những địa phương đi đầu về chuyển đổi số, ứng dụng AI, dạy tiếng Anh và đổi mới giáo dục. Theo Thứ trưởng, nhiều mô hình được TP Hồ Chí Minh triển khai đã trở thành những kinh nghiệm có giá trị đối với giáo dục cả nước.
Thứ trưởng cũng đánh giá cao tinh thần chia sẻ của ngành giáo dục thành phố với các địa phương, không chỉ trong kinh nghiệm quản lý, chuyên môn và phương pháp dạy học mà cả trong các hoạt động hỗ trợ giáo viên, học sinh ở những nơi gặp khó khăn do thiên tai, bão lũ. Hàng chục tỷ đồng đã được quyên góp, góp phần lan tỏa tinh thần nghĩa tình của người dân thành phố.
Năm học 2026 - 2027 có chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Thứ trưởng đề nghị TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa chủ đề thành những nhiệm vụ, giải pháp rõ ràng, có kết quả đo đếm được; tiếp tục triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW, trong đó xác định giáo dục công lập là trụ cột, giáo dục ngoài công lập là thành phần quan trọng, hướng tới một hệ thống giáo dục mở và linh hoạt.
Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND TP Hồ Chí Minh trao Huân chương Lao động cho các cá nhân có thành tích xuất sắc.
Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cũng đề nghị TP Hồ Chí Minh tiếp tục phát huy mô hình giáo dục công lập và ngoài công lập có yếu tố nước ngoài, lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư, huy động nguồn lực xã hội và cộng đồng doanh nghiệp. Cùng với đó là tăng cường phối hợp giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; chăm lo đội ngũ cán bộ quản lý, nhà giáo, đồng thời nâng cao chuẩn mực đạo đức và kỷ cương công vụ.
Đối với mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, Thứ trưởng cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo phấn đấu trong tháng 8 ban hành thông tư quy định tiêu chuẩn, quy chuẩn công nhận cơ sở giáo dục đạt chuẩn. Việc xây dựng tiêu chuẩn nhằm tạo căn cứ để các trường từng bước nâng chất lượng, không chạy theo hình thức.
Trên cơ sở những yêu cầu đặt ra, ngành Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong năm học 2026 - 2027: Tạo đột phá trong đổi mới và nâng cao chất lượng dạy học; nâng cao vị thế nhà giáo, tạo điều kiện để đội ngũ yên tâm tập trung cho chuyên môn; sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, tối ưu hóa nguồn lực; đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu, chuyển đổi số và ứng dụng AI; bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, phát triển giáo dục hòa nhập; xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh, hạnh phúc và nâng cao chất lượng y tế học đường.
Với quy mô ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra đối với giáo dục TP Hồ Chí Minh trong năm học mới không chỉ là duy trì sự ổn định của hệ thống mà phải tạo chuyển biến có thể đo lường ở từng trường học, lớp học và người học. Bảo đảm đủ chỗ học, nâng chất cơ sở vật chất và đội ngũ, ứng dụng công nghệ đúng hướng, thu hẹp khoảng cách giáo dục và đề cao trách nhiệm của từng chủ thể sẽ là những yếu tố quyết định để mục tiêu “kết quả thực chất” trở thành những chuyển biến cụ thể trong năm học 2026 - 2027.