Đổi mới tư duy, tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục và đào tạo

Những chuyển biến bước đầu được thể hiện bằng các mô hình giáo dục mới, việc ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo, STEM, STEAM và những kết quả cụ thể trong học tập, nghiên cứu khoa học của học sinh.

Quản trị số và “làn gió mới” trong đổi mới văn hóa học đường

Để triển khai Nghị quyết hiệu quả, tỉnh Quảng Trị đã tổ chức quán triệt, tuyên truyền rộng rãi đến cán bộ, đảng viên, nhà giáo, người lao động, học sinh và các tầng lớp nhân dân, qua đó tạo sự thống nhất cao về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị đối với quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu. 

Việc triển khai Nghị quyết không dừng lại ở công tác tuyên truyền mà được cụ thể hóa bằng sự thay đổi rõ rệt trong phương thức quản lý, điều hành. Ngành Giáo dục địa phương tập trung đổi mới tư duy quản lý, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số. Đồng thời, công tác nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giảng dạy được đẩy mạnh. Từ cách tiếp cận mới này, các yêu cầu dài hạn đã từng bước đi vào hoạt động giáo dục thực tế, tạo môi trường học tập hiện đại, dân chủ, kỷ cương và sáng tạo.

Là một trong những đơn vị có nhiều kết quả tích cực trong đổi mới dạy và học, Trường Trung học phổ thông Quảng Trị xác định đổi mới quản trị là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục. Bà Phan Thiên Nga, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, để tạo động lực phát triển trong giai đoạn mới, trường chuyển từ mô hình quản lý sang quản trị trường học hiện đại. Trong đó, nhà trường phát huy vai trò lãnh đạo của Chi bộ, Đảng bộ, gắn công tác xây dựng Đảng với định hướng phát triển và tầm nhìn dài hạn; bảo đảm các quyết sách quan trọng được thống nhất trước khi triển khai.

Nhà trường đồng thời thực hiện dân chủ cơ sở thông qua các hội đồng tư vấn và hội nghị người lao động, tạo điều kiện để cán bộ, giáo viên đóng góp ý kiến, tham gia hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ và tiêu chí thi đua. Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc chuyển từ cơ chế "Ban Giám hiệu chỉ đạo trực tiếp" sang “Ủy quyền - Hỗ trợ -Kiểm tra”. Các tổ trưởng chuyên môn được tăng quyền chủ động trong xây dựng kế hoạch giáo dục, phân công giảng dạy và đổi mới phương pháp, trên cơ sở chất lượng đầu ra của học sinh.

Cùng với đổi mới quản trị, nhà trường đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước số hóa quy trình hành chính, hồ sơ, học bạ điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt. Trường cũng xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu tập trung, qua đó theo dõi chất lượng dạy và học, hỗ trợ đánh giá thi đua và xếp loại nhân sự dựa trên dữ liệu.

Theo bà Phan Thiên Nga, nhà trường hướng tới một văn hóa tổ chức mới với các giá trị cốt lõi “Đột phá - Chia sẻ - Dựa trên dữ liệu”. Để đáp ứng yêu cầu này, trường tăng cường bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ quản lý về phân tích dữ liệu, quản trị sự thay đổi và quản trị rủi ro, đồng thời khuyến khích giáo viên chủ động đổi mới, sáng tạo trong toàn hệ thống…

Những chuyển biến tích cực trong đổi mới tư duy quản trị và chuyển đổi số không chỉ diễn ra ở các đơn vị điểm mà đang lan tỏa mạnh mẽ trong toàn ngành Giáo dục Quảng Trị. Đây chính là tiền đề quan trọng để địa phương tiếp tục xây dựng một môi trường học tập hiện đại, dân chủ, kỷ cương và chất lượng trong giai đoạn mới.

Những chuyển biến thực chất trong giảng dạy

Không dừng lại ở đổi mới quản trị, một trong những biểu hiện rõ nét của việc chuyển đổi tư duy trong toàn ngành là việc đẩy mạnh giáo dục STEM, STEAM, phát triển năng lực số và từng bước đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động dạy học. 

Trong năm học 2025-2026, ngành Giáo dục Quảng Trị đã xây dựng, triển khai hơn 2.600 bài học STEM, hơn 3.500 bài học tích hợp giáo dục STEM và tổ chức trên 21.000 tiết học STEM, thu hút hơn 1,3 triệu lượt học sinh tham gia. Toàn tỉnh tổ chức 282 ngày hội STEM, duy trì hoạt động của 92 câu lạc bộ STEM tại các cơ sở giáo dục. Thông qua các hoạt động này, học sinh được vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề thực tiễn, qua đó phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng hợp tác và năng lực giải quyết vấn đề.

Ông Hoàng Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh, dù phải đối mặt với nhiều thách thức từ việc sắp xếp đơn vị hành chính và yêu cầu mới về quản trị trong năm học qua, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh đã chủ động, sáng tạo triển khai đồng bộ Nghị quyết 71-NQ/TW với tỷ lệ cán bộ, đảng viên tham gia đạt trên 98%. Việc thành lập Tổ công tác hỗ trợ UBND cấp xã và đẩy mạnh phân cấp quản lý đã giúp hoạt động giáo dục duy trì thông suốt, ổn định, đạt tỷ lệ 100% hồ sơ thủ tục hành chính trực tuyến. Đặc biệt, việc triển khai giáo dục STEM, STEAM và thí điểm giáo dục AI tại 142 cơ sở giáo dục đã tạo bước đi đột phá trong việc hiện đại hóa môi trường học tập. Tỷ lệ triển khai học bạ số của tỉnh đạt trên 98%, vượt xa chỉ tiêu 80% do Bộ Giáo dục và Đào tạo giao. Chất lượng giáo dục mũi nhọn tiếp tục khẳng định vị thế với 114 học sinh đạt giải trong Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, trong đó số lượng giải Nhì tăng gấp đôi so với năm trước. Có thể thấy, việc ứng dụng AI và công nghệ mới đang từng bước hình thành năng lực số vững chắc cho đội ngũ nhà giáo và học sinh, tạo nền tảng quan trọng để giáo dục Quảng Trị bứt phá thực chất và bền vững trong giai đoạn mới.

Bà Lê Thị Hương, Giám đốc Sở Giáo dục và đào tạo tỉnh Quảng Trị cho biết: Ngay trước thềm năm học mới, toàn tỉnh đã quyết liệt sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập, từ 913 cơ sở còn 440 cơ sở, giảm 51,8%. Sở sẽ nhanh chóng ổn định tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động, sử dụng tốt hơn các nguồn lực và nâng chất lượng giáo dục. Thời gian tới, ngành sẽ tập trung triển khai hiệu quả Nghị quyết 71-NQ/TW; siết chặt kỷ cương, nâng cao trách nhiệm và tính trung thực trong giáo dục; chú trọng chất lượng đội ngũ, từng giờ học; đồng thời triển khai các nhiệm vụ chiến lược đối với giáo dục vùng biên giới. Tỉnh tập trung rà soát đầy đủ đội ngũ, trường lớp, cơ sở vật chất và các điều kiện dạy học, quan tâm học sinh có hoàn cảnh khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, không để học sinh nào vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường. Với mục tiêu tạo chuyển biến rõ nét, đo lường bằng những kết quả cụ thể, thực chất, ngành giáo dục quyết tâm hiện thực hóa tinh thần “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”.

Những kết quả bước đầu sau một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW đã khẳng định quyết tâm chính trị mạnh mẽ và hướng đi đúng đắn của ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Trị. Sự chủ động chuyển đổi từ tư duy nhận thức sang hành động thực chất, từ đổi mới quản trị nhà trường, đẩy mạnh chuyển đổi số đến ứng dụng STEM và AI trong giảng dạy không chỉ tạo nền tảng vững chắc nâng cao chất lượng toàn diện, mà còn truyền cảm hứng cho tinh thần đổi mới sáng tạo trong mỗi cán bộ, giáo viên và học sinh. Đây sẽ là động lực quan trọng để vùng đất truyền thống hiếu học Quảng Trị tiếp tục bứt phá, đáp ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển nhanh và bền vững của địa phương trong giai đoạn mới.