Chiều 19/6, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội và Thống kê Hà Nội tổ chức hội thảo “Giải pháp triển khai Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa”, với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan quản lý, đại diện phường, xã, trường đại học, cao đẳng và doanh nghiệp.
Đi đầu xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa
Quang cảnh hội thảo.
Hà Nội là địa phương đi đầu cả nước trong xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa. Theo bà Bùi Thị Hương Thủy, Phó Trưởng phòng Quản lý di sản, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, việc xây dựng Bộ chỉ tiêu là một trong những nhiệm vụ quan trọng của thành phố trong giai đoạn hiện nay, nhằm hình thành nền tảng dữ liệu tin cậy để Hà Nội quản lý, điều hành và phát triển văn hóa trên cơ sở bằng chứng khoa học; qua đó phát huy hiệu quả các nguồn lực văn hóa, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vai trò tiên phong của Thủ đô trong phát triển công nghiệp văn hóa.
Dự thảo Đề án xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn Hà Nội nhằm hình thành hệ thống đo lường toàn diện về quy mô, hiệu quả và mức độ đóng góp của công nghiệp văn hóa đối với phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô. Bộ chỉ tiêu sẽ là nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực và thu hút đầu tư vào lĩnh vực văn hóa sáng tạo.
Theo dự thảo, Hà Nội xác định 11 ngành công nghiệp văn hóa gồm: điện ảnh; mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm; nghệ thuật biểu diễn; phần mềm và trò chơi giải trí; quảng cáo; thủ công mỹ nghệ; du lịch văn hóa; thiết kế sáng tạo; truyền hình và phát thanh; xuất bản; ẩm thực.
Bộ chỉ tiêu dự kiến gồm 95 chỉ tiêu, đo lường toàn diện tác động của các ngành công nghiệp văn hóa đối với kinh tế - xã hội Thủ đô. Các chỉ tiêu phản ánh cả cung - cầu của thị trường văn hóa, đồng thời đo lường cả đóng góp trực tiếp và tác động lan tỏa của công nghiệp văn hóa. Đề án phân loại các chỉ tiêu theo 3 mức độ triển khai, gồm: 42 chỉ tiêu có thể áp dụng ngay từ nguồn dữ liệu hành chính sẵn có; 43 chỉ tiêu cần điều tra, khảo sát bổ sung và 10 chỉ tiêu thí điểm phục vụ nghiên cứu chuyên sâu. Đối tượng thí điểm gồm hộ kinh doanh cá thể, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, tổ chức tôn giáo, tín ngưỡng và các đơn vị hoạt động nghệ thuật trên địa bàn. Kết quả thí điểm sẽ được đánh giá độc lập về độ tin cậy, tính khả thi, chi phí triển khai và mức độ phối hợp giữa các đơn vị trước khi hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt áp dụng chính thức.
Điểm mới của đề án là xây dựng khung nhận diện chi tiết cho 11 ngành công nghiệp văn hóa theo hệ thống mã ngành kinh tế quốc dân VSIC 2018 và VSIC 2025, đồng thời đưa cả khu vực kinh tế phi chính thức như nghệ sĩ tự do, nghệ nhân, hộ sản xuất cá thể vào phạm vi thống kê.
Để triển khai Bộ chỉ tiêu, Hà Nội đề xuất đồng bộ các giải pháp về thể chế, phối hợp liên ngành, hạ tầng dữ liệu, đào tạo nhân lực và truyền thông. Thành phố dự kiến xây dựng cơ sở dữ liệu thống kê công nghiệp văn hóa trên nền tảng số, công bố báo cáo thường niên và các sản phẩm thống kê chuyên đề, đồng thời nghiên cứu ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) trong thu thập, phân tích dữ liệu.
Lộ trình thực hiện gồm giai đoạn chuẩn bị và thí điểm trong năm 2026; áp dụng chính thức từ năm 2027; hướng tới xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm dữ liệu, nghiên cứu và phân tích công nghiệp văn hóa của cả nước trong giai đoạn 2028-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Đưa ẩm thực trở thành một lĩnh vực công nghiệp văn hóa trọng điểm
Bánh cuốn Thanh Trì - nét tinh hoa ẩm thực Hà Nội. Ảnh: Khánh Hoà/TTXVN
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Chiện, Phó Viện trưởng Viện Xã hội học và Tâm lý học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, thách thức lớn nhất khi xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê công nghiệp văn hóa là bảo đảm tính khả thi và khả năng đo lường trong thực tiễn. Hệ thống chỉ tiêu không chỉ cần phù hợp với yêu cầu quản lý mà còn phải có khả năng tính toán, theo dõi ở nhiều cấp độ và theo các mốc thời gian khác nhau để phục vụ công tác đánh giá, hoạch định chính sách. Ông Chiện cũng nhấn mạnh sự cần thiết của giai đoạn thí điểm nhằm kiểm chứng và hoàn thiện bộ chỉ tiêu trước khi triển khai chính thức, đồng thời cho rằng quá trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều ngành, lĩnh vực liên quan.
Để tháo gỡ những khó khăn, thách thức trong quá trình triển khai Bộ chỉ tiêu, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thị Ngọc Quyên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu sáng tạo, Trường Đại học Ngoại thương cho rằng, việc xây dựng bộ chỉ tiêu cần xuất phát từ mục tiêu quản lý nhà nước và định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội. Trên cơ sở đó mới xác định được các nhóm chỉ tiêu phù hợp, bảo đảm sự kết nối giữa chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách và các đề án phát triển công nghiệp văn hóa. Khi xác định đúng mục tiêu và định hướng phát triển, hệ thống chỉ tiêu sẽ được cụ thể hóa theo các lĩnh vực trọng tâm của Hà Nội. Đáng chú ý, Hà Nội là địa phương duy nhất lựa chọn 11 lĩnh vực công nghiệp văn hóa, trong đó đưa ẩm thực trở thành một lĩnh vực trọng điểm.
“Bộ chỉ tiêu cần phản ánh rõ vai trò và đóng góp của lĩnh vực ẩm thực đối với sự phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Đây không chỉ là cơ sở để khẳng định giá trị của ẩm thực với Trung ương và các địa phương khác, mà còn góp phần xây dựng hình ảnh Hà Nội như một điểm đến hấp dẫn đối với du khách, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Ẩm thực hoàn toàn có thể trở thành một chỉ báo đặc trưng, một nguồn lực quan trọng để phát triển các không gian sáng tạo và các sản phẩm văn hóa có giá trị gia tăng cao”, bà Trần Thị Ngọc Quyên nhấn mạnh.
Tại hội thảo, các nhà khoa học, chuyên gia và đại biểu đã trao đổi, đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện cơ sở khoa học và thực tiễn của đề án, tạo tiền đề để Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn Hà Nội sớm được áp dụng và triển khai hiệu quả trong thời gian tới.