Đưa giá trị văn hóa khoa cử vào thiết kế thời trang đương đại

Cuộc thi do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với phối hợp với Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức. Đây là một trong những hoạt động ý nghĩa thiết thực trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám. Phát động trong 3 tháng, cuộc thi đã thu hút sinh viên các ngành thiết kế, mỹ thuật, thời trang đến từ nhiều trường đại học trên cả nước cùng các nhà thiết kế trẻ có niềm yêu thích và mong muốn tìm hiểu, sáng tạo từ di sản văn hóa Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Đường Ngọc Hà, Phó Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi cho biết, Cuộc thi “Thiết kế trang phục từ cảm hứng Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Khoa phục Việt Nam” là minh chứng cho tinh thần đưa di sản thành trở thành nguồn cảm hứng, nguồn lực sáng tạo và một phần của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Thông qua ngôn ngữ thời trang, các thí sinh đã tìm tòi, nghiên cứu và chuyển hóa những chất liệu văn hóa, kiến trúc và biểu tượng, tinh thần của Văn Miếu - Quốc Tử Giám thành những thiết kế giàu cảm xúc mang hơi thở đương đại. Mỗi tác phẩm không chỉ thể hiện năng lực sáng tạo mà còn cho thấy sự trân trọng của thế hệ trẻ đối với di sản văn hóa của dân tộc.

“Từ sân chơi ý nghĩa này chúng tôi tin tưởng rằng những ý tưởng sáng tạo sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng, những hạt mầm tài năng thiết kế trẻ sẽ có thêm cơ hội phát triển góp phần đưa các giá trị truyền thống hòa vào đời sống đương đại tự nhiên, gần gũi và đầy sức sống”, bà Đường Ngọc Hà nhấn mạnh.

Theo Ban Tổ chức, cuộc thi được triển khai qua hai vòng với quy trình tuyển chọn nghiêm túc, khách quan và minh bạch. Tại vòng sơ khảo, Ban Giám khảo đánh giá hồ sơ ý tưởng và bản vẽ thiết kế, lựa chọn những phương án có ý tưởng rõ ràng, khả năng khai thác các giá trị văn hóa và tiềm năng phát triển thành sản phẩm hoàn chỉnh.

Từ hơn 100 tác phẩm, Ban Giám khảo đã lựa chọn 30 thiết kế xuất sắc để trưng bày tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Trong số này, 15 thiết kế tiêu biểu được chọn vào vòng chung kết. Các thí sinh tiếp tục hoàn thiện bộ trang phục gồm trang phục chính và phụ kiện đi kèm như khăn, mũ… với nhiều chất liệu và kỹ thuật khác nhau như lụa, tơ tằm, voan, thêu tay, in chàm.

Điểm đáng chú ý của cuộc thi là các thí sinh không chỉ khai thác yếu tố hình thức của di sản mà còn tiếp cận những giá trị tinh thần gắn với Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Những giá trị như truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng nhân tài được chuyển hóa thành ý tưởng thiết kế, kết hợp với chất liệu và kỹ thuật truyền thống trong những bộ trang phục mang tính ứng dụng và thẩm mỹ đương đại.

Nhà thiết kế Quang Hòa, thành viên Ban giám khảo chia sẻ: "Qua các bài thi vòng chung kết, tôi đặc biệt ấn tượng với sự tìm hiểu nghiêm túc về văn hóa khoa cử cũng như cách kết hợp đầy sáng tạo giữa giá trị xưa và nhịp sống hôm nay. Mỗi thiết kế là một góc nhìn riêng, góp phần làm phong phú thêm cách cảm nhận về trang phục khoa cử, nơi tinh thần truyền thống được tiếp nối bằng ngôn ngữ thời trang đương đại. Việc phát huy văn hóa không chỉ dừng lại ở bảo tồn những giá trị thuộc về quá khứ mà còn cần tạo điều kiện để các giá trị ấy tiếp tục được sáng tạo và hiện diện trong đời sống đương đại. Những hoạt động như cuộc thi hướng tới “Khoa phục Việt Nam” có thể trở thành cầu nối giữa di sản và sáng tạo, qua đó góp phần biến các giá trị văn hóa thành nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa và quảng bá bản sắc Việt Nam trong quá trình hội nhập".

Họa sĩ Nguyễn Thế Sơn, giảng viên Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, tất cả các không gian của Văn Miếu đã trở thành không gian mở cho các hoạt động sáng tạo, là nơi phô diễn sự sáng tạo. Đơn cử, hoạt động biến biểu tượng mang tính truyền thống như bộ trang phục của thí sinh trở thành cảm hứng để sáng tạo thời trang thu hút nhiều sinh viên của ngành đào tạo thiết kế thời trang là ý tưởng rất thú vị và cho thấy sự phong phú của hệ sinh thái này.

Trong dòng chảy lịch sử, Văn Miếu - Quốc Tử Giám từng là nơi đào tạo, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Việc tổ chức cuộc thi thiết kế trang phục khoa cử cảm hứng từ di sản được kỳ vọng mở thêm một hướng tiếp cận, để những giá trị văn hóa được tích lũy qua lịch sử tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.

Từ góc nhìn này, “Khoa phục Việt Nam” không chỉ là hoạt động tôn vinh các ý tưởng thiết kế mà còn tạo sự kết nối giữa di sản, văn hóa, nghệ thuật và thời trang; khuyến khích thế hệ trẻ chủ động tìm hiểu di sản, đồng thời tìm kiếm những phương thức mới để bảo tồn, phát huy và lan tỏa các giá trị truyền thống.

Tại Đêm Chung kết, Ban Tổ chức đã trao các hạng mục giải thưởng gồm 1 giải “Tinh thần Văn hiến”, 2 giải “Mạch nguồn di sản”, 2 giải “Diễn giải đương đại”, 1 giải “Khơi nguồn sáng tạo”, 1 giải Bình chọn online và 8 giải Khuyến khích.