Truyền thống vẻ vang và giá trị độc đáo của tuyến chi viện lịch sử vẫn nguyên giá trị, tựa ngọn hải đăng soi sáng sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo hiện nay.
Quyết sách lịch sử và sự ra đời của tuyến chi viện chiến lược
Cách đây 65 năm, ngày 23/10/1961, Bộ Quốc phòng thành lập Đoàn 759, Đoàn tàu Không số (nay là Lữ đoàn 125, Vùng 2 Hải quân), mở đường Hồ Chí Minh trên biển, cùng đường Trường Sơn chi viện miền Nam, nhất là các địa bàn sâu trong hậu cứ của địch mà đường bộ chưa vươn tới.
Sau 1 năm khảo sát, tìm phương án tối ưu, tháng 10/1962, tàu Phương Đông 1 chở 30 tấn vũ khí rời bến K15 Đồ Sơn (Hải Phòng), cập bến Vàm Lũng (Cà Mau) an toàn, mở ra bước phát triển mới. Bác Hồ gửi điện khen ngợi, chỉ thị: “Hãy nhanh chóng rút kinh nghiệm, tiếp tục vận chuyển nhanh, nhiều vũ khí hơn nữa cho đồng bào miền Nam đánh giặc, cho Nam, Bắc sớm sum họp một nhà”.
Giai đoạn 1961-1975, Đoàn tàu Không số mưu trí, dũng cảm vượt mọi bao vây, tổ chức hàng ngàn chuyến đi biển, chở hàng trăm ngàn tấn vũ khí, hàng chục ngàn lượt người chi viện, cùng quân dân cả nước đánh bại các chiến lược chiến tranh của Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Theo Phó Đô đốc Nguyễn An Phong, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Hải quân, đường Hồ Chí Minh trên biển minh chứng sự lãnh đạo sáng suốt của Trung ương Đảng và Bác Hồ trong giải quyết quan hệ giữa hậu phương và tiền tuyến, yếu tố quan trọng của nghệ thuật chiến tranh nhân dân. Sự kết hợp giữa đường bộ và đường biển bổ trợ cho nhau, phân tán ngăn chặn của địch, tạo sức mạnh tổng hợp: Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.
Tuyến đường hình thành khi kháng chiến ác liệt. Địch có phương tiện hiện đại kiểm soát trên không, trên biển; ta chỉ có tàu nhỏ thô sơ. Quân chủng Hải quân phát huy vai trò nòng cốt, chủ động tham mưu, tổ chức lực lượng, chọn thời cơ, kết hợp bí mật và công khai; xuất phát từ nhiều bến (kể cả ở nước ngoài), cập nhiều bãi trên nhiều tuyến đưa người và hàng đến đích.
Sau sự kiện Vũng Rô tháng 2/1965, địch phát hiện con đường, yếu tố bí mật không còn. Đoàn tàu Không số tìm ra phương thức mới: Địch phong tỏa đường trong, ta đi đường ngoài; địch ngăn chặn đường dài, ta đi phân đoạn; địch bám đuôi, ta ra biển quốc tế; địch áp sát tấn công, ta đánh trả quyết liệt, có lúc chấp nhận phá hủy tàu. Vì miền Nam ruột thịt, bộ đội kiên cường rẽ sóng chi viện.
Bộ đội tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, Đảng, Nhà nước và Nhân dân, xả thân với tinh thần “quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Đối mặt hàng trăm cuộc vây ráp, có lúc bị bao vây, thuyền trưởng và chính trị viên mẫu mực nhận hy sinh, nhường sự sống cho đồng đội, biến tàu thành bộc phá lao vào tàu địch, hóa thân vào lòng biển. Lịch sử mãi khắc ghi chiến công của Nguyễn Phan Vinh, Nguyễn Văn Hiệu, Nguyễn Chánh Tâm... dệt nên con đường huyền thoại bằng trí tuệ, bản lĩnh Việt Nam.
Ngọn hải đăng soi sáng sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo
65 năm trôi qua, giá trị của con đường vẫn như “ngọn hải đăng” soi sáng sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Trong bối cảnh thế giới, khu vực, Biển Đông diễn biến phức tạp, khó dự báo, Quân chủng Hải quân cần vận dụng sáng tạo bài học của Đoàn tàu Không số; kịp thời tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; nêu cao cảnh giác, nắm chắc tình hình, xử trí đúng đối sách, không để bị động bất ngờ, giữ vững chủ quyền, hòa bình, ổn định phát triển đất nước.
Phó Đô đốc Nguyễn An Phong khẳng định: Phát huy lòng trung thành và ý chí sắt đá của Đoàn tàu Không số, Quân chủng thực hiện tốt “Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới” của Đảng và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa”, “4 định hướng chiến lược”, “5 vững”. Tăng cường giáo dục chính trị, xây dựng bộ đội có bản lĩnh vững vàng, sẵn sàng hy sinh vì chủ quyền biển, đảo; xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, gắn với “Phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới” và văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ - Người chiến sĩ Hải quân”.
Vận dụng bài học tổ chức lực lượng, Quân chủng đổi mới phương thức hoạt động, phát triển nghệ thuật tác chiến và bảo đảm hậu cần - kỹ thuật phù hợp chiến tranh hiện đại; xây dựng lực lượng “tinh, gọn, mạnh, hiện đại”; nâng cao chất lượng huấn luyện gắn với chính quy, kỷ luật, cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao sức sẵn sàng chiến đấu, làm nòng cốt bảo vệ chủ quyền biển, đảo, xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh.
Phó Đô đốc Nguyễn An Phong động viên chiến sĩ Trạm ra đa 610, Trung đoàn 551, Vùng 5 Hải quân.
Lực lượng Hải quân luôn dựa vào sự che chở, giúp đỡ của nhân dân để vượt qua ngăn chặn, vây ráp, Quân chủng làm tốt công tác dân vận, xây dựng “thế trận lòng dân” trên biển. Trọng tâm là thực hiện hiệu quả chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển” và “Hải quân nhận đỡ đầu con ngư dân”; giúp dân phát triển kinh tế, xã hội, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn với tinh thần “khi dân cần, khi dân khó, có bộ đội Hải quân”.
Thắng lợi của tuyến vận tải chiến lược còn là kết hợp tự lực cánh sinh với tranh thủ ủng hộ quốc tế. Quân chủng cần đẩy mạnh đối ngoại quốc phòng trên hướng biển, nâng cao vị thế Hải quân nhân dân Việt Nam, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Kỷ niệm 65 năm Ngày mở Đường Hồ Chí Minh trên biển là dịp khẳng định tầm vóc lịch sử, giá trị thời đại của tuyến vận tải chiến lược này, vận dụng bài học quý báu vào bảo vệ chủ quyền biển, đảo Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới.
Quân chủng Hải quân xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận lòng dân trên biển, với tinh thần “Khi dân cần, khi dân khó, có bộ đội Hải quân”.
