Học thuyết mới của Iran
Theo truyền thông Qatar ngày 22/10, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố nếu Mỹ tấn công lần nữa, Iran sẽ tiến hành các chiến dịch quân sự nhằm vào các nước láng giềng và tấn công những căn cứ được sử dụng cho các hoạt động quân sự của Mỹ.
Cảnh báo được đưa ra ngày 21/10 trong bối cảnh các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền tại eo biển Hormuz ngày càng gia tăng và những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 8 tháng vẫn chưa có kết quả rõ ràng.
Người phát ngôn IRGC Hossein Mohebi cho biết: “Trước đây, học thuyết quốc phòng của chúng tôi mang tính phòng thủ. Chúng tôi từng tuyên bố rằng nếu một quốc gia tấn công chúng tôi, chúng tôi sẽ đáp trả. Giờ đây, chúng tôi tuyên bố rằng nếu một quốc gia tấn công chúng tôi, chúng tôi sẽ vừa đáp trả vừa phát động tấn công”.
Ông Mohebi tuyên bố Iran sẽ không còn giới hạn các hoạt động quân sự của mình ở những đòn tấn công trả đũa. Ông nhấn mạnh kho tên lửa của Iran đã tăng gấp 1,5 lần kể từ cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Iran và Israel vào tháng 6/2025. Người phát ngôn này nói: “Chất lượng tên lửa đã được cải thiện đáng kể, đồng thời tầm bắn, sức công phá và độ chính xác khi đánh trúng mục tiêu cũng tăng lên”.
Ngoài ra, ông Mohebi tuyên bố rằng các lực lượng Iran đang ở giai đoạn chuẩn bị công bố loại bom được gọi là “cha của mọi loại bom”.
Cùng ngày 21/10, ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, tuyên bố: “Mọi người cần hiểu rằng hành động nào nhằm vào Iran đều phải trả giá. Nếu ngoại giao có thể giúp các bên hiểu được điều này, chúng tôi ưu tiên giải pháp ngoại giao. Nhưng nếu chiến tranh tiếp diễn, Iran có đủ phương tiện cần thiết để duy trì hoạt động đáp trả”.
Theo các nhà phân tích, việc Iran chuyển sang học thuyết quân sự thiên về tấn công phản ánh quyết tâm của nước này trong khiến Mỹ và Israel phải trả giá đắt hơn nhiều nếu phát động các cuộc tấn công tiếp theo.
Bà Negar Mortazavi, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Chính sách Quốc tế, nhận định rằng Iran đang rút ra bài học sau các cuộc chiến trong năm 2025 và 2026, khi chiến lược trả đũa trước đây không thể ngăn chặn các cuộc tấn công liên tiếp. Bà bình luận: “Iran hiện muốn thiết lập cục diện mới, theo đó bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Iran trong tương lai cũng sẽ khiến bên gây hấn phải trả giá đắt hơn nhiều”.
Theo bà Mortazavi, do không thể sánh ngang với năng lực quân sự thông thường của Mỹ, nhưng Iran ngày càng dựa vào chiến tranh bất đối xứng khi sử dụng tên lửa, thiết bị bay không người lái và tận dụng vị thế chiến lược tại eo biển Hormuz.
Ngoài ra, bà Mortazavi cho rằng Tehran đang theo đuổi chiến lược rộng hơn nhằm buộc Washington phải chịu các tổn thất về quân sự, kinh tế và chính trị, trong đó có khả năng tác động đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào ngày 3/11. Bà nhấn mạnh: “Mục tiêu dài hạn là thiết lập khả năng răn đe, khiến các chính quyền Mỹ trong tương lai phải cân nhắc kỹ trước khi dám tấn công Iran một lần nữa”.
Các cảnh báo của Mỹ
Theo các thông tin truyền thông, các quan chức Mỹ tiết lộ rằng Mỹ và Israel đã xây dựng phương án tiến hành chiến dịch tấn công ngắn nhưng có cường độ cao nhằm vào Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Các mục tiêu có thể bao gồm cơ sở hạ tầng năng lượng, cơ sở hạt nhân, kho tên lửa và máy bay không người lái của Iran. Hai nước cũng tăng cường diễn tập quân sự, trong đó có hoạt động bay qua Iraq để luyện tập các phương án không kích.
Ngày 18/10, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu một lần nữa nhắc lại cam kết lật đổ chính quyền Iran.
Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra những tín hiệu trái chiều về các bước đi tiếp theo của Mỹ. Ngày 21/10, ông tuyên bố Mỹ không còn đàm phán với Iran và cho rằng những diễn biến quan trọng có thể sắp xảy ra. Ông nói với các phóng viên: “Dù theo cách này hay cách khác, chúng ta sẽ sớm chứng kiến một diễn biến nào đó”. Phát biểu tại một cuộc vận động tranh cử ở bang South Carolina, ông Trump nói: “Cuộc chiến sẽ sớm kết thúc. Chúng ta có thể rời đi ngay bây giờ, nhưng muốn bảo đảm duy trì hòa bình lâu dài”. Trước đó, ông Trump lại cam kết sẽ không tấn công Iran trước cuộc bầu cử ngày 3/11.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ đã yêu cầu các nhân viên không thuộc diện nhiệm vụ khẩn cấp cùng gia đình rời Saudi Arabia sau những cuộc tấn công gần đây của Houthi. Đại sứ quán Mỹ tại Riyadh đã cảnh báo về khả năng xảy ra thêm các cuộc tấn công. Các quan chức Mỹ nói rằng thân nhân của nhân viên ngoại giao có thể rút khỏi các cơ quan đại diện khác của Mỹ tại vùng Vịnh.
Nguy cơ chiến tranh tái diễn
Các nhà phân tích cảnh báo khả năng Mỹ và Israel nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran đang ngày càng hiện hữu, khi cả hai bên đều chuẩn bị cho cuộc đối đầu mới dù các nỗ lực ngoại giao vẫn chưa hoàn toàn khép lại.
Bà Mortazavi nhận định: “Một vòng chiến tranh mới dường như đang đến gần. Hai bên dường như đang chuẩn bị cho cuộc đối đầu mới, trong khi căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng”.
Bà Mortazavi cho rằng các cuộc bầu cử tại Mỹ và Israel trong hai tuần tới có thể ảnh hưởng đến thời điểm tiến hành hành động quân sự. Tuy nhiên, bà cảnh báo những diễn biến hiện nay dường như đang đẩy tình hình theo hướng leo thang thay vì đàm phán.
