Phát triển vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung

Việc phát triển vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung còn là động lực thúc đẩy nâng cao thu nhập và chất lượng sống nông thôn, gắn phát triển sản xuất với quy hoạch hạ tầng giao thông, thủy lợi, logistics và dịch vụ nông nghiệp; gắn sản xuất với chế biến – tiêu thụ – xuất khẩu, hình thành chuỗi giá trị nông sản có thương hiệu. Thúc đẩy liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp – nhà khoa học, lấy doanh nghiệp làm trung tâm.

Vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung của Đồng Nai đến năm 2030 đạt 45 – 50% diện tích vùng trồng tập trung; trong đó, vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chiếm khoảng 30 – 35% diện tích vùng sản xuất tập trung. Giá trị sản phẩm được sản xuất theo các quy trình sản xuất tốt (GAP) hoặc tương đương là 15%; giá trị sản lượng sản phẩm trồng trọt được tiêu thụ thông qua hình thức hợp tác, liên kết đạt tối thiểu 35%; giá trị sản xuất/hecta đất trồng trọt đạt 180 – 200 triệu đồng/ha.

Tỉnh định hướng phát triển các cây trồng chủ lực và phương án phát triển vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung trên địa bàn với các loại cây trồng chủ lực: Nhóm cây hàng năm (lúa, bắp, khoai mì, rau – đậu các loại), nhóm cây công nghiệp lâu năm (cao su, điều, hồ tiêu, cà phê, ca cao), nhóm cây ăn quả (chuối, sầu riêng, bưởi, chôm chôm, mít).

Xuất khẩu hàng hóa toàn tỉnh Đồng Nai năm 2025 đạt hơn 34,6 tỷ USD, riêng hạt điều xuất khẩu đạt giá trị gần 2,8 tỷ USD, đứng thứ 3 trong các ngành hàng xuất khẩu chủ yếu. Như vậy, Đồng Nai là địa phương chiếm hơn 50% xuất khẩu điều của Việt Nam, sản phẩm điều chế biến từ Ðồng Nai hiện đã có mặt trên 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Với lợi thế này, tỉnh quy hoạch diện tích trồng điều đến năm 2030 là 163.000 ha với sản lượng 293.200 tấn. Vùng sản xuất tập trung tại các xã Bù Đăng, Bù Gia Mập, Phú Riềng, Đồng Phú, Thiện Hưng, Xuân Lộc, Định Quán…

Để cây điều tăng năng suất, đạt giá trị cao, các địa phương cần đề nghị người dân trồng tái canh hoặc ghép cải tạo diện tích điều già cỗi trên 30 năm tuổi, năng suất thấp bằng những giống có năng suất cao hơn, phù hợp với chế biến: PN1, AB29, AB05-08, LBC5.... Đến năm 2030, khoảng 80 – 90% diện tích điều trồng mới được sử dụng giống đúng tiêu chuẩn; diện tích điều áp dụng quy trình kỹ thuật thâm canh chiếm 40 – 50%.

Cùng với đó, các cơ sở chế biến tiếp tục đầu tư đổi mới thiết bị, công nghệ chế biến nhân điều, tăng cường chế biến sâu nâng cao chuỗi giá trị; đa dạng hóa các sản phẩm chế biến từ cây điều như: tinh luyện dầu từ vỏ hạt điều, sản xuất cồn từ nước ép quả điều, ván ép từ gỗ điều và bã vỏ điều... nâng tỷ lệ chế biến sâu nhân điều lên 25 – 30%; trên 95% cơ sở chế biến hạt điều phải thực hiện và được chứng nhận, duy trì hệ thống quản lý chất lượng theo các tiêu chuẩn ISO, HACCP, GMP…

Nhiều năm kinh nghiệm trong ngành điều, bà Nguyễn Thị Mỵ, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Hà Mỵ nhận định Đồng Nai có nhiều lợi thế phát triển công nghiệp chế biến điều nhưng chưa được đầu tư đúng tầm. Để giải bài toán này, Hà Mỵ đã chủ động liên kết với các Hợp tác xã tại Đắk Nhau, Phước Sơn, Bom Bo… nhằm xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ bền vững. Việc đầu tư bài bản từ nhà máy đến thị trường đã giúp công ty tự chủ nguồn cung thô và sở hữu hàng chục dòng sản phẩm chế biến sâu, chinh phục thành công các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada…

Với hơn 250.000 ha cao su, trong đó khoảng 30% là cao su tiểu điền, Đồng Nai hiện là địa phương có diện tích cao su lớn nhất cả nước. Tỉnh tập trung vùng trồng tại các xã Hớn Quản, Đồng Phú, Lộc Ninh, Thiện Hưng, Hưng Phước… và thúc đẩy đầu tư chế biến sâu để nâng cao giá trị xuất khẩu tại các vùng sản xuất tập trung ở các địa phương như: Hớn Quản, Đồng Phú, Lộc Ninh, Thống Nhất, Xuân Lộc… Đồng thời, rà soát, chuyển đổi diện tích cao su ở vùng không thích hợp sang cây trồng khác, thâm canh chăm sóc diện tích cao su hiện có, trồng tái canh diện tích đến thời kỳ thanh lý bằng các giống thích hợp.

Dưới góc nhìn của chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng, việc quy hoạch các vùng sản xuất tập trung cho cây lâu năm (cao su, điều, cà phê, sầu riêng...) cần phải đi đôi với tiêu chuẩn công nghệ cao và nông nghiệp hữu cơ. Chuyên gia cho rằng, chỉ khi thiết lập được những vùng nguyên liệu sạch và quy mô, địa phương mới có thể tối ưu hóa chất lượng sản phẩm. Đây được coi là chiến lược trọng tâm để tạo ra bước đột phá về giá trị gia tăng, đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe nhất của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng, tỉnh ưu tiên phát triển vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung đối với cây trồng thuộc danh mục sản phẩm chủ lực của tỉnh; ưu tiên những sản phẩm có thị trường ổn định, giá trị gia tăng cao, dễ cơ giới hóa và ứng dụng khoa học kỹ thuật; ưu tiên mời gọi đầu tư, hỗ trợ thực hiện các mô hình áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, công nghệ sinh học, nông nghiệp thông minh, số hóa quản lý vùng trồng; cơ giới hóa, tự động hóa các khâu trong sản xuất nhằm nâng cao năng suất và chất lượng; ưu tiên phát triển chuỗi giá trị nông sản từ sản xuất, sơ chế, chế biến đến phân phối. Hợp tác với doanh nghiệp thông qua các hình thức liên kết như hợp đồng, hợp tác xã, liên minh sản xuất.

Đồng Nai xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung quy mô lớn, đồng nhất về giống, quy trình kỹ thuật, thời vụ; tăng cường chuyên môn hóa theo từng vùng, từng địa phương nhằm đạt hiệu quả kinh tế theo quy mô. Đồng thời, được ưu tiên đầu tư, nâng cấp, nâng cấp đảm bảo cơ bản điều kiện sản xuất, chế biến và thương mại sản phẩm thuận lợi gồm: Hạ tầng giao thông (đường giao thông trục chính; đường giao thông nội đồng trong vùng sản xuất); hạ tầng thủy lợi; hạ tầng logistics phục vụ kinh doanh, chế biến (sân bãi tập kết, nhà kho, silo, kho lạnh để lưu trữ, bảo quản, chế biến nông sản).

Mặt khác, tỉnh cũng hoàn thiện chính sách ưu đãi để thu hút doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân đầu tư vào nông nghiệp, nhất là chế biến sâu và công nghệ cao; đổi mới tổ chức sản xuất, hỗ trợ hình thành các hợp tác xã kiểu mới, xây dựng vùng nguyên liệu theo tiêu chuẩn.

Đặc biệt, người dân đóng vai trò trung tâm, được tham gia vào quá trình xây dựng vùng; tổ chức sản xuất theo mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nông nghiệp nhằm tăng tính liên kết.