Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh Võ Minh Thành (ngồi giữa) khảo nghiệm trạm quan trắc dinh dưỡng đất tại cánh đồng sắn lớn ở xã Tân Hội, tỉnh Tây Ninh.
Khẳng định trụ đỡ nền kinh tế
Tỉnh Tây Ninh hiện nay được hình thành trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Tây Ninh và Long An (cũ), có diện tích tự nhiên 8.536,44 km2, dân số trên 3,25 triệu người, gồm 96 đơn vị hành chính cấp xã và đường biên giới dài khoảng 368,695 km tiếp giáp ba tỉnh của Campuchia, giữ vị trí quan trọng về phát triển kinh tế biên mậu và bảo đảm quốc phòng - an ninh khu vực Tây Nam.
Trước và sau khi hợp nhất, nông nghiệp luôn giữ vai trò then chốt trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, là điểm tựa ổn định đời sống người dân, nhất là khu vực nông thôn, trong bối cảnh nhiều lĩnh vực chịu tác động từ biến động thị trường. Nông dân ngày càng khẳng định vai trò chủ thể trong phát triển nông nghiệp, nông thôn và xây dựng nông thôn mới.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh Đinh Thị Phương Khanh, năm 2025, ngành nông nghiệp tỉnh đạt nhiều kết quả nổi bật. Sản lượng lương thực đạt hơn 4 triệu tấn/năm; trong đó, lúa chất lượng cao chiếm trên 70%. Ngành đã xây dựng được 13 mô hình điểm thực hiện Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu hecta lúa chuyên canh chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long năm 2030” với tổng diện tích 268 ha.
Bên cạnh đó, toàn tỉnh có 67/82 xã đạt chuẩn nông thôn mới; trong đó, 5 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao. Việc quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc được chú trọng với 425 mã số vùng trồng và 179 mã số cơ sở đóng gói đang hoạt động; hình thành 46 chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ đối với các sản phẩm chủ lực như rau, thanh long, chanh, gạo, thịt gà, thịt heo, thủy sản…
Những kết quả trên có được nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp, các ngành, sự tăng cường chuyển giao khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, cùng tinh thần đoàn kết, nỗ lực vượt khó của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động toàn ngành trong bối cảnh hai tỉnh hợp nhất. Các kế hoạch sản xuất không bị đứt gãy mà luôn được tiếp nối, bổ sung kịp thời, góp phần duy trì nhịp tăng trưởng ổn định.
Nỗ lực tăng trưởng
Nông dân tham quan mô hình điểm sản xuất lúa theo hướng VietGAP tại Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Hưng, xã Tuyên Thạnh, tỉnh Tây Ninh.
Để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP của toàn tỉnh, ngành nông nghiệp Tây Ninh đang triển khai đồng bộ các giải pháp, phấn đấu tốc độ tăng trưởng khu vực I năm 2026 đạt 3 - 3,5%. Tuy nhiên, thực tiễn sản xuất năm 2025 cũng cho thấy nhiều khó khăn, thách thức đặt ra.
Nước lũ kết hợp với mưa lớn tại chỗ và triều cường dâng cao đã gây ngập úng, làm thiệt hại hơn 2.200 ha lúa, cây ăn trái, rau màu và các loại cây trồng khác; 31 ha nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại trên 70%. Thực tế này bộc lộ rõ những hạn chế trong đầu tư hạ tầng nông nghiệp, nhất là hệ thống đê bao, thủy lợi chưa đồng bộ, thiếu tính chiến lược lâu dài.
Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Châu, tỉnh Tây Ninh Mai Văn Cảm cho biết, nhiều tuyến đê bao trên địa bàn được đầu tư từ hơn 20 năm trước, đến nay đã xuống cấp nghiêm trọng, không còn khả năng chống chịu trước diễn biến bất thường của thời tiết. Khi lũ, mưa lớn và triều cường cùng xảy ra, chính quyền địa phương phải căng mình bảo vệ đê điều và mùa màng của người dân.
Cùng với khó khăn về hạ tầng, thị trường tiêu thụ nông sản năm 2025 cũng gặp nhiều bất lợi khi giá nhiều mặt hàng giảm so với cùng kỳ. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sản xuất còn manh mún, nhỏ lẻ; liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ thiếu chặt chẽ; chính sách hỗ trợ nông nghiệp chưa tương xứng; việc ứng dụng khoa học - công nghệ còn hạn chế.
Ông Phạm Văn Nữ, ở xã Truông Mít chia sẻ, thực tế từ cây sầu riêng, mặc dù chi phí đầu tư từ lúc trồng đến thu hoạch bình quân 6 - 7 triệu đồng/cây nhưng năm 2025 giá sầu riêng giảm mạnh. Với sản lượng 10 tấn, giá bán 30.000 đồng/kg, gia đình ông hầu như không có lợi nhuận. Trước triển vọng vụ 2026 ước đạt 30 tấn, người trồng sầu riêng kỳ vọng các cấp, ngành sớm có chính sách liên kết, định hướng phát triển bền vững để tránh tình trạng “được mùa mất giá”.
Trước yêu cầu mới, năm 2026, ngành nông nghiệp Tây Ninh xác định rõ các nhóm sản phẩm chủ lực. Trên lĩnh vực trồng trọt, cây lúa, rau, chanh, mãng cầu, mía, sắn tiếp tục giữ vai trò chủ đạo; cây chuối được xác định là cây tiềm năng có xu hướng phát triển bền vững. Trong chăn nuôi, các vật nuôi chủ lực gồm lợn, trâu bò, gà, tôm, cá tra, cá rô phi; đồng thời khuyến cáo phát triển thêm các đối tượng như ếch, dê. Đặc biệt, nuôi chim yến được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, cần quản lý chặt chẽ về quy hoạch để phát huy hiệu quả.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Võ Minh Thành cho rằng, trong điều kiện quỹ đất và năng suất đã tiệm cận ngưỡng, con đường tất yếu là phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, gắn với tiêu chuẩn quốc tế, chú trọng nâng cao giá trị gia tăng và chất lượng sản phẩm. Thời gian tới, ngành sẽ rà soát, khoanh vùng trồng trọt, chăn nuôi theo đặc điểm thổ nhưỡng; tăng cường chính sách hỗ trợ sát thực tế; quản lý chặt mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; tiếp tục đầu tư đồng bộ hạ tầng, nhất là các tuyến đê bao; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ.
Lan tỏa mô hình
Toàn cảnh vùng đất nông nghiệp dưới chân núi Bà Đen, được quy hoạch phát triển sắn, cao su và cây ăn trái, góp phần hình thành các vùng sản xuất tập trung, nâng cao hiệu quả sử dụng đất tại Tây Ninh.
Ở ấp Lộc Thuận, xã Lộc Ninh, tỉnh Tây Ninh. những vườn sầu riêng xanh tốt đang mở ra hướng đi mới cho nông dân địa phương. Tiêu biểu là ông Võ Văn Mỹ, nông dân sản xuất giỏi cấp quốc gia, Tổ trưởng Tổ hợp tác trồng sầu riêng VietGAP. Từ điều kiện đất đen giàu dinh dưỡng, khí hậu ổn định và hệ thống thủy lợi thuận lợi, ông mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, áp dụng quy trình VietGAP ngay từ đầu để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu chính ngạch.
Không chỉ sản xuất cho riêng mình, ông Mỹ còn là cầu nối truyền đạt kỹ thuật, chính sách và thông tin thị trường cho các thành viên tổ hợp tác. Nhờ tuân thủ quy trình sản xuất sạch, quản lý tốt mã vùng trồng, nhiều hộ dân trong vùng từng bước nâng cao thu nhập, hướng tới giảm nghèo bền vững.
Theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Lộc Ninh, tỉnh Tây Ninh Võ Văn Hứng, thời gian tới địa phương sẽ phối hợp quy hoạch vùng trồng, hình thành vùng nguyên liệu tập trung và kết nối doanh nghiệp nhằm nâng cao giá trị nông sản, hạn chế sản xuất tự phát.
Thực tế cho thấy, khi liên kết chuỗi được hình thành, nông nghiệp công nghệ cao được đẩy mạnh và thị trường được mở rộng, hiệu quả sản xuất được nâng lên rõ rệt. Chủ tịch Hiệp hội Thanh long tỉnh Tây Ninh Nguyễn Quốc Trịnh cho rằng, chính sách xúc tiến thương mại và xuất khẩu chính ngạch đã giúp nông dân yên tâm sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương.
Tại buổi làm việc với Tỉnh ủy Tây Ninh cuối năm 2025, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung khẳng định, việc tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia, ban hành chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026-2030 và bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới sẽ tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương, trong đó có Tây Ninh, triển khai hiệu quả các chương trình phát triển nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn mới.
Tiến tới Đại hội XIV của Đảng, nông nghiệp Tây Ninh đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội phát triển. Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng hành của chính quyền và vai trò chủ thể của nông dân, nông nghiệp tiếp tục khẳng định vị thế trụ đỡ của nền kinh tế, đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và xây dựng nông thôn hiện đại, giàu bản sắc.