Nâng tầm sản phẩm OCOP

Đa dạng hóa sản phẩm từ lợi thế vùng miền

Với hơn 1 triệu ha đất canh tác nông nghiệp, Lâm Đồng sở hữu nhiều hệ sinh thái sản xuất đặc trưng của Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ. Địa phương có thế mạnh phát triển các ngành hàng như hoa, rau, chè, cà phê, mắc ca, hồ tiêu, điều, tơ tằm, thanh long, nước mắm Phan Thiết và nhiều sản phẩm thủy hải sản chế biến. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh xây dựng hệ sinh thái sản phẩm OCOP mang bản sắc riêng, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

Hiện toàn tỉnh có 945 sản phẩm OCOP còn hiệu lực chứng nhận, thuộc nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP. Bên cạnh đó, tỉnh có 30 sản phẩm, bộ sản phẩm đạt danh hiệu sản Công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia; 75 sản phẩm Công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp khu vực và 192 sản phẩm Công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh. Ngoài ra, Lâm Đồng có 858 sản phẩm được cấp quyền sử dụng nhãn hiệu chứng nhận "Đà Lạt - Kết tinh kỳ diệu từ đất lành", góp phần nâng cao giá trị thương hiệu cho nông sản địa phương.

Không dừng lại ở phát triển sản phẩm nguyên liệu thô, nhiều chủ thể OCOP đang đẩy mạnh chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị nông sản và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường. Tại khu vực phía Đông của Lâm Đồng, Cơ sở Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ Bảo Long Bình Thuận (khu phố Phú An, phường Hàm Thắng) là một trong những đơn vị tiêu biểu trong việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất để đa dạng hóa các sản phẩm từ quả thanh long.

Đến nay, cơ sở đã phát triển hơn 20 dòng sản phẩm chế biến như nước ép, si-rô, trà thanh long, kẹo dẻo, thanh long sấy giòn, bột thanh long, rượu vang thanh long,… Nhiều sản phẩm đạt chuẩn OCOP từ 3 đến 4 sao; trong đó nước ép thanh long đạt chứng nhận OCOP 4 sao, đồng thời được bình chọn là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh và khu vực phía Nam, cùng nhiều giải thưởng tại các Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Chị Trần Thị Kim Lĩnh, đại diện Cơ sở Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ Bảo Long Bình Thuận chia sẻ, để tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, cơ sở luôn kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu thông qua liên kết với các hợp tác xã sản xuất thanh long đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ trên địa bàn. Quy trình sản xuất sạch, không sử dụng chất bảo quản và chất tạo màu đã góp phần tạo dựng niềm tin của người tiêu dùng.

Hiện nay, cơ sở đã xây dựng mạng lưới gần 30 đại lý phân phối trên cả nước và đưa sản phẩm lên nhiều sàn thương mại điện tử. Thời gian tới, cơ sở tiếp tục nghiên cứu phát triển sản phẩm mới, mở rộng hệ thống phân phối và hướng tới thị trường xuất khẩu.

Theo các chuyên gia, lợi thế lớn nhất của Lâm Đồng sau khi mở rộng địa giới là sự hội tụ của nhiều vùng sinh thái và không gian văn hóa khác nhau. Đây là nền tảng để tỉnh phát triển các sản phẩm OCOP gắn với đặc sản vùng miền, tri thức bản địa và bản sắc cộng đồng. Những sản phẩm mang dấu ấn của đồng bào dân tộc Tây Nguyên, các làng nghề truyền thống ven biển hay nền nông nghiệp công nghệ cao đều có tiềm năng trở thành các sản phẩm OCOP chất lượng cao và có sức cạnh tranh trên thị trường.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng thị trường tiêu thụ

Trước yêu cầu nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe, Lâm Đồng đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất mở rộng vùng nguyên liệu, đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tăng cường liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Trong đó, chuyển đổi số và mở rộng thị trường tiêu thụ được xác định là những hướng đi trọng tâm nhằm gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Với định hướng này, xã Nhân Cơ được lựa chọn thí điểm xây dựng mô hình "Xã thương mại điện tử", từng bước số hóa các sản phẩm nông nghiệp chủ lực như cà phê, hồ tiêu, mắc ca, sầu riêng gắn với vùng nguyên liệu và địa danh sản xuất. Hiện nền tảng thương mại điện tử của địa phương đang giới thiệu 36 sản phẩm, gồm 21 sản phẩm OCOP và 15 sản phẩm đặc trưng chất lượng cao. Mô hình không chỉ góp phần mở rộng kênh tiêu thụ cho người dân và doanh nghiệp mà còn tạo tiền đề để nhân rộng tại nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh đó, các địa phương trong tỉnh đang tập trung triển khai những quy định mới của Chương trình OCOP nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Theo ông Phan Nguyễn Hoàng Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, sau khi mở rộng địa giới hành chính, tỉnh định hướng phát triển Chương trình OCOP theo hướng khai thác lợi thế đặc trưng của từng vùng, phát huy nội lực cộng đồng và gia tăng giá trị sản phẩm. Trong đó, địa phương ưu tiên phát triển các sản phẩm thế mạnh, sản phẩm chế biến sâu từ nguyên liệu bản địa và các sản phẩm gắn với phát triển du lịch nông thôn.

Hiện tỉnh đang đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP theo Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP và các quy định mới liên quan đến quản lý, sử dụng nhãn hiệu chứng nhận OCOP. Cùng đó, các địa phương đẩy mạnh phổ biến quy định mới đến doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất; đồng thời rà soát toàn bộ sản phẩm OCOP còn hiệu lực cũng như các sản phẩm đã hết thời hạn công nhận để hướng dẫn chủ thể thực hiện đánh giá lại hoặc đăng ký nâng hạng sao theo quy định.

Để nâng cao chất lượng sản phẩm, Lâm Đồng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ hỗ trợ đổi mới công nghệ, hoàn thiện quy trình sản xuất, bao bì, nhãn mác, hệ thống truy xuất nguồn gốc đến xây dựng và phát triển thương hiệu. Hoạt động xúc tiến thương mại cũng được tăng cường thông qua việc hỗ trợ các chủ thể tham gia các sàn thương mại điện tử trong và ngoài nước, đẩy mạnh kết nối giao thương và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Thêm vào đó, Lâm Đồng chú trọng bảo hộ và phát huy giá trị tài sản trí tuệ thông qua xây dựng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể và nhãn hiệu chứng nhận đối với các sản phẩm đặc sản. Đồng thời, tỉnh khuyến khích phát triển các sản phẩm OCOP mới gắn với du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, làng nghề truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa, góp phần gia tăng sức hấp dẫn của sản phẩm trên thị trường.

Với lợi thế mới sau khi mở rộng địa giới hành chính cùng hệ thống giải pháp hỗ trợ đồng bộ, Chương trình OCOP đang từng bước trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn của Lâm Đồng. Không chỉ gia tăng về số lượng, các sản phẩm OCOP ngày càng đa dạng về chủng loại, mang đậm bản sắc từng vùng miền, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững trong giai đoạn mới.