Những khối đất lớn liên tục bị cuốn trôi xuống lòng sông.
Theo ghi nhận, đoạn sạt lở nghiêm trọng nhất kéo dài khoảng 1 km dọc bờ sông Trà Khúc, bắt đầu từ chân cầu Cổ Lũy xuôi về phía cửa biển, thuộc địa phận xóm Khê Nam, thôn Trường Định, xã Tịnh Khê. Tình trạng xâm thực, sạt lở tại khu vực này đã diễn ra âm ỉ trong hơn một thập kỷ qua, mức độ tàn phá đã gia tăng đột biến, đặc biệt nghiêm trọng sau mùa mưa bão năm 2025.
Do đặc thù địa hình nằm ngay vùng cửa sông giao với biển, xóm Khê Nam trở thành nơi hứng chịu áp lực kép mỗi khi mùa bão lũ về. Một mặt, lưu lượng nước lớn từ thượng nguồn đổ về nhanh, mạnh gây khoét sâu bờ sông; mặt khác, trong mùa biển động, sóng lớn và triều cường từ đại dương liên tục vỗ mạnh vào bờ, đẩy nhanh tốc độ sụt lún. Thêm vào đó, việc hệ thống đê kè ở hai bên cửa biển được đầu tư đồng bộ đã vô tình tạo áp lực sóng dội trực tiếp vào khu vực chưa được kiên cố hóa này, làm gia tăng cường độ sạt lở.
Theo Ủy ban nhân dân xã Tịnh Khê, tổng diện tích đất đai bị thiệt hại do sạt lở và bồi lấp tại xóm Khê Nam hiện đã lên tới khoảng 15.000 m2. Dọc theo bờ sông, hàng loạt hàm ếch, vết nứt toác chạy dài, ăn sâu vào sát vườn nhà dân. Từng khối đất lớn cùng hệ thống cây xanh chắn sóng, bờ tre bảo vệ của người dân liên tục bị cuốn trôi xuống lòng sông.
Tình trạng thiên tai kéo dài đã và đang bào mòn sinh kế của người dân địa phương. Nhiều hộ gia đình tại xóm Khê Nam lâm vào cảnh mất đất sản xuất nghiêm trọng. Điển hình như hộ ông Phan Tấn Thạch (63 tuổi) đã bị dòng nước “gặm nhấm” và nhấn chìm 400 m2 đất nông nghiệp. Biên độ sạt lở trung bình mỗi năm lấn sâu từ 5 đến 7 m.
“Trước đây, diện tích đất nông nghiệp này là nơi canh tác, mang lại nguồn thu nhập chính để gia đình tôi ổn định cuộc sống. Thế nhưng, qua từng năm, dòng nước dữ cứ lấn sâu, khoét rỗng bờ sông và đến nay đã nuốt trọn hoàn toàn 400 m2 đất sản xuất của gia đình. Đất đai canh tác đã mất hết, nhưng tình trạng sạt lở bờ sông thì chưa dừng lại. Chúng tôi vô cùng lo sợ, chẳng mấy chốc, toàn bộ nhà cửa, tài sản của mấy chục hộ dân sinh sống ven sông cũng bị dòng nước cuốn trôi”, ông Thạch lo lắng.
Cây trồng nhằm giữ đất ven sông đã bị dòng nước "bẻ" gãy.
Bên cạnh hiểm họa sạt lở, hàng nghìn mét vuông đất canh tác khác tại đây cũng đang rơi vào tình trạng hoang hóa do hiện tượng cát biển bồi lấp. Cụ thể, vào mùa gió bấc, triều cường dâng cao mang theo khối lượng cát khổng lồ tràn vào đồng ruộng, có nơi ngập sâu đến nửa mét, khiến người dân buộc phải bỏ hoang đất đai vì không thể trồng trọt. Ông Trương Cọt (58 tuổi), cho hay: "Trước đây, gia đình tôi có hơn 500 m2 đất sản xuất dọc bờ sông này. Thế nhưng, vào mùa biển động, gió bấc thổi mạnh, triều cường dâng cao mang theo một lượng cát khổng lồ từ biển tràn vào bồi lấp sâu đến nửa mét. Cát lấp quá dày làm cho đất đai bị hoang hóa, không thể trồng được bất cứ cây gì nên chúng tôi đành phải bỏ trống, sản xuất gặp muôn vàn khó khăn".
Không chỉ thiệt hại về kinh tế, an toàn tính mạng của người dân cũng bị đe dọa nghiêm trọng. Nhiều công trình tường rào, sân vườn kiên cố của các hộ dân sát mép nước đã bị đổ sập dưới sức tàn phá của dòng lũ. Trước mối nguy hiểm cận kề, một số hộ dân buộc phải chủ động di dời, bỏ lại nhà cửa để lánh nạn nhằm bảo toàn tính mạng. Khi mùa mưa bão đến, tâm lý bất an bao trùm toàn xóm, nhiều gia đình không dám ở lại nhà mà phải chủ động sơ tán vào sâu trong nội đồng để lánh nạn.
Ông Trần Cho chia sẻ, những ngày mưa to gió lớn, các hộ dân sinh sống dọc theo dòng sông không ai dám ở lại nhà mà phải chủ động di dời, sơ tán đến nơi an toàn để lánh nạn. Cứ ở lại đây, nghe tiếng đất sạt lở ầm ầm đổ sụp xuống lòng sông là ai nấy đều run sợ, bất an. Nếu các cấp chính quyền cấp trên không sớm nghiên cứu giải pháp hỗ trợ, xây dựng bờ kè kiên cố cho dân, thì chỉ ráng tầm dăm ba năm nữa là dòng nước sẽ ăn sâu, xóa sổ cả cái xóm này.
Công trình tường rào, sân vườn kiên cố của các hộ dân sát mép nước đã bị đổ sập dưới sức tàn phá của dòng nước.
Ông Nguyễn Hoài Thanh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tịnh Khê cho biết, qua công tác kiểm tra, rà soát, hiện trên địa bàn xã có 2 điểm sạt lở bờ sông nghiêm trọng. Trong đó, điểm nóng nhất là xóm Khê Nam (thôn Trường Định) với 50 hộ dân bị ảnh hưởng và điểm thứ hai là xóm Gò Đá (thôn Phú Vinh) với 20 hộ dân chịu tác động trực tiếp.
Để ứng phó trước mắt trong mùa mưa bão, chính quyền xã Tịnh Khê đã chỉ đạo các lực lượng chức năng theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, tình trạng sạt lở, thực hiện cắm biển cảnh báo nguy hiểm. Đồng thời, xây dựng và sẵn sàng kích hoạt phương án di dời, sơ tán khẩn cấp người dân đến nơi an toàn khi có tình huống thời tiết cực đoan xảy ra.
“Tuy nhiên, các biện pháp thủ công như trồng tre, trồng cây giữ đất của người dân đều đã bị dòng nước lũ bẻ gãy, cuốn phăng và không còn phát huy tác dụng. Do đó, để bảo vệ công trình, đất đai và tài sản cho nhân dân, Ủy ban nhân dân xã đã có văn bản kiến nghị cấp trên quan tâm, xem xét bố trí nguồn vốn đầu tư xây dựng các hạng mục kè kiên cố ven sông Trà Khúc. Đây là giải pháp căn cơ, bền vững duy nhất hiện nay để giải quyết triệt để mối lo sạt lở, giúp hàng chục hộ dân vùng cửa sông sớm ổn định cuộc sống an cư lâu dài”, ông Thanh cho hay.