Để người cao tuổi được sống vui, sống khỏe.
Chuẩn bị từ sớm, từ xa
Vừa qua, trong dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035, Bộ Y tế đã đề xuất tổ chức hướng dẫn, cung cấp kiến thức và kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già đối với người từ 40 tuổi trở lên.
Trong đó nhấn mạnh việc tập trung xây dựng lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ, chuẩn bị tài chính, việc làm phù hợp, cũng như kỹ năng chăm sóc người cao tuổi tại gia đình. Nội dung chăm sóc người cao tuổi đã có sự thay đổi về quan điểm trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh, không phải già rồi mới chuẩn bị cho tuổi già, mà cần bắt đầu từ tuổi trung niên, thậm chí sớm hơn, để mỗi người có thể sống khỏe, độc lập trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh.
Về việc người dân cần có tinh thần chuẩn bị cho tuổi già, ông Phạm Vũ Hoàng, Phó Cục trưởng Cục Dân số - Bộ Y tế, cho rằng: Từ độ tuổi 40, cơ thể con người đã bắt đầu có sự suy giảm về sức khỏe như giảm các khối cơ, mật độ xương, độ co giãn của mạch máu… là yếu tố dẫn đến các bệnh mãn tính trong tương lai. Vì vậy, việc chuẩn bị về mặt sức khỏe cho những người từ 40 tuổi sẽ tạo ra một bước đệm cho sức khỏe trong 20 - 30 năm sau, có thể giảm bớt các nguy cơ về bệnh tật, hướng tới một tương lai tuổi già khỏe mạnh.
Để làm được điều này, người dân có thể lập các kế hoạch dài hạn như: Tham gia bảo hiểm xã hội, tham gia bảo hiểm y tế, các quỹ hưu trí, an sinh tự nguyện… bên cạnh việc tiết kiệm về mặt tiền bạc. Ở mốc tuổi 40, đa số mọi người vừa phải chăm sóc con cái, vừa phải chăm sóc sức khỏe cho những người cao tuổi trong gia đình như ông bà, cha mẹ. Vì vậy, việc trang bị các kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ không chỉ giúp cho chính mỗi người trong tương lai, mà còn mang ý nghĩa nhân văn là giúp cho chính việc chăm sóc người thân yêu tại gia đình và góp phần chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng.
Theo ông Phạm Vũ Hoàng, việc chuẩn bị từ sớm, từ xa sẽ giúp cho mỗi người nhìn nhận chủ động về tuổi già để có mục tiêu sống độc lập, sống khỏe mạnh và có giá trị, có chất lượng cuộc sống để tận hưởng những thành quả, nỗ lực của mình trong suốt cả cuộc đời cống hiến.
Truyền thông mạnh, nâng cao nhận thức
Tuy nhiên, theo ông Phạm Vũ Hoàng, để thay đổi được suy nghĩ của người dân và khuyến khích người dân chuẩn bị cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ, việc đầu tiên phải làm là cần đẩy mạnh truyền thông thay đổi nhận thức và thành các cái hành động của từng cá nhân trong xã hội. Các nội dung truyền thông cần phải đúng, truyền thông chính xác để người dân hiểu rõ việc chuẩn bị cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ không phải là đến độ tuổi nào đó mới chuẩn bị mà là cả một quá trình chuẩn bị cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ, ở độ tuổi thích hợp.
Đồng thời, phải đẩy mạnh việc thực hiện các chính sách hỗ trợ người dân để chuẩn bị cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ. Đơn cử như phải có những cái chính sách hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, duy trì lối sống lành mạnh, dinh dưỡng hợp lý, thường xuyên vận động và chủ động phòng bệnh hơn là chữa bệnh theo tinh thần của Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.
Theo GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và Các vấn đề xã hội, những vấn đề về sức khỏe, tài chính, tâm lý hay việc làm khi cao tuổi đều được hình thành từ trước đó rất lâu. Nếu đợi đến khi già mới chuẩn bị thì đã quá muộn. Việc chuẩn bị cho tuổi già cần được nhìn nhận toàn diện từ lối sống lành mạnh khi còn trẻ sẽ giúp giảm nguy cơ bệnh tật khi lớn tuổi; tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và tích lũy tài chính sẽ tạo nguồn thu nhập ổn định sau khi hết tuổi lao động. Đồng thời, chuẩn bị về tâm lý cũng rất quan trọng trong bối cảnh khoảng cách giữa các thế hệ ngày càng lớn.
Theo đó, việc truyền thông để thay đổi nhận thức cũng cần được đẩy mạnh, nhằm lan tỏa thông điệp chủ động chuẩn bị cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ; đồng thời, cần nghiên cứu các chính sách như bảo hiểm chăm sóc dài hạn, phát triển mô hình chăm sóc người cao tuổi và tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục tham gia lao động khi còn khả năng...
“Bên cạnh việc chuẩn bị cho sức khỏe tuổi già của mình, người cao tuổi có đủ sức khỏe, trí tuệ còn có thể tiếp tục phát huy vai trò "tuổi cao gương sáng" cho xã hội, có thể tiếp tục đóng góp các kinh nghiệm sống, kinh nghiệm về phát triển kinh tế để góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững, nhất là khi chúng ta đang chú trong phát triển “kinh tế bạc”.
Sự chuẩn bị cho tuổi già hôm nay chính là đầu tư cho chất lượng cuộc sống của ngày mai. Và mỗi người dân hãy hành động từ hôm nay để xây dựng một xã hội già hóa khỏe mạnh, già hóa hoạt động, nơi mà người cao tuổi sống vui, sống khỏe và sống có ích, tiếp tục phát huy vai trò của mình để đóng góp cho sự phát triển bền vững của đất nước”, ông Phạm Vũ Hoàng nhấn mạnh.