4 phương châm 'mở khóa' điểm nghẽn trật tự đô thị ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám

Từ ra quân đồng loạt đến thay đổi nhận thức

Trong bối cảnh yêu cầu xây dựng Thủ đô “sáng – xanh – sạch – đẹp – văn minh – an toàn” ngày càng đặt ra cấp thiết, phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội) được xác định là một trong những địa bàn có mật độ dân cư cao, nhiều tuyến phố cũ, không gian hẹp, hoạt động kinh doanh – dịch vụ đan xen phức tạp. Đây cũng là nơi thường xuyên phát sinh các “điểm nghẽn” về lấn chiếm hè phố, mái che mái vẩy, quảng cáo rao vặt trái phép, dừng đỗ xe sai quy định.

Sáng 13/12, UBND phường và Ban Chỉ đạo 197 phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã tổ chức Lễ ra quân thực hiện Kế hoạch số 322/KH-UBND của UBND thành phố, phát đi thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm lập lại trật tự, kỷ cương đô thị. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không nằm ở quy mô lực lượng hay hình thức ra quân, mà ở cách tiếp cận mang tính chiến lược: Coi trật tự đô thị không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là một chuẩn mực văn hóa đô thị cần được hình thành và duy trì lâu dài.

Theo Ban Chỉ đạo 197 phường, mục tiêu cốt lõi của kế hoạch là tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành vi của người dân; đồng thời nâng cao vai trò, trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong quản lý Nhà nước về trật tự, văn minh đô thị. Trật tự đô thị, vì thế, được đặt làm thước đo năng lực điều hành và mức độ đồng thuận xã hội tại địa bàn.

4 phương châm hành động

Điểm nhấn xuyên suốt của kế hoạch là việc quán triệt và thực hiện nghiêm túc 4 phương châm hành động: “Toàn dân, toàn diện, toàn địa bàn”; “Kiên trì, kiên quyết, kiên định”; “Đồng lòng, đồng bộ, đồng thời”; “Tự giác, tự nguyện, tự quản”. Đây không chỉ là những khẩu hiệu mang tính động viên, mà được xem như “xương sống” định hình toàn bộ cách làm của phường.

Cách tiếp cận này cho thấy sự dịch chuyển từ tư duy “làm thay – xử phạt” sang tư duy quản trị đô thị dựa trên sự tham gia của cộng đồng. Người dân không còn là đối tượng bị quản lý thuần túy, mà trở thành chủ thể cùng phát hiện, giám sát, phản ánh và giữ gìn trật tự đô thị ngay trên địa bàn sinh sống.

Tinh thần “Không nêu khó khăn – chỉ bàn giải pháp” được quán triệt xuyên suốt, gắn với yêu cầu “rõ người, rõ việc, rõ địa bàn, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả”. Điều này giúp khắc phục tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, xử lý nửa vời hoặc tái diễn vi phạm sau các đợt cao điểm – vốn là “điểm yếu” thường thấy trong quản lý trật tự đô thị trước đây.

Cùng với tuyên truyền, phường triển khai đồng bộ các giải pháp mang tính nền tảng: phát động phong trào “Toàn dân đoàn kết, chung tay xây dựng, giữ gìn trật tự văn minh đô thị” với nội dung cốt lõi “2 xây, 4 chống”; xử lý dứt điểm các vi phạm về mái che, mái vẩy, biển hiệu, chợ cóc, bến bãi trông giữ xe trái phép; chỉnh trang lòng đường, hè phố và sắp xếp lại các điểm tập kết rác thải.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ số được tăng cường thông qua tiếp nhận, giám sát phản ánh của người dân trên hệ thống iHanoi; đồng thời định hướng lắp đặt camera giám sát, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý trật tự đô thị. Đây được coi là bước đi cần thiết để chuyển từ quản lý “bằng con người” sang quản lý dựa trên dữ liệu, giảm phụ thuộc vào các đợt ra quân thủ công.

Những con số thống kê cho thấy hiệu quả bước đầu của cách làm này: tính đến tháng 10/2025, phường đã lập biên bản xử phạt 629 trường hợp vi phạm trật tự đô thị với số tiền gần 300 triệu đồng; tiếp nhận và xử lý 27 vụ việc từ lực lượng 141, tạm giữ 27 phương tiện vi phạm. Quan trọng hơn, nhiều hành vi vi phạm phổ biến đã giảm rõ rệt, hạn chế tình trạng tái diễn kéo dài.

Từ thực tiễn Văn Miếu – Quốc Tử Giám có thể thấy, giải quyết “điểm nghẽn” trật tự đô thị không chỉ là câu chuyện xử phạt, mà là quá trình bền bỉ xây dựng kỷ cương, hình thành thói quen và chuẩn mực ứng xử đô thị. Khi 4 phương châm được thực thi nhất quán, trật tự đô thị không còn là nhiệm vụ ngắn hạn, mà trở thành một phần của đời sống văn hóa thường ngày – nền tảng để đô thị trung tâm của Thủ đô phát triển theo hướng văn minh và bền vững.