Việt Nam - Pháp: Không gian hợp tác chiến lược mới, hướng tới tương lai thịnh vượng

Chuyến công tác không chỉ củng cố nền tảng tin cậy chính trị vững chắc, mà còn mở ra những hướng đi mang tính đột phá trong các ngành công nghệ chiến lược và quản trị toàn cầu, đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện hai nước bước vào một chặng đường phát triển mới thực chất, hiệu quả và lâu bền.

Nền tảng tin cậy vững chắc

Trải qua hơn nửa thế kỷ kể từ khi chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao (12/4/1973), quan hệ Việt Nam - Pháp đã vượt qua những thăng trầm của lịch sử để trở thành mối quan hệ hữu nghị, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng tới tương lai. Sau khi nâng cấp lên Đối tác chiến lược vào năm 2013, mối quan hệ song phương đã có bước nhảy vọt lịch sử khi chính thức nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 10/2024 nhân chuyến thăm Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Sự kiện này đã đưa Pháp trở thành quốc gia đầu tiên trong Liên minh châu Âu (EU) thiết lập khuôn khổ quan hệ ở mức cao nhất này với Việt Nam.

Mật độ giao lưu và trao đổi đoàn cấp cao liên tục, sôi động giữa hai nước thời gian qua là minh chứng sống động cho quyết tâm chính trị mạnh mẽ của lãnh đạo hai bên. Biểu tượng rõ nét nhất cho chất lượng và tầm cao mới của mối quan hệ này chính là sự gắn kết ở cấp cao nhất giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Emmanuel Macron.

Hai nhà lãnh đạo đã có cuộc gặp gỡ đầu tiên vào tháng 10/2024, tiếp đó là cuộc hội đàm lịch sử nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Macron tới Việt Nam vào tháng 5/2025. Chuyến công tác lần này tại Paris đánh dấu cuộc gặp gỡ thứ ba của hai nguyên thủ trong vòng chưa đầy hai năm.

Bên cạnh đó, các chuyến thăm quan trọng của lãnh đạo Chính phủ, Quốc hội hai bên, đặc biệt là chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu (khi đó là Bộ trưởng Quân đội) dự lễ kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (năm 2024), đã không ngừng bồi đắp tin cậy chính trị giữa hai quốc gia.

Nhìn lại hành trình bồi đắp bền bỉ này, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Pháp Đinh Toàn Thắng khẳng định: “Đây là kết tinh của một ý chí chính trị lớn lao của lãnh đạo cấp cao hai nước, là sự thể hiện coi trọng của Pháp đối với vị thế Việt Nam cũng như thể hiện một đường lối đối ngoại mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn chuyển mình của đất nước”. Giờ đây, khi một tầm nhìn chiến lược mới đã được định hình, theo nguyên Đại sứ Đinh Toàn Thắng, nhiệm vụ quan trọng của hai nước là bắt tay để “đặt những viên gạch cho ngôi nhà mới đã được thiết kế”.

Đồng quan điểm, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải nhận định, sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau được vun đắp qua nhiều thế hệ chính là "tài sản chiến lược" vô giá của hai nước. Nền tảng vững chắc đó không chỉ nằm ở cấp nhà nước mà còn bén rễ sâu rộng trong đời sống xã hội hai nước, từ ngôn ngữ, văn hóa đến y tế, khoa học và giáo dục.

Hiện thực hóa cam kết bằng hành động thiết thực

Chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là cơ hội để chuyển mạnh các cam kết chính trị thành những dự án hợp tác cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai bên. Trong lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư, Pháp hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam trong EU. Kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt 6,3 tỷ USD (tăng 16,4% so với năm 2024); riêng 6 tháng đầu năm 2026 đã đạt 3,66 tỷ USD (tăng tới 26,4% so với cùng kỳ năm trước). Về đầu tư, Pháp đứng thứ 16/153 quốc gia và lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam với 746 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký đạt khoảng 4 tỷ USD.

Đồng thời, Pháp luôn là một trong những nhà tài trợ châu Âu hàng đầu về mức vốn ODA cam kết cho Việt Nam, trung bình đạt hơn 100 triệu EUR/năm kể từ năm 2002. Điển hình cho nguồn vốn này là Dự án tuyến đường sắt đô thị đoạn Nhổn - ga Hà Nội được tư vấn thiết kế bởi công ty Systra của Pháp. Trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP), Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) đã giải ngân hơn 2/3 nguồn vốn cam kết từ bốn năm trước để hỗ trợ Việt Nam thực hiện các dự án năng lượng tái tạo truyền thống như điện gió, điện mặt trời và thủy điện.

Trong y tế, một hợp tác nổi bật đang nhận được xung lực mới là dự án xây dựng nhà máy sản xuất vaccine quy mô lớn giữa Công ty Vaccine Việt Nam (VNVC) và Tập đoàn Sanofi tại Thành phố Hồ Chí Minh, giúp Việt Nam chủ động nguồn vaccine chất lượng cao bảo vệ sức khỏe nhân dân. Đối với giao thông vận tải, bên cạnh hợp tác hàng không lâu năm với hãng Airbus, các tập đoàn lớn của Pháp như Alstom cùng Tổng công ty Đường sắt quốc gia Pháp (SNCF) đang tích cực thảo luận chia sẻ công nghệ và năng lực quản lý hệ thống tàu cao tốc (TGV) cho Việt Nam.

Giáo dục và khoa học - công nghệ tiếp tục là điểm sáng nổi bật khi Pháp hiện đón nhận khoảng 6.000 đến 7.000 du học sinh Việt Nam, xếp thứ 5 trên thế giới. Hai nước đang vận hành hiệu quả ba cơ sở giáo dục xuất sắc gồm Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), Trung tâm Pháp - Việt đào tạo về Quản lý (CFVG) và Chương trình đào tạo kỹ sư chất lượng cao (PFIEV). Cam kết của Pháp đến năm 2030 là tăng gấp đôi các trao đổi học sinh, sinh viên giữa hai nước. Nhân dịp này, việc hai bên dự kiến ký thỏa thuận triển khai Chương trình đối tác Hubert Curien Pháp - Việt Nam sẽ hỗ trợ đắc lực cho các nhà nghiên cứu trao đổi học thuật lâu dài.

Cùng với mạng lưới hợp tác địa phương đặc thù bền bỉ từ những năm 1990 và cộng đồng khoảng 350.000 người Việt Nam và gốc Việt hội nhập sâu rộng, mối quan hệ hữu nghị nhân dân ngày càng thắt chặt, đóng vai trò là nhịp cầu kết nối bền bỉ giữa hai dân tộc.

Chinh phục không gian mới và định hình quản trị toàn cầu

Điểm nhấn mang tính đột phá của chuyến công tác lần này là việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris theo lời mời của Tổng thống Emmanuel Macron. Đây là hội nghị cấp nguyên thủ đầu tiên trên thế giới về lĩnh vực không gian vũ trụ, do nước Pháp khởi xướng nhằm giải quyết các thách thức thực tế trong quản trị không gian - vốn là tài sản chung của nhân loại nhưng đang đối mặt với nguy cơ bị độc quyền khai thác bởi một số quốc gia và tập đoàn tư nhân.

Hội nghị dự kiến xem xét thông qua 3 dự thảo tuyên bố quan trọng về điều phối hệ thống giám sát không gian (SSA), dữ liệu khoa học không gian và khuôn khổ pháp lý đối với tần số vô tuyến phục vụ hoạt động không gian. Sự hiện diện của người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam tại hội nghị cấp cao này thể hiện tầm nhìn chiến lược và tinh thần chủ động hội nhập ở cấp cao nhất.

Nhấn mạnh ý nghĩa này, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng thông tin, công nghệ không gian hiện gắn trực tiếp với kinh tế số, viễn thông, quan sát Trái đất, quản lý tài nguyên, dự báo thiên tai và an ninh. Chuyến tham dự hội nghị là dịp để Việt Nam đóng góp tiếng nói trách nhiệm vào việc định hình các quy tắc, chuẩn mực và cơ chế quản trị toàn cầu đối với không gian vũ trụ theo hướng hòa bình, an toàn và công bằng cho tất cả các quốc gia.

Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet bày tỏ niềm vui lớn của phía Pháp trước sự tham gia của phái đoàn Việt Nam, khẳng định nước Pháp đặc biệt mong muốn lắng nghe tiếng nói của Việt Nam cũng như các nước phương Nam về nhu cầu khai thác, bảo vệ lợi ích và quyền tiếp cận công bằng đối với tài sản chung này. Ý chí tăng cường năng lực không gian của Việt Nam cũng là một biểu hiện sâu sắc của sự tin cậy chiến lược mà Việt Nam dành cho Pháp.

Chuyến thăm cũng đặt nền móng cho bước chuyển dịch quan trọng trong hợp tác công nghệ cao. Theo Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải, hợp tác giữa hai nước cần chuyển mạnh từ nghiên cứu học thuật sang đồng nghiên cứu và chuyển giao công nghệ lõi trong các lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ lượng tử, không gian vũ trụ, hạ tầng giao thông và năng lượng tái tạo. Pháp - với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới - chính là đối tác chiến lược tự nhiên, sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới hướng tới các mục tiêu phát triển dài hạn.

Viết tiếp trang sử hữu nghị vì hòa bình và phát triển

Nhìn lại chặng đường lịch sử đã qua, xin được mượn câu chuyện hình ảnh được Đại sứ Olivier Brochet chia sẻ khi nói về hành trình công tác hơn 3 năm qua ở Việt Nam, đó là hình ảnh các chiến sĩ trẻ Việt Nam dìu đỡ những cựu chiến binh Pháp ngoài 90 tuổi dưới ánh nắng Điện Biên Phủ trong dịp kỷ niệm 70 năm chiến thắng lịch sử này. Đó chính là biểu tượng tuyệt vời cho sự hòa giải, khép lại quá khứ và cùng nhau hướng tới tương lai tốt đẹp của hai dân tộc.

Với nền tảng quan hệ hợp tác, sự tin cậy được bồi đắp qua nửa thế kỷ cùng khuôn khổ hợp tác ở mức cao nhất, chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam chắc chắn sẽ thành công tốt đẹp. Dấu mốc lịch sử này sẽ tạo ra xung lực mạnh mẽ để hiện thực hóa toàn diện tầm nhìn Đối tác chiến lược toàn diện, đưa hai nước trở thành những đầu cầu chiến lược của nhau tại hai khu vực EU và ASEAN, đóng góp tích cực vào sự phát triển của mỗi nước cũng như vì hòa bình, ổn định và hợp tác ở khu vực và trên thế giới.