Giảm phát thải ròng bằng '0' vào năm 2050 là sứ mệnh chính trị của quốc gia

Chuyển đổi từ cam kết sang kết quả cụ thể

Tại Phiên họp, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận, đánh giá toàn diện kết quả thực hiện các cam kết tại COP26 thời gian qua; những hạn chế, khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân; bài học kinh nghiệm và các nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới. Các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm, đột phá cần ưu tiên nhằm thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững, cân bằng giữa phát triển xanh với mục tiêu tăng trưởng 2 con số liên tục trong thời gian tới.

Từ sau Phiên họp lần thứ 5 của Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành và Ban Chỉ đạo đã tích cực triển khai nhiệm vụ, đạt kết quả quan trọng. Trong đó, Ban Chỉ đạo đã được kiện toàn theo cơ cấu tổ chức mới của Chính phủ; rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật, trong đó có Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị. Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua 8 luật; xây dựng, ban hành 15 nghị định, 16 nghị quyết, quyết định liên quan triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại COP26.

Các bộ, ngành, địa phương thúc đẩy mạnh mẽ giảm phát thải nhà kính, thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính; có bước đi phát triển thị trường carbon, trao đổi kết quả giảm nhẹ phát thải nhà kính và tín chỉ carbon; thúc đẩy điện khí hoá giao thông, phát triển giao thông xanh và hạ tầng xanh; phát triển mạnh năng lượng tái tạo, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng; phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ và phát triển rừng.

Các bên liên quan tăng cường dự báo, cảnh báo thiên tai, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; huy động và sử dụng hiệu quả tài chính xanh, tín dụng xanh; thúc đẩy các nhiệm vụ thực hiện mục tiêu kép chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; tích cực tham gia các diễn đàn quốc tế về biến đổi khí hậu, mở rộng quan hệ đối tác chiến lược; nhiều doanh nghiệp chuyển hướng mạnh mẽ sang đầu tư xanh, công nghệ sạch, mô hình phát thải thấp…

Kết luận phiên họp, Thủ tướng khẳng định sự đúng đắn khi Việt Nam cam kết mạnh mẽ tại COP26 về cùng hành động để đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050; thực hiện sứ mệnh cùng toàn cầu chống biến đổi khí hậu. Thủ tướng ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động, nghiêm túc và nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong việc triển khai các cam kết của Việt Nam tại COP26 thời gian qua. Những kết quả bước đầu đã tạo nền tảng quan trọng để chúng ta tiến xa hơn trên hành trình thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Thủ tướng chỉ rõ, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp tích cực tham gia chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế carbon thấp, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi năng lượng. Công tác thể chế hóa lồng ghép các nội dung cam kết tại COP26 vào hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, chính sách, chiến lược được triển khai kịp thời, hiệu quả, tạo nền tảng pháp lý thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính, chuyển đổi xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Việt Nam đã trở thành điểm đến tin cậy, hấp dẫn, được nhiều tổ chức quan tâm; thu hút được các nguồn tài chính và nhà đầu tư quốc tế trong lĩnh vực phát triển xanh, chuyển đổi năng lượng. Nhiều tập đoàn, doanh nghiệp quốc tế uy tín đã đến Việt Nam khảo sát, tìm kiếm cơ hội hợp tác về các lĩnh vực năng lượng tái tạo, dự án giảm phát thải khí nhà kính, tạo tín chỉ carbon.

Các thỏa thuận hợp tác, bản ghi nhớ giữa doanh nghiệp Việt Nam và các định chế tài chính, tổ chức tín dụng quốc tế đã được ký kết, từng bước triển khai, từ đó huy động được nguồn lực phục vụ quá trình chuyển đổi xanh và thực hiện cam kết tại COP26.

Nhận thức, trách nhiệm của người dân, doanh nghiệp trong bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu được nâng cao như ưu tiên tiêu dùng xanh, trồng cây, bảo vệ rừng, sử dụng năng lượng sạch, chủ động ứng phó trong thiên tai, bão lũ; đào tạo, nghiên cứu khoa học được đẩy mạnh…

Thủ tướng thẳng thắn chỉ rõ những tồn tại, hạn chế như tiến độ triển khai một số nhiệm vụ, dự án trong khuôn khổ Tuyên bố JETP và AZEC còn chưa đạt hiệu quả như mong muốn, nhất là trong việc huy động nguồn lực quốc tế. Việc thực hiện các đóng góp về giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định chưa được quan tâm triển khai đồng bộ; việc nội luật hóa các cam kết quốc tế ở một số ngành, lĩnh vực còn chậm…

Nêu nguyên nhân, bài học kinh nghiệm; phân tích bối cảnh, tình hình thời gian tới và tình hình, chiến lược phát triển của Việt Nam, Thủ tướng nhấn mạnh, biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, thảm họa thiên tai gây hậu quả nặng nền khôn lường. Thực tiễn đang đặt ra yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi từ nhận thức sang hành động, từ cam kết sang kết quả cụ thể, với sự vào cuộc nhanh hơn, quyết liệt hơn trong chống biến đổi khí hậu.

Thủ tướng yêu cầu Ban Chỉ đạo quán triệt quan điểm: Thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" là thách thức nhưng cũng là cơ hội để phát triển đất nước bền vững, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập. Việc đồng thời đạt mục tiêu tăng trưởng cao và giảm phát thải khí nhà kính là thách thức nhưng cũng là động lực đổi mới; phát huy sức mạnh nội lực của dân tộc, kết hợp với tri thức thời đại, nguồn lực quốc tế về tài chính, công nghệ, tạo bước chuyển thực chất trong phát triển xanh, trung hòa carbon.

Mọi chủ thể phải vào vào cuộc

Thủ tướng chỉ rõ, chống biến đổi khí hậu phải lấy người dân, doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể, mục tiêu, động lực, nguồn lực, vì không có người dân nào an toàn khi có người khác không an toàn, không có quốc gia nào an toàn khi có quốc gia không an toàn trước biến đổi khí hậu. Thủ tướng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế liên quan chống biến đổi khí hậu, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh Việt Nam, hài hòa với quy định, xu thế của thế giới. Các bên liên quan tập trung xây dựng cơ chế, chính sách huy động tài chính; xây dựng quy trình, quy định để tiếp thu công nghệ tiên tiến cho phát triển xanh; xây dựng mô hình quản trị quốc gia về phát triển xanh, phát triển thông minh; xây dựng cơ chế, chính sách phát triển nguồn nhân lực về phát triển xanh.

Thủ tướng yêu cầu thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính, sớm triển khai thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải và thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định. Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương thí điểm phân bổ hạn ngạch cho các nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất sắt, thép, xi măng ngay sau khi được phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho năm 2025-2026; khẩn trương hoàn thành dự thảo Đóng góp do quốc gia tự quyết định giai đoạn 2026-2035, trình Thủ tướng xem xét, phê duyệt; triển khai, theo dõi, giám sát việc thực hiện chặt chẽ, thực chất, hiệu quả.

Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng cập nhật, hoàn thiện hướng dẫn kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở theo từng lĩnh vực; theo dõi, đánh giá việc thực hiện hạn ngạch của các cơ sở được phân bổ hạn ngạch trong phạm vi quản lý.

Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ, chuẩn bị kỹ lưỡng cho vận hành thị trường carbon trong nước, trao đổi kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Bộ Tài chính chủ trì sớm thành lập, đưa vào vận hành Sàn giao dịch tín chỉ carbon; hoàn thiện quy định quản lý liên quan.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì hoàn thiện thủ tục trình Chính phủ xem xét, ban hành Nghị định về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon; Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng.

Các Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Xây dựng khẩn trương xây dựng, công bố các phương pháp tạo tín chỉ carbon, tiêu chuẩn carbon trong những lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý trong năm 2026.

Thủ tướng chỉ đạo việc tăng tốc triển khai các nhiệm vụ nhằm điện khí hoá giao thông, phát triển giao thông xanh và hạ tầng xanh. Bộ Xây dựng thực hiện các giải pháp đẩy nhanh xây dựng hệ thống giao thông công cộng, thúc đẩy sử dụng các phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh. Bộ cũng xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sang sử dụng điện.

Bộ Công Thương chủ trì phát triển hệ thống sạc điện, năng lượng xanh cho phương tiện giao thông; sản xuất, cung ứng điện, năng lượng xanh, năng lượng tái tạo thay thế nhiên liệu hóa thạch đáp ứng nhu cầu trong nước. Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc điện/hydro cho xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Bộ Tài chính chủ trì tham mưu cơ chế, chính sách ưu đãi phát triển phương tiện, hỗ trợ đầu tư hạ tầng phục vụ phát triển giao thông sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất các quy định về xử lý pin của phương tiện giao thông điện.

UBND các tỉnh, thành phố chủ trì phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng sử dụng điện, năng lượng xanh; xây dựng và triển khai các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện...

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng công bằng, nhất là quán triệt tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp đẩy mạnh việc thực hiện Tuyên bố JETP; định kỳ rà soát, đánh giá tình hình thực hiện; trao đổi, tận dụng các nguồn lực từ JETP, AZEC để hỗ trợ, thúc đẩy các dự án ưu tiên như chuyển đổi nhà máy nhiệt điện sử dụng than; phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới; nâng cấp hệ thống lưới điện; phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng.

Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nghiên cứu đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù khuyến khích nghiên cứu - triển khai - ứng dụng các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ ứng phó với biến đổi khí hậu. Hình thành mạng lưới phòng thí nghiệm quốc gia về khí hậu - năng lượng.

Bộ Nội vụ chủ trì hoàn thiện các quy định pháp luật về việc làm; lồng ghép các tiêu chí về công bằng vào các chính sách, chương trình hỗ trợ tạo việc làm, chuyển đổi việc làm theo hướng bền vững. Bộ Giáo dục và Đào tạo tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là các ngành công nghệ chiến lược như hydro xanh, pin thế hệ mới, mô hình khí hậu độ phân giải cao, chính sách carbon.

Về phát triển tài chính xanh, tín dụng xanh, Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, ngành, địa phương liên quan triển khai nghiên cứu, đánh giá nhu cầu tài chính của các ngành trọng điểm gắn với chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và các chiến lược của ngành, địa phương; rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy triển khai các dự án chuyển đổi năng lượng.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sớm hoàn thiện, trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách Nhà nước cho các doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân vay vốn để thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn; chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức tín dụng tích cực triển khai các chính sách tín dụng tập trung vốn cho các ngành, lĩnh vực xanh.

Thủ tướng lưu ý tăng cường dự báo, cảnh báo thiên tai, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp tăng cường năng lực dự báo, ứng dụng khoa học, công nghệ trong quan trắc, dự báo thời tiết cực đoan, cảnh báo sớm thiên tai; đánh giá, dự báo đầy đủ tác động trong quá trình xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng các công trình thích ứng với biến đổi khí hậu.

Để tăng cường đàm phán quốc tế về biến đổi khí hậu, Thủ tướng giao Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh vận động các đối tác quốc tế ký kết, triển khai các cam kết, thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật và tài chính ưu đãi, để thực hiện mục tiêu giảm phát thải. Các bên nâng cao vai trò, vị thế quốc gia tại các diễn đàn, cơ chế hợp tác song phương và đa phương, nhất là các Hội nghị COP, theo dõi sát diễn biến quốc tế về lộ trình loại bỏ nhiên liệu hóa thạch.

Thủ tướng giao một số nhiệm vụ cụ thể đối với từng bộ, ngành liên quan chống biến đổi khí hậu. Thủ tướng nhấn mạnh, đưa Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 không chỉ là lời hứa mà là cam kết hành động, là sứ mệnh chính trị của quốc gia, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và mỗi người dân. Do đó, các bộ, ngành, địa phương, người dân, doanh nghiệp phải tập trung thực hiện thật tốt nhiệm vụ này.