Một cơ sở lọc dầu tại Zubair, miền Nam Iraq. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN
Phiên giao dịch cuối tuần ngày 5/6, giá dầu giảm hơn 2% do giới đầu tư ngày càng tin tưởng rằng nguy cơ xung đột giữa Mỹ và Iran leo thang đã giảm bớt. Kết thúc phiên, giá dầu Brent Biển Bắc giảm 1,94 USD, tương đương 2,04%, xuống còn 93,09 USD/thùng. Giá dầu WTI giảm mạnh hơn, mất 2,50 USD, tương đương 2,69%, xuống 90,54 USD/thùng. Đây là phiên giảm thứ hai liên tiếp của cả hai loại dầu này, sau khi giá dầu Brent và dầu WTI lần lượt mất 2,84% và 3,1% trong phiên trước đó.
Theo các nhà phân tích, nguyên nhân chính khiến giá dầu suy yếu là thị trường bắt đầu đánh giá khả năng xảy ra một cuộc đối đầu quy mô lớn giữa Mỹ và Iran thấp hơn so với những lo ngại trước đó. Ông Phil Flynn, chuyên gia của công ty thương mại hàng hóa kỳ hạn Price Futures Group, nhận định dù chưa đạt được thỏa thuận hòa bình, thị trường đang nhìn thấy những dấu hiệu giảm căng thẳng thay vì leo thang xung đột.
Trong tuần qua, các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến sự giữa Mỹ và Iran liên tục rơi vào bế tắc, khiến thị trường nhiều lần lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông. Tuy nhiên, đến cuối tuần, tâm lý này đã dịu bớt khi xuất hiện những tín hiệu tích cực hơn từ lĩnh vực ngoại giao.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đã có những tiến triển trong các nỗ lực thúc đẩy hòa bình giữa Israel và Liban. Trong khi đó, giới đầu tư cũng đánh giá khả năng xung đột lan rộng sang các tuyến vận tải năng lượng quan trọng đang giảm xuống.
Dù vậy, những bất ổn vẫn chưa hoàn toàn biến mất. Người đứng đầu lực lượng Hezbollah Naim Qassem đã bác bỏ một đề xuất do Mỹ làm trung gian nhằm chấm dứt giao tranh giữa Israel và Liban. Iran cũng tuyên bố việc đạt được lệnh ngừng bắn tại Liban là một điều kiện quan trọng cho bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Mỹ. Theo các chuyên gia của IG Group, thị trường vẫn bị chi phối bởi hàng loạt thông tin trái chiều liên quan đến tình hình khu vực.
Đà tăng của thị trường chủ yếu được hình thành trong nửa đầu tuần, khi căng thẳng địa chính trị liên tục leo thang. Ngay trong phiên 1/6, giá dầu đã tăng hơn 4% sau khi Iran tuyên bố đình chỉ các cuộc trao đổi gián tiếp với Mỹ và xuất hiện nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz. Thông tin Iran và các lực lượng đồng minh đưa phương án phong tỏa eo biển Hormuz vào chương trình nghị sự đã làm dấy lên lo ngại lớn trên thị trường. Đây là tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới, nơi khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu được vận chuyển qua mỗi ngày. Bên cạnh đó, nguy cơ gián đoạn tại eo biển Bab el-Mandeb cũng làm gia tăng lo ngại về nguồn cung.
Sang ngày 2/6, giá dầu tiếp tục tăng lên mức cao nhất trong một tuần khi thị trường theo dõi khả năng Mỹ và Iran có thể đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, diễn biến này không phản ánh sự lạc quan hoàn toàn. Trên thực tế, nhà đầu tư lo ngại rằng nếu các cuộc đàm phán thất bại, tình trạng đóng cửa kéo dài tại eo biển Hormuz sẽ tiếp tục gây áp lực lên nguồn cung năng lượng toàn cầu. Cùng thời điểm, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo dự trữ dầu thế giới có thể giảm xuống mức đáng lo ngại trước mùa Hè, thời điểm nhu cầu tiêu thụ thường tăng mạnh.
Đến phiên 3/6, giá dầu tiếp tục tăng khoảng 2% khi xung đột tại Trung Đông leo thang trở lại. Iran bị cáo buộc phóng tên lửa về phía Kuwait và Bahrain, trong khi Mỹ tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào đảo Qeshm của Iran. Thị trường cũng nhận thêm lực hỗ trợ từ báo cáo của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), cho thấy dự trữ dầu thô của Mỹ giảm tới 8 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 29/5, gấp đôi mức giảm mà giới phân tích dự báo trước đó. Dữ liệu này củng cố lo ngại rằng nguồn cung toàn cầu có thể trở nên thắt chặt hơn trong thời gian tới.
Tuy nhiên, bước ngoặt xuất hiện trong phiên 4/6 khi Israel và Liban nhất trí thực hiện lệnh ngừng bắn và tiếp tục các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận toàn diện hơn. Thông tin này làm dịu bớt nỗi lo về nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, đẩy giá dầu Brent giảm 2,84% xuống 95,03 USD/thùng và giá dầu WTI giảm 3,1% xuống 93,04 USD/thùng.
Ngoài yếu tố địa chính trị, thị trường còn chịu tác động từ những tín hiệu trái chiều về cung - cầu. Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) vẫn giữ nguyên dự báo nhu cầu dầu toàn cầu sẽ tăng thêm 1,2 triệu thùng/ngày trong năm nay. Trong khi đó, lượng dầu xuất khẩu của Iran đã giảm xuống mức thấp nhất trong sáu năm do các biện pháp phong tỏa của Mỹ. Tuy nhiên, nhu cầu tiêu thụ yếu tại Trung Quốc cùng với việc các dòng chảy thương mại được điều chỉnh linh hoạt đã phần nào hạn chế đà tăng của giá dầu.
Các chuyên gia năng lượng nhận định cuộc họp của OPEC và các đối tác, còn gọi là OPEC+, dự kiến diễn ra ngày 7/6 nhiều khả năng sẽ thống nhất tiếp tục nâng hạn ngạch sản lượng khai thác dầu thô cho tháng 7, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu vẫn chịu tác động mạnh từ các yếu tố địa chính trị.
Theo các phân tích, nếu quyết định này được thông qua, OPEC+ sẽ tiếp tục xu hướng điều chỉnh tăng nguồn cung nhằm duy trì ổn định thị trường dầu mỏ thế giới, đồng thời ứng phó với nguy cơ gián đoạn nguồn cung liên quan đến căng thẳng tại khu vực Trung Đông và tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz.
Dù giá dầu kết thúc tuần trong trạng thái tăng, xu hướng trong ngắn hạn của thị trường “vàng đen” vẫn được đánh giá là khó đoán định khi triển vọng hòa bình giữa các bên liên quan trong cuộc xung đột tại Trung Đông vẫn còn nhiều bất ổn.
IEA, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đều cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài, dự trữ dầu mỏ toàn cầu có thể giảm xuống mức thấp lịch sử, gây áp lực lớn lên an ninh năng lượng thế giới. Một số chuyên gia nhận định việc OPEC+ tăng sản lượng sẽ giúp các quốc gia ngoài khu vực xung đột, trong đó có Algeria, có thêm dư địa đưa dầu ra thị trường, qua đó góp phần ổn định giá cả và hạn chế nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.