Chủ tịch FIFA Gianni Infantino. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được phép sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)
Truyền thông quốc tế ngày 29/7 đồng loạt đưa tin, FIFA đang thúc đẩy kế hoạch bán một phần lợi ích thương mại trong World Cup và các giải đấu thuộc quyền quản lý cho nhà đầu tư tư nhân, với mục tiêu huy động tối đa 4,2 tỷ USD.
Theo đề xuất được FIFA công bố ngày 28/7, tổ chức này sẽ thành lập một công ty con mang tên FIFA Forward Enterprise (FFE), được định giá khoảng 20 tỷ USD. Công ty mới sẽ phụ trách khai thác các hoạt động thương mại liên quan World Cup và một số giải đấu khác của FIFA.
FIFA dự kiến tiếp tục nắm quyền kiểm soát FFE, trong khi tối đa 20% cổ phần có thể được bán cho các nhà đầu tư bên ngoài. Tổ chức này khẳng định vẫn giữ toàn bộ thẩm quyền đối với những vấn đề cốt lõi như quản trị bóng đá, thể thức thi đấu, lịch trận, quy định chuyên môn và các quyết định thể thao.
Kế hoạch trên được đưa ra không lâu sau khi World Cup 2026 với 48 đội tuyển kết thúc tại Mỹ, Canada và Mexico. Đây là kỳ World Cup có quy mô lớn nhất trong lịch sử, đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò của giải đấu là nguồn thu quan trọng nhất của FIFA.
Hiện FIFA thu về hàng tỷ USD từ bản quyền truyền hình, tài trợ, quảng cáo và các thỏa thuận thương mại gắn với World Cup. Tuy nhiên, mô hình FFE sẽ cho phép tổ chức này tiếp cận thêm nguồn vốn từ thị trường tư nhân, tương tự cách nhiều giải đấu thể thao bán cổ phần cho các quỹ đầu tư hoặc chủ sở hữu bên ngoài.
FIFA cho rằng nguồn tiền huy động được sẽ giúp mở rộng khả năng đầu tư cho bóng đá trên toàn cầu. Toàn bộ lợi ích ròng từ kế hoạch dự kiến được tái đầu tư vào các chương trình phát triển bóng đá, bao gồm những khu vực có nguồn lực tài chính hạn chế.
Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cho biết một số bộ phận của bóng đá thế giới đã tận dụng được sức hút của môn thể thao này để tạo ra giá trị thương mại lớn, nhưng nhiệm vụ của FIFA là bảo đảm phần còn lại của thế giới bóng đá cũng được hưởng lợi.
Theo ông Infantino, FIFA có trách nhiệm hỗ trợ sự phát triển bền vững và toàn diện của bóng đá tại tất cả khu vực trên thế giới.
Nhà đầu tư tiềm năng
FIFA cho biết nhóm nhà đầu tư tiềm năng có thể do Thrive Eternal, một công ty đầu tư mạo hiểm của Mỹ, đứng đầu.
Thrive Eternal được thành lập bởi Joshua Kushner, em trai của ông Jared Kushner - con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump. Các nhà đầu tư khác dự kiến tham gia thương vụ thông qua công ty này.
Sự xuất hiện của Thrive Eternal trong đề xuất làm gia tăng những câu hỏi về mức độ minh bạch, cơ chế lựa chọn nhà đầu tư và ảnh hưởng mà các cổ đông tư nhân có thể tạo ra đối với hoạt động của FIFA.
Dù FIFA khẳng định sẽ giữ quyền kiểm soát, những người chỉ trích cho rằng các nhà đầu tư bỏ ra hàng tỷ USD khó có thể hoàn toàn đứng ngoài quá trình ra quyết định. Ngay cả khi chỉ sở hữu cổ phần thiểu số, họ vẫn có thể yêu cầu được tham vấn về chiến lược thương mại, lịch thi đấu hoặc cách tổ chức các giải đấu.
Các tuyên bố của UEFA phản đối kế hoạch bán cổ phần World Cup và các giải đấu khác của FIFA cho nhà đầu tư tư nhân. Ảnh: UEFA
UEFA phản đối, cho rằng World Cup không phải tài sản để bán
Liên đoàn Bóng đá châu Âu (UEFA) là một trong những tổ chức phản đối mạnh mẽ nhất kế hoạch của FIFA.
UEFA cho rằng đề xuất đã vượt qua giới hạn mà các tổ chức quản lý bóng đá không nên bước qua, đồng thời kêu gọi các liên đoàn quốc gia, giải đấu, câu lạc bộ, cầu thủ, người hâm mộ và chính phủ xem xét nghiêm túc vấn đề.
Theo UEFA, giá trị tinh thần và quyền quản trị bóng đá không phải những tài sản có thể đem ra mua bán, đặc biệt khi chưa có thông tin minh bạch về những bên sẽ được hưởng lợi tài chính.
UEFA cũng nhấn mạnh không tổ chức nào có thể tự coi mình là chủ sở hữu của bóng đá và FIFA không có quyền bán một phần World Cup như tài sản thương mại thông thường.
Thủ tướng Anh Andy Burnham cũng lên tiếng phản đối, cho rằng bóng đá thuộc về những người hâm mộ có mặt trên khán đài và bên đường biên mỗi tuần, thay vì các nhà đầu tư tài chính.
Ông Burnham khẳng định World Cup không phải một sản phẩm và việc bán dù chỉ một phần lợi ích trong giải đấu cũng đồng nghĩa FIFA đang đánh đổi những giá trị truyền thống của bóng đá.
Liên đoàn Bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe (CONCACAF) cho biết không được FIFA thông báo trước về kế hoạch bán cổ phần cho nhà đầu tư bên ngoài. Tổ chức này bày tỏ quan ngại sâu sắc về việc đề xuất được đưa ra khi chưa trải qua một quy trình tham vấn đầy đủ.
Khả năng UEFA tẩy chay các giải đấu FIFA
Đề xuất thành lập FFE vẫn phải được 211 liên đoàn thành viên FIFA bỏ phiếu thông qua. Trong số này, 55 liên đoàn thuộc UEFA, tương đương hơn một phần tư tổng số thành viên.
UEFA dự kiến tổ chức một cuộc họp khẩn để thảo luận về kế hoạch. Một trong những biện pháp mạnh được nhắc đến là khả năng các đội tuyển châu Âu tẩy chay giải đấu do FIFA tổ chức nếu đề xuất được triển khai mà không có sự đồng thuận.
Tuy nhiên, việc tẩy chay World Cup sẽ là bước đi có tác động rất lớn đối với cả FIFA lẫn bóng đá châu Âu. Các đội tuyển UEFA đã giành chức vô địch tại 6 trong 8 kỳ World Cup gần nhất, cho thấy vai trò quan trọng của châu Âu đối với chất lượng chuyên môn và sức hút thương mại của giải đấu.
Ông Infantino đã yêu cầu các liên đoàn thành viên phản hồi về cơ hội đầu tư trước ngày 19/9. Trong thư gửi các thành viên, Chủ tịch FIFA gọi đây là một cơ hội tài chính đặc biệt, có khả năng tạo ra những thay đổi lớn đối với nguồn lực phát triển bóng đá toàn cầu.
Tranh cãi về FFE xuất hiện trong bối cảnh FIFA đã chịu nhiều chỉ trích trong thời gian diễn ra World Cup 2026, từ giá vé và chi phí đi lại cao đến những quyết định kỷ luật và cách bố trí thời gian nghỉ giữa trận.
Đề xuất bán cổ phần trong World Cup vì thế có thể tiếp tục làm sâu sắc thêm bất đồng giữa FIFA và UEFA về cách quản lý môn thể thao phổ biến nhất thế giới, khi một bên muốn khai thác tối đa giá trị thương mại để tăng nguồn thu, còn bên còn lại lo ngại bóng đá ngày càng bị chi phối bởi lợi ích của các nhà đầu tư tư nhân.