Trụ sở Ngân hàng Thế giới (WB) ở Washington, Mỹ. Ảnh: IRNA/TTXVN
Ngày 15/4, bộ trưởng tài chính của 11 quốc gia, bao gồm Anh, Nhật Bản, Australia, Phần Lan, Ireland, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Ba Lan, Tây Ban Nha và Thụy Điển, đã ra tuyên bố chung kêu gọi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) triển khai “hỗ trợ khẩn cấp phối hợp, phù hợp với điều kiện từng quốc gia và tận dụng toàn bộ công cụ sẵn có”. Các bộ trưởng cảnh báo rằng việc xung đột bùng phát trở lại, mở rộng hay tình trạng gián đoạn kéo dài qua eo biển Hormuz sẽ tạo ra rủi ro nghiêm trọng đối với an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và ổn định kinh tế – tài chính toàn cầu. Ngay cả khi xung đột được giải quyết bền vững, tác động đến tăng trưởng, lạm phát và thị trường vẫn sẽ kéo dài.
Theo báo cáo mới nhất từ Rystad Energy, chi phí phục hồi hạ tầng năng lượng bị hư hại tại Trung Đông có thể lên tới 58 tỷ USD, trong đó thiệt hại trực tiếp đối với các cơ sở dầu khí chiếm khoảng 50 tỷ USD. Con số này đã tăng mạnh so với ước tính 25 tỷ USD cách đây 3 tuần, do các cuộc tấn công quân sự tiếp tục trước khi lệnh ngừng bắn tạm thời ngày 8/4 giữa Mỹ và Iran có hiệu lực.
Ông Karan Satwani, chuyên gia phân tích cấp cao tại Rystad Energy, nhận định tình hình hiện tại không đơn thuần là câu chuyện về thiệt hại vật chất mà còn là một "bài kiểm tra" áp lực đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Hiện nay, các thiết bị và nhà thầu cần thiết cho việc tái thiết đều đang bị ràng buộc với làn sóng các dự án khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và dự án ngoài khơi đã được phê duyệt từ năm 2023. Việc sửa chữa hạ tầng không giúp tạo ra năng lực sản xuất mới mà chỉ làm chuyển hướng nguồn lực sẵn có, từ đó gây ra sự chậm trễ cho các dự án và thúc đẩy lạm phát năng lượng lan rộng ra ngoài khu vực Trung Đông. Chuyên gia Karan Satwani nhấn mạnh thiệt hại vật chất chỉ là phần nổi, ảnh hưởng dây chuyền tới đầu tư năng lượng toàn cầu mới là mối quan ngại chính.
Tình hình căng thẳng còn phản ánh qua tác động trực tiếp tới giá năng lượng và các phản ứng chính sách của các quốc gia. Theo phóng viên TTXVN tại Bangkok, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho biết chính phủ nước này đang theo dõi sát sao tình hình căng thẳng ở Trung Đông, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải quản lý năng lượng một cách thận trọng để đảm bảo ổn định mặc dù Thái Lan hiện không đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu.
Phát biểu với báo giới tại Phủ Thủ tướng ngày 15/4, ông Anutin nói rằng Thái Lan không bị ảnh hưởng bởi sự gián đoạn nguồn cung nhưng đã cảm nhận được tác động thông qua giá năng lượng tăng cao. Ông khẳng định chương trình Đồng chi trả Cộng (Khon La Khrueng Plus) sẽ sớm được triển khai. Chương trình được cải tiến này có thể được đổi tên là “Người Thái giúp người Thái”, và Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Ekniti Nitithanprapas đã phác thảo khung chương trình mới với lợi ích vượt trội so với các phiên bản của chương trình Đồng chi trả trước đó. Các mặt hàng tiêu dùng giá rẻ thuộc sáng kiến “Người Thái giúp người Thái” sẽ được mở rộng, với các văn phòng quận trên toàn quốc đóng vai trò là điểm phân phối, hợp tác cùng các nhà bán lẻ.
Thủ tướng Anutin cũng tiết lộ thêm các biện pháp hỗ trợ khác, bao gồm trợ giá cho 200 đơn vị điện năng tiêu thụ đầu tiên, với mức tối đa không quá 3 baht/đơn vị cho tất cả người dùng, và mức giá cao hơn sẽ được áp dụng dần cho lượng sử dụng thêm.
Tại Bắc Mỹ, Canada thông báo tạm đình chỉ thuế tiêu thụ đặc biệt liên bang đối với xăng và dầu diesel từ ngày 20/4 đến ngày 7/9, theo đó giúp giảm giá xăng và diesel ở nước này. Theo phóng viên TTXVN tại Ottawa, Thủ tướng Mark Carney nhấn mạnh đây là biện pháp “có mục tiêu” và chỉ mang tính tạm thời nhằm giảm gánh nặng chi phí nhiên liệu cho người dân trong bối cảnh giá năng lượng biến động mạnh do căng thẳng tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Người đứng đầu Chính phủ Canada cho biết khi lựa chọn biện pháp tài khóa như giảm thuế xăng dầu, chính phủ cũng phải cân đối với các ưu tiên chi tiêu khác, trong đó có các chương trình chăm sóc trẻ em và chăm sóc răng miệng. Ông Carney đồng thời nhấn mạnh cách tốt nhất để ứng phó với "cú sốc khổng lồ" trong nền kinh tế toàn cầu do xung đột gây ra là giải quyết các vấn đề về khả năng chi trả trong nước, xây dựng thêm nhà ở và đẩy nhanh việc phê duyệt các dự án xây dựng quốc gia quy mô lớn.