Ảnh minh họa: Yonhap/TTXVN
Báo chí Anh dẫn khảo sát thường niên của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) công bố ngày 16/6 cho thấy, xu hướng hồi hương vàng và đa dạng hóa nơi lưu trữ đang trở nên rõ nét hơn trong cộng đồng các ngân hàng trung ương. Đây là dấu hiệu cho thấy các quốc gia không chỉ xem vàng là tài sản dự trữ an toàn mà còn ngày càng chú trọng đến vấn đề kiểm soát trực tiếp đối với lượng vàng nắm giữ.
Trong nhiều năm qua, các ngân hàng trung ương liên tục tăng mua vàng nhằm giảm phụ thuộc vào đồng USD và đa dạng hóa dự trữ ngoại hối. Theo WGC, vàng gần đây đã vượt trái phiếu Chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ quan trọng nhất của các ngân hàng trung ương toàn cầu.
Tuy nhiên, môi trường địa chính trị ngày càng phức tạp đang đặt ra những câu hỏi mới về việc lưu trữ vàng ở nước ngoài. Hệ thống giao dịch vàng quốc tế lâu nay phụ thuộc lớn vào London và New York. Trong đó, Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đang lưu giữ hơn 700 tỷ USD vàng, còn New York là trung tâm giao dịch hợp đồng tương lai vàng lớn nhất thế giới.
Khảo sát của WGC, được thực hiện với 76 ngân hàng trung ương từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2026, cho thấy 19% số đơn vị tham gia đã tăng cường lưu trữ vàng trong nước hoặc đa dạng hóa các địa điểm lưu trữ ở nước ngoài trong vòng 12 tháng qua. Con số này tăng đáng kể so với mức 7% của năm trước.
Ông Shaokai Fan, phụ trách mảng ngân hàng trung ương của WGC, cho rằng những quan ngại về địa chính trị và khả năng duy trì quyền tiếp cận đầy đủ đối với lượng vàng dự trữ là động lực chính thúc đẩy xu hướng này.
Theo ông, các ngân hàng trung ương đang đánh giá lại rủi ro liên quan đến nơi lưu giữ tài sản dự trữ và tìm cách giảm sự phụ thuộc vào một số trung tâm truyền thống, dù điều đó không nhất thiết đồng nghĩa với việc đưa toàn bộ vàng về nước.
Một trong những chương trình hồi hương vàng đáng chú ý nhất thời gian gần đây diễn ra tại Pháp. Từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026, Ngân hàng Trung ương Pháp đã rút 129 tấn vàng khỏi kho của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tại New York và hiện lưu trữ toàn bộ lượng vàng dự trữ trong nước.
Thay vì vận chuyển trực tiếp số vàng này về châu Âu, phía Pháp bán số vàng đang lưu giữ tại Mỹ rồi mua lại lượng vàng tương đương tại châu Âu. Giao dịch này mang lại khoản lợi nhuận khoảng 11 tỷ euro, một phần nhờ mức chênh lệch giá vàng tại Mỹ do tác động của các biện pháp thuế quan. Ngân hàng Trung ương Pháp cho biết động thái trên cũng nhằm nâng cấp chất lượng kho vàng dự trữ theo tiêu chuẩn cao hơn.
Ấn Độ cũng đẩy mạnh xu hướng tương tự. Trong ba năm qua, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) đã hồi hương phần lớn lượng vàng từng được lưu giữ tại BoE và Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS). Dữ liệu của RBI cho thấy tỷ lệ vàng được lưu giữ ở nước ngoài đã giảm từ 55% vào tháng 3/2023 xuống còn 22% vào tháng 3/2026.
Theo bà Junlu Liang, chuyên gia phân tích cấp cao tại tổ chức Metals Focus, các động thái trên phản ánh việc các ngân hàng trung ương đang xem xét lại vai trò của vàng trong chiến lược quản lý dự trữ quốc gia.
Bà cho rằng tại một số nước, các yếu tố chính trị nội bộ cũng góp phần thúc đẩy yêu cầu đưa vàng về gần lãnh thổ quốc gia hơn. Áo, Hà Lan và Đức đều đã thực hiện các chương trình hồi hương một phần vàng dự trữ trong những năm gần đây.
Dù vậy, London vẫn giữ vị thế trung tâm của thị trường vàng toàn cầu. Khối lượng giao dịch vàng tại đây đạt hơn 200 tỷ USD mỗi ngày trong tháng trước, biến London trở thành thị trường vàng có thanh khoản lớn nhất thế giới.
Tuy nhiên, tỷ lệ các ngân hàng trung ương lựa chọn lưu trữ vàng tại BoE đang giảm. Trong số các tổ chức trả lời khảo sát, 57% cho biết đang gửi vàng tại BoE, thấp hơn mức 64% của năm trước. Tỷ lệ lưu trữ tại Fed New York cũng giảm từ 17% xuống còn 14%.
Ở chiều ngược lại, BIS ghi nhận số lượng ngân hàng trung ương gửi vàng tăng nhẹ. Đồng thời, các trung tâm tài chính như Singapore và Hong Kong đang tìm cách tận dụng xu hướng đa dạng hóa này bằng việc phát triển các dịch vụ lưu ký và thanh toán vàng dành riêng cho ngân hàng trung ương.
Áp lực chính trị liên quan đến nơi lưu trữ vàng cũng ngày càng gia tăng tại châu Âu. Trong năm ngoái, một số chính trị gia tại Đức và Italy đã kêu gọi rà soát việc lưu trữ vàng ở Mỹ do lo ngại khả năng can thiệp chính trị từ Washington. Những tranh cãi xung quanh mối quan hệ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Fed cũng góp phần làm dấy lên các câu hỏi về mức độ độc lập của hệ thống tài chính Mỹ.
Theo ông Ross Norman, Giám đốc điều hành tổ chức Metals Daily, nhiều ngân hàng trung ương có thể đang cân nhắc lại tính cần thiết của việc duy trì lượng lớn vàng tại Mỹ trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, ông cho rằng tính thanh khoản vượt trội của thị trường London vẫn là yếu tố rất khó thay thế.