Ngọn lửa bốc ra từ động cơ máy bay sau khi máy bay va chạm với chim khi cất cánh từ Myrtle Beach của hãng American Airlines. Ảnh: Mạng xã hội
Một vụ việc mới đây với Boeing 737 của hãng American Airlines tại Mỹ tiếp tục cho thấy hậu quả nghiêm trọng mà những sinh vật nhỏ bé này có thể gây ra.
Chuyến bay 1760 của American Airlines, chở 181 người từ Myrtle Beach, South Carolina, tới Charlotte, North Carolina, đã va phải một hoặc một đàn chim ngay sau khi cất cánh. Vụ va chạm khiến động cơ bốc cháy, buộc phi công phát tín hiệu khẩn cấp và quay lại sân bay.
Khi máy bay quay đầu, nhân viên sân bay phát hiện nhiều mảnh xác chim trên đường băng, xác nhận khả năng xảy ra va chạm.
Những phần xác này, có thể được gửi tới phòng thí nghiệm của Viện Smithsonian để xác định loài chim. Dữ liệu giúp sân bay nhận diện những loài thường xuất hiện quanh khu vực đường bay và xây dựng biện pháp phòng tránh.
Theo Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), hơn 24.000 vụ máy bay va chạm với động vật hoang dã được ghi nhận tại Mỹ trong năm 2025. Phần lớn xảy ra ở độ cao thấp khi cất cánh, hạ cánh hoặc tiếp cận sân bay.
Phần lớn vụ chim đâm không gây thiệt hại đáng kể, nhưng nếu chim lọt vào động cơ hoặc va vào các bộ phận quan trọng, hậu quả có thể nghiêm trọng. Chim lớn hoặc cả đàn chim bị hút vào động cơ có thể gây hỏng máy nén, mất lực đẩy hoặc thậm chí khiến nhiều động cơ cùng gặp sự cố.
Tai nạn của Jeju Air cuối năm 2024 là một trong những ví dụ nghiêm trọng nhất. Chiếc Boeing 737-800 của hãng va phải một đàn vịt trời Baikal khi tiếp cận sân bay Muan, Hàn Quốc. Chim bị hút vào cả hai động cơ, khiến phi hành đoàn phải phát tín hiệu khẩn cấp và thực hiện hạ cánh bằng bụng. Máy bay lao khỏi đường băng, đâm vào cấu trúc định vị và bị phá hủy, khiến 179 trong số 181 người trên khoang thiệt mạng.
Tháng 8/2019, một chiếc Airbus A321 của Ural Airlines cũng va phải đàn mòng biển ngay sau khi cất cánh từ Moskva. Cả hai động cơ mất đáng kể lực đẩy, buộc phi công hạ cánh xuống một cánh đồng ngô. Toàn bộ 233 người sống sót, nhưng máy bay bị loại bỏ.
Hình ảnh máy bay quân sự va chạm với chim. Ảnh minh họa: Wikkimedia Commons
Chim đâm vào máy bay quân sự cũng xảy ra thường xuyên, đặc biệt với các chiến đấu cơ hoạt động ở độ cao thấp hoặc gần sân bay.
Khi va chạm ở tốc độ cao, chim có thể xuyên qua kính buồng lái, gây thương tích cho phi công hoặc làm giảm khả năng quan sát. Nếu bị hút vào động cơ, chúng có thể phá hỏng cánh máy nén, gây rung động mạnh và làm mất lực đẩy.
Các tiêm kích hiện đại được thiết kế để chịu va chạm với chim ở một giới hạn nhất định, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ. Những vụ việc liên quan tới tiêm kích F-35 trong vài năm qua cho thấy ngay cả máy bay chiến đấu tiên tiến nhất cũng dễ bị ảnh hưởng.
Theo The EurAsian Times, tháng 1/2025, một chiếc F-35 Lightning II của Không quân Hoàng gia Anh va phải chim trên bầu trời phía Bắc xứ Wales, làm hư hỏng phần đầu và buộc máy bay quay về căn cứ. Tháng 4/2024, một chiếc F-35B của Thủy quân lục chiến Mỹ cũng phải hạ cánh sau khi va phải chim ngay sau khi cất cánh tại Hàn Quốc.
Nghiêm trọng hơn, tháng 1/2022, một chiếc F-35A của Hàn Quốc bị đại bàng đâm khi bay thấp. Con chim làm hỏng cửa hút khí, hệ thống thủy lực, dây dẫn điện và một số cấu trúc bên trong máy bay. Sự cố ảnh hưởng tới hệ thống định vị và càng đáp, buộc phi công phải hạ cánh bằng bụng. Dù phi công không bị thương, máy bay sau đó bị loại biên do chi phí sửa chữa quá cao.
Các sân bay đang sử dụng nhiều biện pháp như theo dõi chim theo thời gian thực, dự báo đường bay, thay đổi môi trường sống quanh sân bay và nâng cao kỹ năng xử lý tình huống cho phi công nhằm giảm nguy cơ.
Tuy nhiên, chừng nào máy bay và chim vẫn cùng hoạt động trong một không phận, đặc biệt ở độ cao thấp, nguy cơ va chạm vẫn khó tránh hoàn toàn. Những vụ việc từ Boeing 737 đến F-35 cho thấy một mối đe dọa tưởng như nhỏ bé vẫn có thể trở thành thách thức lớn đối với ngành hàng không hiện đại.