Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: PAP/TTXVN
Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng, Đại sứ Ukraine tại Trung Quốc Oleksandr Nechytaylo ngày 24/2 kêu gọi Bắc Kinh phát huy vai trò quan trọng và mang tính then chốt nhằm thúc đẩy chấm dứt xung đột với Nga, trong bối cảnh cuộc chiến đã bước sang năm thứ năm. Phát biểu trong sự kiện kỷ niệm bốn năm cuộc xung đột tại Đại sứ quán Ukraine ở Bắc Kinh, ông nhấn mạnh Trung Quốc có vị thế đặc biệt để góp phần định hình một giải pháp hòa bình bền vững.
Ông Nechytaylo cho biết Kiev đang phối hợp với các đối tác quốc tế để hướng tới một nền hòa bình lâu dài, đồng thời kêu gọi không bỏ lỡ cơ hội đạt được thỏa thuận. Ông nhấn mạnh Ukraine và Trung Quốc đều ủng hộ giải pháp ngoại giao, song cho rằng tiến trình này chỉ có thể đạt kết quả khi các hành động quân sự chấm dứt.
Cùng tham dự sự kiện tại Bắc Kinh, Đại sứ EU tại Trung Quốc Jorge Toledo mô tả cuộc chiến là bước ngoặt mang tính sống còn đối với châu Âu và đã trở thành một nội dung cốt lõi trong quan hệ giữa EU và Trung Quốc. Ông cho biết EU kêu gọi một lệnh ngừng bắn ngay lập tức, đồng thời cho rằng dù còn khác biệt với lập trường của Trung Quốc về Nga, hai bên vẫn có thể tìm tiếng nói chung trong việc bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia.
Ông Toledo cũng nhấn mạnh Trung Quốc mang trách nhiệm đặc biệt với tư cách là ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, cơ quan dự kiến họp đặc biệt cùng ngày để thảo luận về cuộc chiến và các nỗ lực chấm dứt xung đột.
Tuy nhiên, triển vọng đạt được hòa bình trong ngắn hạn vẫn hạn chế. EU gần đây không đạt được đồng thuận về gói trừng phạt mới đối với Nga cũng như khoản vay 90 tỷ euro cho Ukraine sau khi Hungary phủ quyết. Diễn biến này phản ánh những chia rẽ nội bộ trong EU về cách thức hỗ trợ Kiev trong giai đoạn tiếp theo.
Về phía Trung Quốc, Bắc Kinh chưa lên án các hành động của Moskva và khẳng định không phải là bên tạo ra hay tham gia cuộc chiến. Tuy nhiên, quan hệ song phương giữa Trung Quốc và Nga đã tăng cường đáng kể kể từ năm 2022, làm sâu sắc thêm khác biệt giữa Trung Quốc và phương Tây, đặc biệt là với EU.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh ngày 24/2 cho rằng cuộc chiến không nên trở thành vấn đề giữa Trung Quốc và châu Âu. Trước đó, người phát ngôn Lâm Kiếm bác bỏ cáo buộc từ phía Mỹ rằng Trung Quốc tạo điều kiện cho xung đột kéo dài, gọi đây là những nhận định vô căn cứ.
Tại Hội nghị An ninh Munich hồi giữa tháng 2, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã gặp người đồng cấp Ukraine Andrii Sybiha và khẳng định Bắc Kinh sẵn sàng duy trì trao đổi nhằm đóng vai trò mang tính xây dựng cho một giải pháp chính trị sớm. Sau cuộc gặp, phía Ukraine bày tỏ cảm ơn Trung Quốc về các gói viện trợ nhân đạo, bao gồm máy phát điện và thiết bị biến áp, được xem là gói hỗ trợ năng lượng lớn nhất của Bắc Kinh dành cho Ukraine kể từ khi xung đột bùng phát.
Thời gian gần đây, hai bên cho thấy dấu hiệu cải thiện quan hệ song phương. Một số học giả tại Trung Quốc nhận định Kiev có thể đang áp dụng chiến lược đa dạng hóa đối tác trong bối cảnh còn nhiều bất định về hỗ trợ từ Mỹ. Theo đó, việc mở rộng quan hệ với các nước Nam bán cầu, đặc biệt là Trung Quốc, được xem là cách để gia tăng lựa chọn chiến lược và giảm phụ thuộc vào một kênh viện trợ duy nhất.
Cuộc chiến tại Ukraine dự kiến cũng sẽ là một nội dung trong chương trình nghị sự của Thủ tướng Đức Friedrich Merz khi ông bắt đầu chuyến thăm Trung Quốc. Diễn biến này cho thấy xung đột không chỉ là vấn đề khu vực mà tiếp tục tác động đến cấu trúc quan hệ giữa các cường quốc, trong bối cảnh nỗ lực tìm kiếm giải pháp chính trị vẫn đối mặt nhiều thách thức.