Một nhà máy lọc dầu ở Wilmington, California, ngày 19/11/2024. Ảnh: Getty Images
Theo đài CNN, nếu động thái này được thực hiện, Mỹ sẽ không còn tham gia các cuộc đàm phán quốc tế về biến đổi khí hậu, đồng thời có thể làm gia tăng căng thẳng với các đồng minh - những quốc gia coi việc chống biến đổi khí hậu là ưu tiên hàng đầu.
Hiệp ước được đề cập là Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), mà Mỹ đã tham gia và được Quốc hội phê chuẩn vào năm 1992 dưới thời Tổng thống George H.W. Bush. Thỏa thuận này không yêu cầu Mỹ cắt giảm nhiên liệu hóa thạch hay lượng khí thải gây ô nhiễm, mà đặt ra mục tiêu ổn định lượng khí gây hiệu ứng nhà kính trong khí quyển ở mức có thể “ngăn chặn sự can thiệp nguy hiểm do con người gây ra đối với hệ thống khí hậu”.
UNFCCC cũng thiết lập một khuôn khổ đàm phán giữa các quốc gia, được thể hiện qua các hội nghị thượng đỉnh khí hậu thường niên của Liên hợp quốc. Dưới sự bảo trợ của công ước này, Nghị định thư Kyoto đã được đàm phán vào năm 1995 và Hiệp định Paris được ký kết năm 2015, đánh dấu hai cột mốc quan trọng trong tiến trình hợp tác toàn cầu nhằm hạn chế ô nhiễm khí hậu có hại.
Ngoài ra, UNFCCC yêu cầu các quốc gia thành viên đệ trình báo cáo thường niên về lượng ô nhiễm khí hậu trong nước - một nghĩa vụ mà chính quyền Tổng thống Trump đã không thực hiện trong năm 2025.
Việc rút khỏi hiệp ước khí hậu, cùng với hàng loạt tổ chức quốc tế khác, được xem là một bước lùi nữa của Mỹ trong hợp tác quốc tế.
“Chúng tôi sẽ không tiếp tục lãng phí nguồn lực và tính chính danh khi tham gia các thể chế không liên quan hoặc mâu thuẫn với lợi ích của mình. Chúng tôi tìm kiếm hợp tác ở những nơi phục vụ người dân Mỹ và sẽ kiên quyết giữ vững lập trường ở những nơi không phục vụ”, Ngoại trưởng Marco Rubio nêu rõ trong một tuyên bố.
Cựu Ngoại trưởng và cựu đặc phái viên về khí hậu của Mỹ John Kerry chỉ trích động thái này là điều đã được dự đoán trước, song cho rằng nó gây tổn hại đến lợi ích toàn cầu của Mỹ, gọi đây là “một tấm vé thoát trách nhiệm cho các quốc gia và những bên gây ô nhiễm muốn né tránh nghĩa vụ của mình”.
Trong ngày đầu tiên nhậm chức, Tổng thống Trump từng rút Mỹ khỏi Hiệp định Paris lần thứ hai. Với quyết định công bố ngày 7/1, Mỹ sẽ trở thành quốc gia đầu tiên rút khỏi Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu.
Do Thượng viện Mỹ đã phê chuẩn UNFCCC vào năm 1992, việc Tổng thống Donald Trump có thể đơn phương rút Mỹ khỏi hiệp định này hay không hiện vẫn là một “vùng xám” về mặt pháp lý. Tuy nhiên, nếu Quốc hội trở thành rào cản pháp lý, thế đa số của đảng Cộng hòa nhiều khả năng sẽ ủng hộ động thái này.
Quyết định rút khỏi hiệp ước cũng đặt ra câu hỏi về mức độ cam kết của Mỹ đối với các thỏa thuận quốc tế dài hạn khác mà nước này là thành viên. Động thái này có thể khiến các quốc gia khác xem xét lại cam kết của họ đối với UNFCCC cũng như các cuộc đàm phán khí hậu của Liên hợp quốc, đe dọa tiến bộ khí hậu không chỉ của Mỹ mà còn trên phạm vi toàn cầu.
Việc Mỹ rút lui cũng có thể khiến một tổng thống tương lai gặp khó khăn hơn trong nỗ lực tái gia nhập Hiệp định Paris, do thỏa thuận này được ký kết trong khuôn khổ UNFCCC.
Quyết định rút khỏi UNFCCC được đưa ra sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ tiến hành rà soát các thỏa thuận quốc tế quan trọng theo một sắc lệnh hành pháp. Tổng cộng, Nhà Trắng đã chỉ đạo rút Mỹ khỏi 66 tổ chức quốc tế mà chính quyền cho là “không còn phục vụ lợi ích của Mỹ”.
Danh sách này bao gồm nhiều tổ chức và cơ quan, trong đó có 31 tổ chức thuộc Liên hợp quốc, như Ủy ban Nước Liên hợp quốc, Ủy ban Đại dương Liên hợp quốc, Quỹ Dân số Liên hợp quốc và Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ.
Mỹ cũng rút khỏi Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu của Liên hợp quốc (IPCC) - tổ chức từng đoạt giải Nobel và chuyên công bố các báo cáo khoa học về hiện tượng nóng lên toàn cầu. Dù tổng thống Mỹ có thể không ngăn cấm các nhà khoa học trong nước tham gia các báo cáo của IPCC, động thái này vẫn có thể gây ra những hệ lụy đáng kể đối với các nhà khoa học liên bang, những người lẽ ra sẽ đóng góp vào quá trình xây dựng các báo cáo đó.